I SA/Gd 447/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. Ż. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. H. Ż. w dołączonym do skargi na wyżej opisaną decyzję dyrektora izby skarbowej wniosku zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Braki formalne wniosku uzupełnione zostały w dniu 3 lipca 2009 r. (data stempla pocztowego). Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz synem, źródłem utrzymania rodziny są otrzymywana przez skarżącą renta w wysokości 587 zł brutto miesięcznie, z której prowadzona jest egzekucja oraz dochody uzyskiwane przez jej męża z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1 500 zł brutto miesięcznie, nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro. Do wniosku dołączono odpis wezwania do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury z dnia 24 września 2007 r. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 14 lipca 2009 r. (doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 31 lipca 2009 r.) skarżąca zobowiązana została do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) odpisów zeznań podatkowych małżonków za rok 2008, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków i ich syna rachunków i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (3) dokumentu potwierdzającego wysokość wypłacanej wnioskodawczyni renty, (4) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu prowadzonej przez męża wnioskodawczyni działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, (5) oświadczenia złożonego przez syna w przedmiocie nieosiągania jakichkolwiek dochodów; jeżeli zaś osiąga on dochody – podania ich źródła oraz miesięcznej wysokości brutto i netto wraz z dowodami okoliczności te potwierdzającymi, (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, telefon, inne), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na małżonków, ich syna pojazdów mechanicznych wraz z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz wartości, (8) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec Skarbu Państwa i innych podmiotów. Skarżąca żadnego z wymaganych dokumentów i oświadczeń nie przedłożyła, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż nie wyjaśniła istotnych wątpliwości dotyczących sytuacji finansowej swojej i rodziny, czym uniemożliwiła dokonanie pełnej jej oceny. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.