I SA/Gd 443/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Orska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 września 2008 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązanie pieniężnego w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości za 2008 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy ustalił J.W. zobowiązanie podatkowe w kwocie 759,- zł za 2008 r. z tytułu podatku od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J.W., decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że jego podstawę prawną stanowi art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2006 r., nr 121, poz. 844 z późn. zm.), w myśl którego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ odwoławczy, wbrew twierdzeniem skarżącego, uznał, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotem opodatkowania jest budynek letniskowy o powierzchni 64,5 m2, budynek pozostały o powierzchni 18 m2 oraz grunty zabudowane i niezabudowane o powierzchni 965 m 2. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że organy podatkowe nie mogą same dokonywać kwalifikacji funkcji budynków i z tego względu stwierdził, iż organ pierwszej instancji słusznie oparł się w tym względzie na decyzji z dnia [...] o pozwoleniu na budowę mającej za przedmiot domek letniskowy. Dodatkowo organ wyjaśnił, że w oparciu o powyższą decyzję wybudowano domek letniskowy. Organ wskazał, że stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., nr 156, 1118), obiekt budowlany należy użytkować zgodnie z jego przeznaczeniem. Organ uznał, że nie można zmienić tak określonego sposobu użytkowania poprzez faktyczne zachowanie, bądź oświadczenie właściciela, iż budynek spełnia wymogi budynku należącego do innej kategorii. Zmiana kategorii, w ocenie organu odwoławczego, może nastąpić wyłącznie w trybie wskazanym w art. 71 prawa budowlanego. Organ uznał, że z akt sprawy nie wynika, by dokonano zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku, jest więc to nadal, zgodnie z danymi określonymi w pozwoleniu na budowę, budynek letniskowy. Organ odwoławczy uznał więc, że trafnie przyjęto w odniesieniu do tego budynku stawkę przewidzianą dla budynku letniskowego, a nie budynku mieszkalnego. Dodatkowo organ drugiej instancji wskazał, że prawidłowo organ pierwszej instancji dokonał wymiaru podatku w oparciu o dane z rejestru gruntów, przy zastosowaniu stawek przewidzianych uchwałą rady gminy. W skardze na powyższą decyzję J.W. jako główny zarzut wskazał naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych polegające na mylnym zakwalifikowaniu jego budynku mieszkalnego do kategorii budynków pozostałych, do której należą w szczególności budynki letniskowe. Wskazując na powyższe uchybienie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że o kwalifikacji budynku, a co za tym idzie wysokości stawki podatku decyduje sposób wykorzystywania budynku, a nie jego pierwotne przeznaczenie. Skarżący zarzucił, że organy obu instancji bezpodstawnie za podstawę kwalifikacji przyjęły informacje zawarte w dokumentacji budowlanej obiektu. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że w okresie, kiedy rozpoczynał inwestycję nie miał możliwości uzyskania pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, bo to powodowałoby utratę prawa do zajmowanego mieszkania spółdzielczego. Mimo tego wybudowany obiekt spełnia warunki do całorocznego zamieszkiwania. Skarżący powołując się na zasadę "res iudicata" wskazał, że przedmiotowy budynek został już uznany za budynek mieszkalny prawomocnym wyrokiem sądu sygn. akt I SA/Gd 1348/01. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) – zwanej w dalszej części "p.p.s.a", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istotą sporu w niniejszym postępowaniu jest rozstrzygnięcie, jakie dowody winny stanowić podstawę określenia rodzaju budynku skarżącego (mieszkalny, czy letniskowy), to bowiem ustalenie determinuje przyporządkowanie właściwej stawki podatku od nieruchomości. Organ podatkowy stanął na stanowisku, że wyłączną podstawę dla dokonania tej kwalifikacji może stanowić dokumentacja budowlana obiektu i w oparciu o nią zastosował w odniesieniu do budynku skarżącego stawkę podatku przewidzianą dla domków letniskowych, skarżący zaś dowodził, że decydujące znaczenie ma tu sposób użytkowania budynku. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów podatkowych stanowił art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przepis ten zawiera delegację ustawową przekazując radzie gminy prawo do określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości zastrzegając jednocześnie maksymalną wysokość tych stawek. I tak w pkt 2 powołanego przepisu określono stawki maksymalne dla budynków lub ich części różnicując je jednocześnie w zależności o rodzaju budynku - dla budynków mieszkalnych (pkt a), związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (pkt b), (...) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego (pkt e). Przy czym w ustawie brak definicji legalnej użytych w zacytowanym przepisie pojęć. W tej sytuacji, zgodnie z regułami wykładni przepisów prawnych, należy zastosować wykładnię językową tj. ustalić, jakie znaczenie ma dane pojęcie w języku powszechnym. Według Słownika Języka Polskiego za dom mieszkalny uznaje się budynek służący lub nadający się do mieszkania. Za mieszkanie zaś pomieszczenie, w którym stale się mieszka (Słownika Języka Polskiego pod. red. M. Szymczaka, PWN, W-wa 2002 tom 2 str. 154) Definicje te więc wskazują na dwa aspekty determinujące uznanie danego obiektu za dom mieszkalny tj. walory techniczne i spełniane przez niego funkcje. Z powyższego wynika, że uwarunkowania techniczne obiektu nie są jedyną przesłanką kwalifikacyjną i nie mogą przesądzić o uznaniu danego obiektu za budynek mieszkalny, bądź letniskowy. Istotne jest też faktyczne spełnianie przez budynek określonych funkcji. Jeśli dany obiekt jest wykorzystywany na potrzeby mieszkaniowe, faktycznie zaspokaja potrzeby mieszkaniowe skarżącego, to winien być zakwalifikowany i uznany dla potrzeb opodatkowania podatkiem od nieruchomości za budynek mieszkalny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2008 r. (sygn. II FSK 1726/06) wskazał, że kryterium decydującym o zaliczeniu budynku do poszczególnych kategorii budynków, których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jest kryterium zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Budynek letniskowy będzie mieścił się w pojęciu budynku mieszkalnego tylko wówczas, gdy będzie użytkowany faktycznie przez właściciela (jego bliskich), służąc tym samym zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkalnych (nie rekreacyjnych, wypoczynkowych, bądź w celu lokaty kapitału." Powyższy pogląd Skład orzekający w pełni podziela stojąc na stanowisku, że samo wybudowanie budynku w oparciu o dokumentację techniczną (pozwolenie na budowę) jako budynek letniskowy nie przesądza, iż, dla potrzeb analizowanych przepisów, jest to budynek letniskowy. W przekonaniu Sądu ocenę taką determinuje faktycznie spełniana przez ten budynek funkcja użytkowa tj. ustalenie, czy służy on zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkalnych. W przekonaniu Sądu dokonana powyżej wykładnia językowa jest prawidłowa, doprowadziła bowiem do wyników, które korespondują z celem, jaki miała realizować badana norma. Analiza zawartych w art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stawek prowadzi bowiem do wniosku, że założeniem prawodawcy było mniejsze obciążenie fiskalne obiektów zaspokajające podstawowe potrzeby życiowe. Nie bez znaczenia dla powyższej argumentacji jest też charakter analizowanego podatku, który jest podatkiem o charakterze majątkowym i wymaga uwzględnienia sposobu wykorzystania majątku. W tej sytuacji wyłączona jest możliwość sięgania się do dalszych metod wykładni prawa - systemowej i funkcjonalnej. W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy nie upoważniał do jednoznacznego stwierdzenia, że wybudowany przez skarżącego dom, jest domkiem rekreacyjnym, a nie budynkiem mieszkalnym nadającym się do zamieszkania przez cały rok i w ten sposób wykorzystywanym. W niniejszej sprawie organy obu instancji ograniczyły się wyłącznie do analizy dokumentacji technicznej obiektu tj. pozwolenia na budowę z dnia [...] oraz planu zagospodarowania przestrzennego dotyczącego działki, na której wzniesiono przedmiotowy budynek. Organy obu instancji pominęły przytoczony powyżej pogląd, że dom letniskowy może być zaliczony do kategorii budynków mieszkalnych, jeżeli jest on przeznaczony do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych podatnika. Ta okoliczność nie była w ogóle przedmiotem zainteresowania w trakcie prowadzonego postępowania dowodowego. Organy zignorowały zarzuty skarżącego, który w odwołaniu wskazywał na tę okoliczność nawiązując do wcześniejszych postępowań przed organami administracyjnymi i sądowymi. Prawidłowe zakwalifikowanie budynku wymagało, w przekonaniu Sądu, zbadania nie tylko dokumentacji budowlanej obiektu, ale i okoliczności związanych z jego faktycznym użytkowaniem w 2008 r., do czego mogło przyczynić się przeprowadzenie dowodu z zeznań strony, bądź przeprowadzenie oględzin przedmiotowego budynku. Zaniechanie czynności dowodowych pozwalających na ustalenie, w jakim charakterze budynek był wykorzystywany w roku, którego dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi, zdaniem Sądu, naruszenie przepisów postępowania obligujących organ podatkowy do pełnego i obiektywnego ustalenia stanu faktycznego sprawy tj. art. 122 i 187 § 1 ordynacji podatkowej. Organy podatkowe w niniejszej sprawie nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób prawidłowy, bowiem nie wyczerpały wszystkich środków dowodowych mogących doprowadzić do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Mając zatem na uwadze wskazane wyżej naruszenie przepisów postępowania rozważyć należało, czy jest ono takiego rodzaju, by miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dopiero bowiem wykazanie przez Sąd prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy administracyjnej, w myśl art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" p.p.s.a., obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami doktryny "uchybienia nie mają wpływu na wynik postępowania, jeśli w przypadku prawidłowego zastosowania przepisów treść decyzji lub postanowienia byłaby taka sama" (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; B.Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka – Medek; Zakamycze 2005 r., str. 335). Również Naczelny Sad Administracyjny, którego pogląd Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela, stwierdził, że "decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brzmienie przywołanego przepisu nie pozostawia w zasadzie wątpliwości, co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których, gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści" (wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2006 r. sygn. akt II GSK 332/05; LEX 193380). Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należało, że popełnione przez organ podatkowy naruszenie przepisów niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ na skutek błędnego określenia treści normy prawnej ograniczono postępowanie dowodowe, które, przeprowadzone w pełnym zakresie, mogło doprowadzić do odmiennych ustaleń faktycznych, a tym samym do zastosowania innej normy prawnej. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien pojęcie budynku mieszkalnego na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych interpretować tak, jak to przedstawiono powyżej. Nadto winno zostać ustalone, w jaki sposób skarżący wykorzystuje przedmiotowy budynek i czy użytkowanie tego budynku ma na celu zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika, czy też służy innym celom nieuprawniającym do skorzystania z preferencyjnej stawki opodatkowania. Na marginesie wskazać należy, że nieprawidłowym jest pogląd skarżącego, iż kwalifikacja obiektu została już stwierdzona wyrokiem sądu i z tego względu jest wiążąca na gruncie niniejszej sprawy. Regułę, na którą powołał się skarżący reguluje art. 171 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Powaga rzeczy osądzonej to więc moc prawna prawomocnego orzeczenia co do istoty sprawy wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym " (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; B.Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M. Niezgódka – Medek; Zakamycze 2005 r., str. 392). Aby stwierdzić, że w danej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej musi zachodzić tożsamość przedmiotu rozstrzygnięcia i tożsamość stron postępowania. Wskazana przez skarżącego sprawa administracyjna poddana kontroli sądowej w postępowaniu o sygn. I SA/ Gd 1348/01 dotyczyła innego przedmiotu – zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2007 r., więc rozstrzygnięcia w niej zapadłe nie są wiążące w niniejszej sprawie. Z wymienionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. W punkcie drugim orzeczono w myśl art. 152 p.p.sa.. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a. zasądzając je na rzecz strony skarżącej od organu administracji.