I SA/Gd 45/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 10 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. W dniu 20 czerwca 2008r. P. W. złożył w Urzędzie Celnym deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, w której zadeklarował podstawę opodatkowania oraz dokonał zapłaty akcyzy. Postanowieniem z dnia 9 października 2008 r. zostało wszczęte postępowanie podatkowe. Odpis postanowienia skutecznie doręczono podatnikowi pod wskazany adres zamieszkania w dniu 10 października 2008 r. - zgodnie z wymogami art. 148 § 1 i art. 149 ordynacji podatkowej. W dniu 27 listopada 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym. Decyzję wraz z prawidłowym pouczeniem o trybie i terminie wniesienia odwołania doręczono zastępczo w dniu 16 grudnia 2008 r. z zachowaniem wymogu dwukrotnego awizowania - zgodnie z treścią art. 150 ordynacji podatkowej. P. W. nie wniósł odwołania od przedmiotowej decyzji. W piśmie z dnia 25 czerwca 2009 r. P. W. poinformował, że nie odbierał kierowanej do niego w toku postępowania podatkowego korespondencji, z uwagi na pobyt w zakładzie karnym. Podatnik wniósł o ponowne obliczenie należnego podatku akcyzowego, uwzględniające wartość pojazdu w dniu zakupu oraz koszty naprawy i transportu. Pismem z dnia 20 lipca 2009 r. doręczonym podatnikowi w dniu 24 lipca 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego przesłał kopię decyzji z dnia 27 listopada 2008 r. oraz wyjaśnił, że doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w dniu 16 grudnia 2008 r., a termin do jej zaskarżenia upłynął w dniu 30 grudnia 2008 r. W piśmie z dnia 29 września 2009 r. podatnik wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 10 listopada 2009 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, ze zgodnie z art. 162 ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a podanie o przywrócenie terminu wniesie w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Organ wskazał, że w sprawie niniejszej strona wystąpiła w dniu 29 września 2009 r. z wnioskiem do właściwego organu i dokonała czynności, dla której był określony termin, tj. złożyła odwołanie. Zdaniem organu odwoławczego, uwzględniając fakt doręczenia stronie przez Naczelnika Urzędu Celnego kopii decyzji na adres Zakładu Karnego w dniu 24 lipca 2009 r., 7-dniowy termin na złożenie podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został dotrzymany, ponieważ wniosek z dnia 29 września 2009 r. został nadany w placówce pocztowej w dniu 30 września 2009 r. Mając powyższe na względzie Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że podatnik dopuścił się uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ II instancji stwierdził, że brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci niedbalstwa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź czy pożar. W opinii Dyrektora Izby Celnej niedochowanie terminu do wniesienia przez stronę odwołania od decyzji z dnia 27 listopada 2008 r. nie wynikało z zaistnienia przeszkody nie do przezwyciężenia. Strona wyjaśniając przyczyny nieterminowego złożenia odwołania stwierdziła, że nie z własnej winy nie brała udziału w toczącym się postępowaniu, bowiem w trakcie postępowania podatkowego przebywała w zakładzie karnym i w związku z tym korespondencja nie była przesyłana na właściwy adres. Organ podatkowy II instancji stwierdził, że brak przekazania korespondencji stronie przez matkę – W. B. nie stanowi o nieskuteczności doręczenia. Postępowanie podatkowe zostało wszczęte prawidłowo, a P. W. bezspornie był stroną niniejszego postępowania podatkowego w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Dyrektor Izby Celnej podkreślił ponadto, że art. 146 § 1 ordynacji podatkowej nakłada na stronę obowiązek zawiadomienia organu podatkowego o zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Uchybienie terminowi zostało spowodowane z winy strony, ponieważ podatnik nie powiadomił organu podatkowego o zmianie miejsca pobytu i co za tym idzie adresu do korespondencji. W sprawie doszło do skutecznego doręczenia zastępczego korespondencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. W. nie zawarł zarzutów wobec wyżej wymienionego postanowienia Dyrektora Izby Celnej. Natomiast zarzucił decyzji Naczelnika Urzędu Celnego naruszenie prawa poprzez niepowiadomienie go o wszczęciu postępowania, przez co nie mógł brać czynnego udziału w postępowaniu. Wskazał również, że nie doręczono mu odpisu decyzji z dnia 27 listopada 2008 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych rozstrzygnięć z prawem. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd stwierdzi nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 k.p.a. lub innych ustawach szczególnych, w tym w ordynacji podatkowej. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. W ocenie Sądu, w świetle niekwestionowanych ustaleń faktycznych interpretacja prawa dokonana przez Dyrektora Izby Celnej jest prawidłowa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż nie zachodzą podstawy do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa. Na wstępie należy wskazać, że wyznaczenie przez ustawodawcę ram czasowych do wniesienia odwołania od decyzji poprzez wskazanie w ustawie terminów, których uchybienie powoduje bezskuteczność czynności, ma na celu usunięcie stanu niepewności w stosunkach procesowych - co do dalszego biegu czy też zakończenia postępowania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji w rozumieniu art. 128 ordynacji podatkowej, wykluczająca merytoryczne badanie kwestionowanej decyzji przez organ odwoławczy. Stosownie do przepisu art. 223 § 2 pkt 1 ordynacji podatkowej, odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia tej decyzji stronie. Wniesienie odwołania po upływie tego terminu nakłada na organ odwoławczy, jak to wynika z przepisu art. 228 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej, obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które to postanowienie jest ostateczne. W razie uchybienia terminu w postępowaniu podatkowym, w tym także terminu do wniesienia odwołania, termin ten należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin (art. 162 § 1 i 2 ordynacji podatkowej). Z regulacji tej wynika, że przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że skarżący nie spełnił wszystkich wskazanych powyżej przesłanek. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 27 listopada 2008 r. określającą wysokość zobowiązania w podatku akcyzowym doręczono skarżącemu zastępczo w dniu 16 grudnia 2008 r. z zachowaniem wymogu dwukrotnego awizowania - zgodnie z treścią art. 150 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 ordynacji podatkowej odwołanie od decyzji organu podatkowego pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia tej decyzji stronie. Strona nie wniosła odwołania od przedmiotowej decyzji. Wobec powzięcia informacji o przebywaniu podatnika w zakładzie karnym, Naczelnik Urzędu Celnego doręczył podatnikowi w dniu 24 lipca 2009 r. kopię decyzji z dnia 27 listopada 2008 r. oraz wyjaśnił, że doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło w dniu 16.12.2008 r., a termin do jej zaskarżenia upłynął w dniu 30.12.2008 r. W tym stanie faktycznym sprawy Dyrektor Izby Celnej zasadnie przyjął, że skarżący o treści rozstrzygnięcia organu I instancji dowiedział się w dniu 24 lipca 2009 r., a zatem termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania upłynął 31 lipca 2009 r. Z akt niniejszej sprawy wynika, że podatnik zawarł stosowny wniosek dopiero w piśmie z dnia 29 września 2009 r. nadanym w placówce pocztowej w dniu 30 września 2009 r., czyli z uchybieniem siedmiodniowego terminu do wniesienia stosownego wniosku, określonego w art. 162 § 2 ordynacji podatkowej. W rozpatrywanej sprawie zatem nie ulega wątpliwości, że po stronie skarżącego nastąpiło uchybienie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i było to następstwem zaniechania terminowego wykonania tej czynności procesowej przez skarżącego. Z tych względów uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, skargę jako bezzasadną Sąd oddalił na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).