I SA/Gd 45/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPPr w dniu 3 marca 2014 r. "A" Sp. z o. o. z/s w G. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach pełnomocnik Spółki podał, że wysokość kapitału zakładowego skarżącej wynosi 50.000 zł, nie posiada ona środków trwałych, w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 650.000 zł, na dwóch rachunkach bankowych nie posiada środków pieniężnych, zaś na trzecim zgromadziła środki w kwocie 26.955,45 zł, przy czym konto to podlega zajęciu. W uzasadnieniu pełnomocnik wyjaśnił, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej (faktycznie zawiesiła jej wykonywanie), w związku z czym nie rejestruje obrotów i nie ma możliwości uzyskania środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nie posiada majątku w postaci nieruchomości, ruchomości, papierów wartościowych, czy też innych przedmiotów przedstawiających jakąkolwiek wartość. Podkreślił, że z rachunku bankowego Spółki prowadzona jest egzekucja, wszystkie znajdujące się na nim środki zostały zajęte przez naczelnika urzędu skarbowego na poczet zaległości podatkowych spółki. Pełnomocnik wyjaśnił także, że jeśli Spółka w przyszłości będzie posiadała jakiekolwiek środki pieniężne, to w pierwszej kolejności będą one musiały zostać przeznaczone na spłatę jej zaległości podatkowych. Zdaniem pełnomocnika w przedstawionych okolicznościach nie może budzić wątpliwości konieczność przyznania Spółce prawa pomocy, które pozwoli na obronę jej praw. W jego ocenie rozstrzygnięcie odmowne w tym zakresie będzie sprzeczne z zasadą praworządnego i demokratycznego państwa prawa. W związku z powziętymi wątpliwościami na podstawie przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 19 marca 2014 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie w terminie 7 dni wskazanych w wezwaniu dokumentów. Odpowiadając na powyższe pełnomocnik Spółki w piśmie z dnia 31 marca 2014 r. oświadczył, że skarżąca nie dysponuje wymaganymi dokumentami. Z tego powodu nie może wykonać nałożonego na nią zobowiązania. Pełnomocnik nie zwrócił się o przedłużenie terminu zakreślonego w wezwaniu do przedłożenia wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego referendarz sądowy ustalił, że wnioskodawca nie przedłożył wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej i postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2014 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła sprzeciw od ww. postanowienia zarzucając mu sprzeczność istotnych ustaleń referendarza sądowego WSA w Gdańsku z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na błędnym przyjęciu, że skarżąca nie wykazała zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle ustawowych przesłanek jego przyznania. W uzasadnieniu sprzeciwu, pełnomocnik strony skarżącej powtórzył argumentację przedstawioną w złożonym formularzu PPPr oraz podniósł, że nie mógł wypełnić zobowiązania do przedłożenia dokumentów z uwagi na fakt, że skarżąca nie dysponowała i w dalszym ciągu nie dysponuje dokumentami, do przedłożenia których została zobowiązania przez WSA w Gdańsku. Jednakże dotychczas zebrany materiał dowodowy w pełni potwierdza dotychczasowe twierdzenia skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca sprostała opisywanym wymaganiom. W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach pełnomocnik Spółki podał, że wysokość kapitału zakładowego skarżącej wynosi 50.000 zł, nie posiada ona środków trwałych, w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 650.000 zł, na dwóch rachunkach bankowych nie posiada środków pieniężnych, zaś na trzecim zgromadziła środki w kwocie 26.955,45 zł, przy czym konto to podlega zajęciu. W uzasadnieniu pełnomocnik wyjaśnił, że Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej (faktycznie zawiesiła jej wykonywanie), w związku z czym nie rejestruje obrotów i nie ma możliwości uzyskania środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nie posiada majątku w postaci nieruchomości, ruchomości, papierów wartościowych, czy też innych przedmiotów przedstawiających jakąkolwiek wartość. Podkreślił, że z rachunku bankowego Spółki prowadzona jest egzekucja, wszystkie znajdujące się na nim środki zostały zajęte przez naczelnika urzędu skarbowego na poczet zaległości podatkowych spółki. Pełnomocnik wyjaśnił także, że jeśli Spółka w przyszłości będzie posiadała jakiekolwiek środki pieniężne, to w pierwszej kolejności będą one musiały zostać przeznaczone na spłatę jej zaległości podatkowych. Zdaniem pełnomocnika w przedstawionych okolicznościach nie może budzić wątpliwości konieczność przyznania Spółce prawa pomocy, które pozwoli na obronę jej praw. W jego ocenie rozstrzygnięcie odmowne w tym zakresie będzie sprzeczne z zasadą praworządnego i demokratycznego państwa prawa. Ponadto na wezwanie referendarza sądowego pełnomocnik Spółki oświadczył, że skarżąca nie dysponuje wymaganymi dokumentami. Z tego powodu nie może wykonać nałożonego na nią zobowiązania. Pełnomocnik nie zwrócił się o przedłużenie terminu zakreślonego w wezwaniu do przedłożenia wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności. Mając na uwadze powyższe, uznano, iż wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Podkreślić należy, że Spółka nie nadesłała – pomimo wyraźnego wezwania – żadnych dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową. Nie może budzić wątpliwości, że strona skarżąca w żaden sposób nie wykazała zaistnienia okoliczności świadczących o przesłankach przyznania prawa pomocy. Skarżąca ograniczyła się jedynie do złożenia wniosku o jego przyznanie, nie przedstawiając przy tym żadnych okoliczności uzasadniających twierdzenie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z oświadczeń strony nie wynika również z jakich powodów nie jest w posiadaniu dokumentów, do których złożenia została wezwana. Jednocześnie ocena zasadności przedmiotowego wniosku nie mogła zostać dokonana na podstawie dokumentów znajdujących się już w aktach sprawy, do których dołączony został KRS. Na podstawie danych w nim ujawnionych na dzień 11 lutego 2014 r. można bowiem jedynie ustalić wysokość zaległości podatkowych Spółki (wynoszą one 94.070 zł) oraz daty wszczęcia egzekucji (31 grudnia 2010 r. i 10 kwietnia 2012 r.). Na marginesie należy zauważyć, że spółka formalnie nie zawiesiła wykonywania działalności gospodarczej, o czym świadczy brak wpisów w Dziale 6 Rubryce 8. W świetle powyższego stwierdzić należy, że to sama skarżąca uniemożliwiła dokonanie pełnej oceny jej sytuacji finansowej. Zachowanie Spółki, polegające na nie przedłożeniu żadnych informacji o jej sytuacji majątkowej, skutkuje bowiem niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wbrew natomiast twierdzeniu wnioskodawcy z akt sprawy w żaden sposób nie można wywieść potwierdzenia istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające za odmową przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.