I SA/Gd 444/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Szumacher /spr./ Sędziowie NSA Sławomir Kozik Ewa Kwarcińska Protokolant – Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2004 r. sprawy ze skargi B. i P. K. na decyzję Izby Skarbowej w B. z dnia 8 lutego 2001 r. nr [...] w przedmiocie określenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 1995 wraz z odsetkami za zwłokę 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżących kwotę 80,- zł (osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I SA/Gd 444/01 U z a s a d n i e n i e W dniach 25-27 września 2000 r. Pierwszy Urząd Skarbowy w T. przeprowadził u P. K. kontrolę podatkową w zakresie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. W jej trakcie zbadano dokumenty źródłowe (Pit-11) związane z rozliczeniem dochodu uzyskanego przez kontrolowanego i jego małżonkę oraz dowody poniesienia przez nich wydatków mieszkaniowych związanych z budową budynku mieszkalnego. Zgodnie z protokołem z dnia 27 września 2000 r. nieprawidłowości dotyczących wysokości wykazanych wynagrodzeń oraz wydatków mieszkaniowych nie stwierdzono. Postanowieniem z dnia 20 października 2000 r. wszczęto względem B. i P. K. postępowanie w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. Z treści protokołu z dnia 27 października 2000 r. sporządzonego na okoliczność zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienia im wypowiedzenia się co do dowodów i materiałów zebranych w sprawie wynikało, że Pierwszy Urząd Skarbowy w T. przyjął jako dowody: - wynik kontroli nr [...] z dnia 30 września 1996 r., prowadzonej w dniach 2 lutego – 25 września 1996 r. przez Urząd Kontroli Skarbowej w T. w "A" s.c. w T., której wspólnikiem był P. K., w zakresie prawidłowości dokonywanych rozliczeń z budżetem państwa za 1995 r. - prawomocną decyzję w sprawie określenia wysokości podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i marzec 1995 r. - wyrok NSA Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 4 lutego 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 1082/97, w przedmiotowej sprawie. Decyzją z dnia 20 listopada 2000 r. nr [...] Pierwszy Urząd Skarbowy w T. określił B. i P. K. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995 r. w kwocie 3.704,20 zł, zaległość podatkową w kwocie 333,90 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 682,70 zł. W uzasadnieniu tej decyzji organ podatkowy pierwszej instancji powołał się na ustalenia Urzędu Kontroli Skarbowej w T., zawarte w wyniku kontroli z dnia 30 września 1997 r. nr [...], zgodnie z którymi w ewidencji księgowej spółki cywilnej "A" figurowały dwie faktury (nr [...] z dnia 6 stycznia 1995r. oraz [...] z dnia 1 marca 1995 r.), nie znajdujące potwierdzenia w kopiach u ich wystawcy, tj. "B" spółki z o.o. w T., oraz na zapadły w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i marzec 1995 r. wyrok z dnia 4 lutego 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 1082/97, oddalający skargę s.c. "A". Zdaniem Urzędu Skarbowego sporne faktury, wystawione łącznie na kwotę 6.012 zł, nie potwierdzały rzeczywistych transakcji handlowych, wobec czego spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę widniejącą na zakwestionowanych fakturach. Rozpoznająca odwołanie B. i P. K., Izba Skarbowa w B. decyzją z dnia 8 lutego 2001 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, iż koszt poniesiony przez podatnika, pozostający w związku ze źródłem przychodu, może być brany pod uwagę przy ustalaniu dochodu jedynie wówczas gdy spełnia następujące przesłanki: służy osiągnięciu przychodu, pozostając w bezpośrednim związku przyczynowym ze źródłem przychodu oraz został rzeczywiście poniesiony i jest to udokumentowane w sposób nie budzący wątpliwości, a więc zaewidencjonowany w księgach podatkowych na podstawie rzetelnych dowodów księgowych. W rozpatrywanej sprawie bezspornie ustalono, iż transakcje handlowe udokumentowane dowodami zakupu o numerach [...] z dnia 6 stycznia 1995 r. i [...] z dnia 1 marca 1995r. wystawionymi przez spółkę z o.o. "B" w T., nie miały faktycznie miejsca, zatem posiadane przez spółkę "A" faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji handlowych. Izba Skarbowa wskazała, że powyższe zostało już wcześniej poddane ocenie w toku postępowania podatkowego prowadzonego w przedmiocie podatku od towarów i usług oraz weryfikacji przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lutego 2000 r. Tym samym Pierwszy Urząd Skarbowy zasadnie uznał, że dokumenty posiadane przez spółkę cywilną "A", której odwołujący się był w 1995 r. wspólnikiem, nie stanowiły dowodu poniesienia kosztu i w związku z tym nie mogły być uwzględnione jako wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów. W skardze z dnia 9 marca 2001 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego B. i P. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie prawa. Skarżący podnieśli, iż organy podatkowe nie uznały za koszt uzyskania przychodu wydatków na zakup towarów udokumentowanych nierzetelnymi dowodami, jednocześnie uznając przychód ze sprzedaży poświadczony tymi dowodami. Ponadto nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy kwestionowany zakup towarów znajdował się na stanie magazynowym (poprzez kontrolę dokumentów magazynowych lub przeprowadzenie spisu z natury). Zdaniem skarżących wyliczona przez organ podatkowy I instancji marża wyniosła ok. 150%, co było wyjątkową sprzecznością ekonomiczną w zastosowanym szacunku dochodów spółki. W odpowiedzi na skargę z dnia 9 maja 2001 r. wnoszono o jej oddalenie. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Analizując treść uzasadnienia stanowiska organów podatkowych zawartego w wydanych decyzjach należy dojść do przekonania, iż organy te w postępowaniu dotyczącym podatku dochodowego od osób fizycznych przyjęły bezkrytycznie pogląd odnoszący się do podatku od towarów i usług, a nawet idąc dalej uznały za dowód treść decyzji w zakresie podatku od towarów i usług za styczeń i marzec 1995 r. oraz powołany wyrok NSA w tym zakresie. Stan taki tym samym oznaczał, iż w postępowaniu dotyczącym podatku dochodowego od osób fizycznych nie przeprowadzono żadnego postępowania. Niespornym powinno być, iż łączność w znaczeniu materialnego wpływu między wymienionymi ustawami zawiera się tylko w ocenie wydatków stanowiących koszty uzyskania przychodów. Uznanie bowiem w postępowaniu dotyczącym podatku dochodowego wydatku za nie spełniający warunku kosztu uzyskania przychodu rodzi po stronie podatku od towarów i usług taki skutek, że wymieniony w fakturze naliczony podatek od towarów i usług nie podlega odliczeniu od podatku należnego. Z pola widzenia nie może też tracić tak charakterystycznego elementu tego podatku jakim jest oryginał i kopia faktury VAT, a które to elementy (łącznie ze skutkami podatkowymi) ustawa i przepisy wykonawcze obejmują szeregiem przepisów. Niejako taki też był przedmiot sporu w podatku od towarów i usług, bowiem Sąd w uzasadnieniu przywołanego wyroku z dnia 4 lutego 2000 r. (sygn. akt I SA/Gd 1082/97) stwierdził, że "Istota sporu w badanej sprawie sprowadza się do oceny, czy skarżąca Spółka ("A" – dop.) była uprawniona do obniżenia kwoty podatku należnego za miesiące styczeń i marzec 1995 r. o wartość podatku naliczonego w fakturach VAT...". W wyniku kontroli z dnia 30 września 1996 r. (powołanym przez organy podatkowe) na str. 21 znajduje się następujący passus: "Z posiadanych przez kontrolujących informacji zgromadzonych w toku kontroli w Spółce "B" wynika, iż oryginały w/w faktur (tj. [...] i [...] - dop.) nie znajdują odzwierciedlenia w kopiach u ich wystawcy. Dowód: Protokół z badania dokumentów i ewidencji "B" sp. z o.o. w T. z dnia 12.09.1996 r.". To samo stwierdzenie znalazło się wcześniej na str. 20 adnotacji z zapoznania kontrolowanego z treścią dokumentów i ustaleniami kontroli z dnia 25 września 1996 r. W takim stanie faktycznym, w podatku od towarów i usług zajęcie stanowiska prawnego polegać mogło na ocenie skutku podatkowego w sytuacji kiedy wystawca faktury VAT nie posiadał kopii tej faktury. Stan taki zaś oznaczał, że odbiorca faktury posiadał jej oryginał, zaś wynikający z faktury wydatek zaliczył do kosztów uzyskania przychodów. Poza ogólnymi stwierdzeniami odnoszącymi się do dokumentowania zapisów w księgach podatkowych oraz zaliczeniem wydatków do kosztów uzyskania przychodów w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znalazło się tylko jedno sformułowanie wyrażające się w ten sposób, że transakcje handlowe udokumentowane dowodami zakupu, tj. fakturami VAT, nie miały faktycznie miejsca, a zatem posiadane przez Spółkę "A" faktury nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji handlowych. To stanowisko nie akceptowane już wcześniej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, pozostaje w sprzeczności z przytoczonymi dowodami, w tym z tym, który został przyjęty w decyzji dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych, a mianowicie treścią wyniku kontroli z dnia 30 września 1996 r. mówiącego li tylko o braku kopii faktur u wystawcy. Powstałe na tle podatku dochodowego wątpliwości, w tym znaczeniu dla tego podatku wynikające z faktu zamieszczonego w wyniku kontroli nie znalazły odpowiedzi w zaskarżonej decyzji. Dodać należy przy tym, że o ile podatek od towarów i usług ma strukturę sformalizowaną, to w podatku dochodowym od osób fizycznych katalog źródeł dowodowych jest znacznie szerszy i należało go wykorzystać. Uznając przeto, że zaskarżona decyzja naruszyła przepisy zasad ogólnych zawartych w Ordynacji podatkowej (art. 122, art. 187 § 1, art. 191), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, to dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ograniczył się do uchylenia zaskarżonej decyzji, zaś o kosztach postępowania orzekł w myśl art. 200 cyt. ustawy. O nie wykonywaniu zaskarżonej decyzji orzeczono według art. 152 cyt. ustawy. MK