I SA/Gd 451/18

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Ż. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF, którego braki uzupełniono w dniu 21 czerwca 2018 r., skarżący P. Ż. zwrócił się w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), wynika, że jest on osobą bezrobotną, nie osiąga żadnych dochodów, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, prowadzi sam gospodarstwo domowe, jest zadłużony z tytułu kredytów i leasingów na kwotę około 2.000.000 zł. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 28 czerwca 2018 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich złożonych zeznań podatkowych za rok 2017, a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, c) w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – jasnego wskazania, z jakich środków ponosi konieczne koszty utrzymania (jak chociażby wyżywienie i opłaty za media), d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, e) oświadczenia w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub ich odmawiających, f) oświadczenia, czy jest względem niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak – przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jego majątku, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych, g) zaświadczenia wystawionego przez bank o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawcę miesięcznych rat kredytowych lub harmonogramu spłat obrazującego aktualne saldo zadłużenia i wysokość rat kredytowych za okres ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów obrazujących aktualną wysokość innych niż względem banku zobowiązań finansowych (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, leasingodawców, kontrahentów, dostawców mediów, itp.), h) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.). Wnioskodawca został też poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie zostało doręczone na adres do korespondencji wskazany we wniosku (pod którym działalność prowadzi spółka partnerska adwokatów) w dniu 3 lipca 2018 r. (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 39). W odpowiedzi skarżący przedłożył w dniu 9 lipca 2018 r. (data stempla pocztowego) oświadczenie, w którym wskazał, iż: 1) nie składał żadnych zeznań podatkowych za lata 2016-2017, gdyż nie osiągnął przychodów i dochodów za te lata, jednakże nie jest w stanie przedłożyć wymaganego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego, gdyż nie wie, który urząd jest właściwy, bo nie jest zameldowany na terenie RP; 2) nie posiada statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, gdyż nigdy o czymś takim nie słyszał; 3) nie posiada zasobów finansowych, pomagają mu bliscy, rodzina, znajomi; 4) nie korzysta z pomocy społecznej; 5) są prowadzone względem niego postępowania egzekucyjne, jednakże nie jest w stanie przedłożyć stosownych dokumentów, gdyż uległy one zniszczeniu, a obecnie nie otrzymuje żadnej korespondencji, nie ma stałego miejsca, ma zajęte konto bankowe na kwotę 116.800 zł; 6) nie jest w stanie przedłożyć w zakreślonym terminie (o którego przedłużenie nie wnosił) aktualnego zaświadczenia z banku, jednakże nie spłaca rat kredytowych, zaś wobec innych instytucji nie posiada aktualnych zobowiązań; 7) nie jest w stanie przedłożyć stosownych dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania, gdyż ich nie ponosi. Do pisma skarżący załączył dwa wygenerowane elektronicznie wydruki bankowe: jeden obrazujący salda trzech rachunków bez określenia dnia, na który były aktualne, oraz drugi obrazujący historię rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego za okres od 8 kwietnia 2018 r. do 10 lipca 2018 r. Mając na uwadze powyższe oświadczenia wnioskodawcy, uznać należy, iż uchylił się on od wykazania swojej rzeczywistej sytuacji finansowej. Odpowiadając na wezwanie do wyjaśnienia, z jakich środków pokrywa konieczne koszty podstawowych potrzeb życia codziennego jak: zakup żywności czy opłaty za media, wnioskodawca dość lakonicznie stwierdził, iż pomagają mu bliscy, rodzina i znajomi. W żaden sposób jednakże nie określił częstotliwości i wysokości tej pomocy. Niejasne jest również – w kontekście oświadczenia wnioskodawcy, iż nie ponosi żadnych kosztów utrzymania – z kim wnioskodawca zamieszkuje i kto te koszty ponosi za niego. W kontekście ww. twierdzeń wnioskodawcy oraz niekorzystania przez wnioskodawcę z pomocy społecznej i nieposiadania zasobów finansowych, wątpliwości budzi jego oświadczenie o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego, co wiąże się przecież z koniecznością ponoszenia podstawowych kosztów zamieszkania i zaspokajania potrzeb bytowych. Wnioskodawca zaś, jak wynika z jego oświadczeń, pozostaje na utrzymaniu innych osób, które udzielają mu pomocy. Żadnej z tych osób wnioskodawca nie uwzględnił w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć należy, iż wnioskodawca nie przedłożył szeregu z wymaganych dokumentów (zaświadczenia o nieskładaniu zeznań podatkowych, zaświadczenia w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej, dowodów dotyczących prowadzonej egzekucji, zaświadczenia z banku w przedmiocie wysokości posiadanego zadłużenia), tłumacząc to niewiedzą, zaginięciem całości dokumentacji lub zbyt krótkim terminem. Nadto składane przez niego oświadczenia w zakresie wysokości posiadanego zadłużenia są sprzeczne. I tak we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF wnioskodawca oświadczył, iż posiada zadłużenie na kwotę około 2.000.000 zł z tytułu zawartych umów kredytowych i leasingowych, zaś w oświadczeniu z dnia 9 lipca 2018 r. wskazał, iż nie posiada zobowiązań finansowych względem innych instytucji niż banki. Przedłożony wydruk sald z banku nie potwierdza zaś zadłużenia na ww. kwotę 2.000.000 zł, tylko na kwotę 116.818,22 zł, a nadto nie wiadomo, czy jest aktualny, bo nie jest datowany. W treści przedłożonych wydruków bankowych nie ma również żadnych informacji o zajęciu któregokolwiek rachunku, którą to okoliczność podniósł wnioskodawca. Na marginesie można zauważyć, iż skarga w niniejszej sprawie została sporządzona na papierze firmowym adwokackiej spółki partnerskiej, działającej pod adresem wskazanym przez wnioskodawcę jako adres do korespondencji w niniejszej sprawie. Pieczątka tej spółki widnieje również na kopercie, w której przesłano skargę do sądu, a nadto na poświadczeniach odbioru korespondencji kierowanej do wnioskodawcy. Zasadne jest zatem pytanie, czy skarżący w związku z wniesieniem skargi, którą podpisał osobiście, ponosił koszty usług prawnych, a jeśli tak, z jakich środków finansowych. W tych okolicznościach należy przyjąć, iż wnioskodawca sam uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Tym samym w świetle przedłożonego materiału dowodowego nieuprawnione byłoby przyjęcie, iż wnioskodawca nie jest w stanie – bez uszczerbku koniecznego utrzymania – ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w szczególności uiścić należnego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Mając na uwadze powyższe, uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.