I SA/Gd 45/15

WyrokWSA w Gdańsku2015-02-17

Skład orzekający: Alicja Stępień, Marek Kraus, Ewa Kwarcińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy podatnikowi przysługuje zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), jeżeli uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli o nabyciu nieruchomości z powodu błędu co do jej przeznaczenia, a decyzja o warunkach zabudowy dla tej nieruchomości została wydana przed zawarciem umowy?
Ratio decidendi
Podatek od czynności cywilnoprawnych podlega zwrotowi, jeżeli uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna) na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy o PCC. Aby skutecznie uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, błąd musi być istotny i dotyczyć treści czynności prawnej. W sytuacji, gdy decyzja o warunkach zabudowy dla nieruchomości została wydana przed zawarciem umowy sprzedaży, a podatnik nabywał nieruchomość w przekonaniu o możliwości jej zabudowy zgodnie z tą decyzją, nie można mówić o błędzie co do treści czynności prawnej, a tym samym o przesłance do zwrotu podatku.
Stan faktyczny
Podatnik E.C. nabył od R.P. nieruchomość rolną, za którą zapłacił podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC). W akcie notarialnym wskazano, że nieruchomość jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną na mocy decyzji Wójta Gminy. Następnie E.C. wystąpił o zwrot PCC, powołując się na uchylenie się od skutków prawnych umowy z powodu błędu – błędnej interpretacji statusu działki jako budowlanej, podczas gdy miała status rolny. Organ podatkowy odmówił zwrotu podatku, uznając, że nie zaistniały przesłanki błędu prawnie doniosłego. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy. E.C. zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę E.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skargi E. Cz. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 listopada 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę. W dniu 30 grudnia 2013 r. R.P. działając przez pełnomocnika przeniósł na E.C. własność nieruchomości położonej w N., stanowiącej działkę nr [...], obszaru 2.300 m2, będącej działką rolną. Stawający oświadczyli, że opisana nieruchomość jest niezabudowana i na mocy decyzji Wójta Gminy z dnia 20 października 2009 r. o warunkach zabudowy jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Notariusz, będący płatnikiem wymienionym w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm.) - dalej w skrócie zwanej u.p.c.c., obliczył i pobrał od podanej przez strony ceny sprzedaży, tj. kwoty [...] zł, podatek w wysokości [...] zł. Pismem z dnia 26 lutego 2014 r. E.C. wystąpił o "zwrot zapłaconego podatku od czynności cywilnoprawnych z powodu unieważnienia aktu notarialnego", w związku z uchyleniem się w akcie notarialnym z dnia 21 lutego 2014 r. od skutków prawnych oświadczenia woli przeniesienia własności w/w nieruchomości, złożonego pod wpływem błędu. Podatnik wskazał, że pełnomocnik sprzedającego błędnie zinterpretował status w/w działki jako budowlanej, podczas gdy w rzeczywistości miała status działki rolnej. W dokumencie tym zamieszczona została wzmianka, że R.P. działająca w imieniu i na rzecz syna R.P. oraz E.C. oświadczają, że zawierając wyżej opisaną umowę sprzedaży, działali pod wpływem błędu, gdyż uważali, że zbyta niniejszą umową działka gruntu jest działką budowlaną. Strony oświadczyły, że błędnej interpretacji co do przeznaczenia działki dokonali w oparciu o fakt, że na mocy decyzji Wójta Gminy o warunkach zabudowy, przedmiotowa działka przeznaczona była pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, jednakże ponieważ decyzję powyższą zbywająca odebrała dopiero w końcu grudnia 2013 r. decyzja ta nie była prawomocna w dniu podpisania cytowanego wyżej aktu notarialnego. Decyzją z dnia 28 maja 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił E.C. zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości [...] zł, pobranego przez notariusza z tytułu zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości z dnia 30 grudnia 2013 r. Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania, decyzją z dnia 4 listopada 2014 roku Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że odwołanie oparte zostało na zarzucie naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. Analizując stan faktyczny sprawy organ odwoławczy doszedł do wniosku, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki o jakich mowa w przywołanej normie. Wbrew stwierdzeniom podatnika, strony w akcie notarialnym umowy sprzedaży z dnia 30 grudnia 2013 r. dokonały zgodnej z rzeczywistością, kwalifikacji działki, jako gruntu rolnego z przeznaczonego pod zabudowę jednorodzinną. W dniu zawarcia przedmiotowej umowy decyzja Wójta Gminy miała bowiem charakter ostateczny. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie nie zaistniały przesłanki błędu prawnie doniosłego, dającego możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego przez E.C., na podstawie art. 84 Kodeksu cywilnego, skoro materiał dowodowy wskazuje, iż podatnik nie działał pod wpływem niezgodnego z prawdą wyobrażenia o rzeczywistości. Chronologia udokumentowanych zdarzeń zaistniałych w sprawie nie potwierdza twierdzenia E.C., że zawierał umowę pod wpływem błędu, uważając, że "działka gruntu jest działką budowlaną, podczas gdy w rejestrze gruntów opisana jest ona jako grunty orne". Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził także, iż zgromadzony materiał dowodowy - w tym w postaci uwierzytelnionej kopii decyzji Wójta Gminy - był wystarczający dla ustalenia na jego podstawie zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. W konsekwencji sugerowane przez stronę uchybienia w postaci braku przeprowadzenia wymaganego postępowania dowodowego, braku przesłuchania stron, są bezpodstawne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku E.C. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że zbadanie okoliczności zawarcia umowy z dnia 30 grudnia 2013 r., świadomości działania podatnika pod wpływem błędu a także celu i skutku zawarcia umowy z dnia 21 lutego 2014 roku miało kluczowe znaczenie dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Pomimo tego organ nie przeprowadził stosownych czynności celem ustalenia subiektywnej istotności błędu tj. nie badał świadomości podatnika co do dokonania czynności prawnej pod wpływem błędu. Zdaniem strony organ bezpodstawnie przyjął, że umowa z dnia 21 lutego 2014 roku służyła rozwiązaniu umowy stron. Skarżący wskazał również, że zawarcie mowy z dnia 21 lutego 2014 roku było jedynie realizacją obowiązku R.P. wynikającego z charakteru nieważnej umowy. Wcześniej bowiem E.C. złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych umowy, a zawarcie nowej umowy było konsekwencją złożenia tego oświadczenia. Fakt, że oświadczenia woli zawarte w akcie notarialnym zostały sformułowane nieprecyzyjnie, obciążają notariusza a nie stronę. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Dokonując oceny zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że została ona wydana bez naruszeniem prawa, a zatem brak było podstaw do jej uchylenia. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy tego czy zaistniały przesłanki zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych uiszczonego przez E.C. z tytułu zakupu nieruchomości, w związku ze złożeniem przez podatnika oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia o nabyciu nieruchomości, złożonego pod wpływem błędu. Zdaniem strony, nabywając w dniu 30 grudnia 2013 roku nieruchomość, złożył oświadczenie woli o jej nabyciu działając w błędnym przekonaniu, że nieruchomość ta, w związku z wydaniem decyzji przez Wójta Gminy o warunkach zabudowy, była przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną. W myśl z art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. podatek podlega zwrotowi, jeżeli uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna). Odnosząc się do kwestii zwrotu podatku w oparciu o powyższy przepis należy stwierdzić, że nie jest możliwe dokonanie interpretacji tego przepisu podatkowego w oderwaniu od norm prawa cywilnego. Pojęcia bowiem używane przez ustawodawcę w różnych dziedzinach prawa powinny być tożsame. W ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie prawa termin zarówno "nieważność względna" jak i "uchylenie od skutków prawnych oświadczenia woli" użyte przez ustawodawcę w art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. są "zapożyczone" z prawa cywilnego i nie występują w żadnej innej dziedzinie prawa oraz w żadnych innych przepisach, łącznie z ustawami podatkowymi, w tym ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych. W dziale IV ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, zwanej dalej k.c.) zatytułowanym "wady oświadczenia woli" - w przepisach art. 84, art. 86 i 87 k.c. wymienione zostały oświadczenia dotknięte wadą nieważności względnej tj. złożone pod wpływem błędu lub groźby (art. 86 k.c. dotyczy kwalifikowanej postaci błędu - wywołanego podstępnym działaniem innej osoby). W razie błędu co do treści czynności prawnej, można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej (art. 84 § 1 k.c.). Można się przy tym powoływać tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści - błąd istotny (art. 84 § 2 k.c.), chyba że błąd wywołała druga strona podstępnie (art. 86 § 1 k.c.). Aby zatem skutecznie uchylić się od skutków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem błędu należy ustalić czy mamy do czynienia z błędem co do treści czynności prawnej oraz czy błąd jest prawnie istotny. Obie te cechy musza wystąpić łącznie. Błędem co do treści czynności prawnej jest mylne wyobrażenie o którymkolwiek składniku treści konkretnej czynności prawnej, niezależnie od tego, czy element ten został wyrażony bezpośrednio w oświadczeniu woli podmiotu składającego to oświadczenie, czy też chodzi o składnik uzupełniający treść czynności prawnej na podstawie art. 56 k.c., a wynikający wprost z ustawy, z zasad współżycia społecznego oraz z ustalonych zwyczajów. Nie stanowi błędu co do treści czynności prawnej mylna ocena zarówno aktualnych, jak i przyszłych okoliczności, nieobjętych treścią dokonanej czynności. Ocena taka dotyka już sfery motywacyjnej, a w ramach obecnych rozwiązań normatywnych błąd w pobudce nie ma prawnej doniosłości. Za bogatym w tym zakresie orzecznictwem Sądu Najwyższego wyjaśnić należy, że okoliczności, których może dotyczyć błąd co do treści czynności prawnej nie są tożsame z tymi, które odnoszą się do samego tylko złożonego przez stronę oświadczenia woli. Ich zakres jest o tyle szerszy, że obejmuje wszystko to, co składa się na treść konkretnej czynności prawnej (patrz wyrok z dnia 5 X 2012r. IV CKS 166/12 LEX nr 1228619). Nadto nie ma znaczenia, jakiego elementu czynności prawnej błąd dotyczył, ani jaki jest jego rodzaj. Błąd może dotyczyć wszystkich istotnych i nieistotnych składników czynności prawnej. Nie ma też znaczenia czy błąd jest błędem co do faktu czy prawa. Nadto błąd musi być zawsze istotny a więc taki, który uzasadnia przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, to nie złożyłby oświadczenia o konkretnej treści. Warunkiem istotności błędu w rozumieniu art. 84 § 2 k.c. jest niezgodne z rzeczywistością wyobrażenie o treści czynności prawnej, zarówno jej podstawy faktycznej lub prawnej, jak i każdego ich elementu, które było przyczyną złożenia oświadczenia woli, przy uwzględnieniu tego, że gdyby składający oświadczenie znał treść rzeczywistą, nie złożyłby tego oświadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2010 r., I CSK 595/09, niepubl.). Między błędem a oświadczeniem woli powinien istnieć związek przyczynowy. Nie ma znaczenia, czy błąd odnosi się do faktów poprzedzających zawarcie stosunku prawnego, towarzyszących jego zawarciu, czy też jego skutków. O istotności błędu przesądzać muszą kryteria obiektywne, odnoszone do oceny rozsądnego człowieka, który znając prawdziwy stan rzeczy, nie złożyłby oświadczenia woli tej treści (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2005 r., IV CSK 799/04, OSNC 2006, Nr 5, poz. 94). Stosownie do art. 84 § 1 zdanie drugie k.c., możliwość powołania się na to, że oświadczenie złożone innej osobie obarczone było błędem, co do okoliczności faktycznych lub prawa istnieje tylko wtedy, gdy błąd był wywołany przez tę osobę, nawet bez jej winy albo, gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć (kwestia nieodpłatności czynności prawnej jest bezprzedmiotowa w rozpoznawanej sprawie). Chodzi tu o postawę adresata oświadczenia woli, polegającą na pewnego rodzaju współdziałaniu w zaistnieniu wadliwości czynności prawnej. Konieczną jest zatem ocena postępowania, stan wiedzy, i przyczynowości zachowania adresata oświadczenia. Wywołanie błędu w rozumieniu art. 84 § 1 k.c. wyczerpuje się przez każde zachowanie adresata oświadczenia, które po stronie składającego to oświadczenie skutkowało fałszywym wyobrażeniem, co do czynności prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2006 r., IV CSK 169/05, niepubl.). Nie jest wymagane stwierdzenie, że zachowanie drugiej strony stosunku prawnego było wyłączną przyczyną błędu, wystarczająca jest współprzyczyna (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2000 r., IV CKN 144/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 60). Następstwem spełnienia przesłanek prawnej doniosłości błędu, określonych w art. 84 k.c., jest możliwość wzruszenia czynności prawnej dokonanej pod wpływem błędu, przez złożenie przez działającego pod wpływem błędu oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych złożonego oświadczenia, zgodnego z wymaganiami objętymi art. 88 k.c., które doprowadzą do unieważnienia ex tunc tej czynności prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2003 r., V CK 477/02, niepubl.; wyrok z dnia 13 stycznia 2010 r., II CSK 239/09, niepubl.). Możliwość uchylenia się od skutków wadliwego oświadczenia woli jest prawem podmiotowym kształtującym, co oznacza, że uprawniony może skorzystać z tego prawa i doprowadzić do nieważności umowy jako całości. Uchylenie się od skutków oświadczenia woli następuje przez złożenie oświadczenia na piśmie lub do protokołu sądowego. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, w wyniku którego doszło do zawarcia umowy, powoduje jej nieważność. W rozpoznawanej sprawie podatnik, domagając się zwrotu podatku na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c., powoływał się na błąd co do okoliczności dotyczącej nabytej nieruchomości, a związanej z możliwością przeznaczenia nabytej działki pod zabudowę jednorodzinną. To przeświadczenie oparte było na zawartym w akcie notarialnym z dnia 30 grudnia 2013 r., oświadczeniu o wydaniu przez Wójta Gminy stosownej decyzji z dnia 20 października 2009 roku o warunkach zabudowy, nabytej przez podatnika nieruchomości. Przypomnienia wymaga jeszcze raz, że aby mogło dojść do skutecznego uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem błędu, błąd musi w ogóle zaistnieć. Musi zatem wystąpić mylne przeświadczenie, że istnieje okoliczność, która w rzeczywistości nie ma miejsca. Pomiędzy wyobrażeniem składającego oświadczenie woli o istniejącej rzeczywistości, a tą rzeczywistością musi zatem istnieć rozbieżność tego rodzaju, że gdyby składający oświadczenie wiedział o prawdziwym stanie rzeczy, nie złożyłby oświadczenia określonej treści. Do tego błąd mogący skutkować uchyleniem się od skutków prawnych oświadczenia woli, musi być błędem istniejącym wtedy, gdy oświadczenie było składane. Jest to oczywiste, skoro - jak stanowi art. 88 § 1 k.c. - uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli dotyczy oświadczenia, które złożone zostało innej osobie właśnie pod wpływem błędu. Stanowisko takie prezentowane jest również w orzecznictwie (np. wyrok Sądu Najwyższego z 9 czerwca 2006 r. sygn. akt IV CSK 169/05; Lex 187958). Jeżeli zatem błąd nie istnieje, bądź nie istnieje w chwili składania oświadczenia woli od którego skutków strona chce się uchylić, nie można mówić o istnieniu błędu, który prowadziłby do nieważności czynności prawnej. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Podatnik składając swoje oświadczenie o nabyciu nieruchomości pozostawał w przekonaniu, że nabywana przez niego nieruchomość może zostać wykorzystana na cele budowlane, pod budowę budynku mieszkalnego, jednorodzinnego. Swoje przekonanie podatnik opierał na informacji o wydanej dla nieruchomości decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Skoro w dacie składania oświadczenia przez E.C., uzewnętrznionego w treści aktu notarialnego z dnia 30 grudnia 2013 r., decyzja o warunkach zabudowy dla nabywanej nieruchomości została w istocie wydana, skoro określała ona warunki zabudowy budynkiem mieszkalnym, to nie można mówić o tym, że podatnik składając swoje oświadczenie o nabyciu nieruchomości działał pod wpływem błędu. Pomiędzy treścią złożonego przez niego oświadczania, a rzeczywistym stanem rzeczy nie istniała bowiem żadna rozbieżność. Nabywając działkę, opisaną w treści aktu notarialnego jako działka rolna, nabywał ją działając w przekonaniu, że wobec nieruchomości została wydana decyzja o warunkach jej zabudowy, wskazująca na możliwość posadowienia na gruncie budynku jednorodzinnego i w rzeczywistości decyzja określająca, że taka inwestycja jest możliwa, wskazująca na warunki i zasady zagospodarowania terenu została wydana w dniu 20 października 2009 roku przez Wójta Gminy. Z sytuacją związaną z istnieniem błędu, w realiach przedmiotowej sprawy mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby podatnik był przeświadczony o istnieniu decyzji o warunkach zabudowy, a decyzja taka nie zostałaby w stosunku do tej nieruchomości wydana. Wówczas zawierając umowę pozostawałby w błędnym przekonaniu, że działka, wpisana w ewidencji jako działka rolna, posiada decyzję o warunkach jej zabudowy. Taka sytuacja, w niniejszej sprawie, nie miała jednak miejsca. Mając zatem na względzie, że w rozpatrywanej sprawie nie można było mówić o błędzie przy składaniu oświadczenia woli w przedmiocie nabycia nieruchomości, bowiem pomiędzy treścią oświadczania a rzeczywistym stanem nie istniała żadna rozbieżność, nie doszło tym samym do ziszczenia się przesłanki zwrotu podatku o jakich mowa w art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. Nie można przy tym zgodzić się ze strona skarżącą, że organy podatkowe nie przeprowadziły w sposób szczegółowy postępowania dowodowego, co doprowadziło do wadliwego ustalenia stanu faktycznego i nie rozpoznania istoty sprawy. W szczególności Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie stwierdził, aby organ odwoławczy prowadził postępowanie uchybiając treści art. 122 Ordynacji podatkowej. Wprawdzie z dyspozycji tego artykułu wynika obowiązek organu podatkowego do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza to jednak, że gromadzenie materiału dowodowego przez organy podatkowe ma polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń. Organ podatkowy jest zobowiązany do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to, że jeżeli organ podatkowy, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Zasada wynikająca z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej nie ma charakteru bezwzględnego, albowiem bezwzględne stosowanie tej zasady prowadziłoby do faktycznej niemożności ukończenia jakiegokolwiek postępowania podatkowego z obawy przed pominięciem jakiegoś dowodu, niezależnie od jego wartości dowodowej oraz w związku z wzajemnymi oczekiwaniami stron, co do konieczności przeprowadzenia dowodu przez przeciwnika w sprawie. Mogłoby dojść do sytuacji, w której należałoby prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarczyłby do podjęcia rozstrzygnięcia, a także wówczas, gdy należyta ocena zebranego materiału dowodowego prowadziłaby do nieodmiennej konstatacji, iż innych dowodów poza ujawnionymi nie należy oczekiwać. Zebrany materiał dowodowy organ podatkowy poddał jednocześnie ocenie, zgodnie z treścią art. 191 Ordynacji podatkowej. Organ w ramach zasady swobodnej oceny dowodów, według swojej wiedzy, doświadczenia, oraz przekonania ocenił wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, rozpatrując przy tym nie tylko poszczególne dowody odrębnie, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. W ocenie Sądu brak było podstaw do tego, aby zachodziła konieczność przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron umowy na okoliczność celu zawarcia umów z dnia 30 grudnia 2013 r. oraz z dnia 21 lutego 2014 roku. Analiza obu aktów notarialnych, rozpatrywanych łącznie oraz w powiązaniu z pozostałymi zgormadzonymi w sprawie dowodami, nie pozostawiała wątpliwości co do treści oświadczeń woli złożonych przez strony. Materiał ten był przy tym wystarczający do tego, aby ustalić, czy E.C., składając swoje oświadczenia o nabyciu nieruchomości, działał pod wpływem błędu. Dodania wymaga przy tym, że jakkolwiek wnioskowanie organu, co do zasady nie jest krępowane przez ustanowienie reguł dowodowych, którym powinno być ono podporządkowane, niemniej jednak należy mieć na uwadze, że przepisy Ordynacji podatkowej nadają określonym dowodom szczególną moc dowodową. Stosownie do art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, zwiększoną moc dowodową w zakresie tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone, przyznaje się dokumentom urzędowym. Zwiększona moc dowodowa dokumentu urzędowego sprowadza się do przyjęcia dwóch domniemań: prawdziwości (autentyczności) oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych (wiarygodności). Z powyższych domniemań korzystają również czynności notarialne dokonane przez notariusza zgodnie z prawem (art. 2 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.), a zatem także akt notarialny. Założenie, że dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone powoduje, iż za udowodnione należy przyjąć to, co wprost wynika z jego treści. Organ podatkowy jest zatem związany normatywną oceną dokumentu urzędowego, co oznacza, że nie podlega on swobodnej ocenie dowodowej (Ordynacja podatkowa Komentarz – Stefan Babiarz, Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Roman Hauser, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka – Medek Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 2006 str. 607). Podsumowując. Skoro z okoliczności faktycznych sprawy nie wynikało, że zawierając umowę sprzedaży nieruchomości E.C. działał pod wpływem błędu, brak było podstaw do przyjęcia, że umowa ta dotknięta była nieważnością względną, której wystąpienie warunkuje zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) oddalił skargę nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło