I SA/Gd 452/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędzia WSA Marek Kraus, , , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. P.i W.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 18 lutego 2022 r. nr 2201-IEE.711.91.16.2022.MT w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 lutego 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) po rozpoznaniu sprawy, w związku z zażaleniem M.P. i W.P. (dalej: Strona), wniesionym pismem z dnia 1 stycznia 2022 r. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdyni (dalej: Naczelnik US) z dnia 13 grudnia 2021 r. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego, stwierdził niedopuszczalność zażaleń. Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy: Naczelnik US prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Strony na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 12 kwietnia 2021 r. wystawionego przez wierzyciela – Wójta Gminy S. i obejmującego należność pieniężną z tytułu podatku od nieruchomości. Odpis tytułu wykonawczego doręczono Stronie dnia 17 czerwca 2021 r. Pismem z dnia 17 czerwca 2021 r. Stronia wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc przesłanki: nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego, braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części. Dnia 2 lipca 2021 r. Naczelnik US wydał postanowienie, którym - w związku z wniesieniem przez Stronę zarzutów - zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ostatecznym postanowieniem z dnia 12 lipca 2021 r. Wójt Gminy S. oddalił wniesione przez Stronę zarzuty. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 13 grudnia 2021 r. Naczelnik US podjął zawieszone postępowanie, jednocześnie pouczając Stronę, że nie przysługuje od niego zażalenie. Pismami z 1 stycznia 2022 r. Strona złożyła zażalenia na ww. postanowienie. Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 18 lutego 2022 r. stwierdził niedopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor IAS wskazał, że Naczelnik US zawiesił prowadzone wobec Strony postępowanie egzekucyjne w związku ze zgłoszonymi przez nią zarzutami. Następnie postępowanie to zostało podjęte w dniu 13 grudnia 2021 r. w związku z ostatecznym rozpoznaniem zarzutów. Postanowienie z dnia 13 grudnia 2021 r. zawierało pouczenie, że nie służy na nie zażalenie. Dyrektor IAS zauważył, że w przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują obowiązku wydania postanowienia w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego w związku z wniesionymi zarzutami. Na mocy art. 34 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.", organ egzekucyjny, po otrzymaniu od wierzyciela zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów, ma obowiązek podjąć zawieszone postępowanie egzekucyjne. Przy czym, zgodnie z treścią art. 57 § 1 u.p.e.a. - stosowanego odpowiednio w postępowaniu zarzutowym na zasadzie art. 35 § 1 tejże ustawy - organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie po ustaniu przyczyny zawieszenia, zawiadamiając o tym zobowiązanego. Organ egzekucyjny nie wydaje zatem postanowienia, na które służyłoby zażalenie, a jedynie zawiadamia (informuje) zobowiązanego o tym fakcie. Wydanie natomiast przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego nie zmienia faktu, że na takie rozstrzygnięcie zażalenie nie przysługuje. Z powyższych względów Dyrektor IAS stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Strona zaskarżyła ww. postanowienie w całości i wniosła o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 17 § 1 u.p.e.a. oraz art. 134, i 18. W ocenie Strony organ nie ustosunkował się do podnoszonych przez nich twierdzeń i żądań, rozstrzygając sprawę nie oparł się na całokształcie materiału dowodowego. Organ naruszył zasadę obiektywizmu, gdyż rozstrzygnięcia zostały wydane wyłącznie w oparciu o orzeczenia zapadłe w toku postępowania egzekucyjnego. Niezrozumiałe jest dla Strony, że orzeczenie o podjęciu zawieszonego postępowania nie podlega kontroli, ponieważ pozbawiałoby ją swoich praw, a kontrola byłaby iluzoryczna, gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko Stronie rażąco naruszało zasady przepisów u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Sporne w niniejszej sprawie jest, czy Stronie przysługiwało prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygając powyższą kwestię należy zauważyć, że postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie art. 57 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm.), który stanowi, iż organ egzekucyjny podejmie zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia. Artykuł 57 u.p.e.a. reguluje więc zasady podjęcia zawieszonego postępowania. Czynność ta, ma charakter obligatoryjny i zasadniczo jest konsekwencją ustania przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W żadnej z jednostek redakcyjnych tego przepisu nie przewidziano możliwości wniesienia zażalenia na wydane na tej podstawie postanowienie. Ponadto należy zauważyć, że w myśl ogólnej normy postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 141 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) - dalej jako "k.p.a.", w związku z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tego względu analizując kwestię stosowania odpowiednio przepisów k.p.a. rozważenia wymagało, czy przepisy u.p.e.a. stanowią inaczej. Analizując kwestię, czy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "stanowią inaczej" należy przyjąć, że skoro w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uregulowana została kwestia instytucji zawieszenia postępowania, to przepisy kodeksu w tym zakresie nie mają zastosowania. Jak wynika bowiem z analizy przepisów dotyczących instytucji zawieszenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego zawartych Dziale I., rozdział 4., u.p.e.a. ustawodawca przewidział środki zaskarżania poszczególnych czynności związanych z instytucją zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W art. 56 § 3 u.p.e.a., jako formę procesową dla rozpatrzenia sprawy "zawieszenia postępowania" przewidziano wydanie postanowienia. W kolejnych przepisach tej instytucji wskazano konkretne rodzaje postanowień, na które służy zażalenie. W art. 56 § 4 u.p.e.a. przewidziano możliwość złożenia zażalenia na postanowienia o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania. W art. 58 przewidziano również możliwość złożenia zażalenia na postanowienie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych. W odniesieniu do postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania wymienionego w art. 57 § 1 tej ustawy nie wskazano żadnego środka zaskarżenia. Oznacza to, że w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zażalenie przysługuje wyłącznie na postanowienie o "zawieszeniu postępowania" oraz na postanowienie o "odmowie podjęcia zawieszonego postępowania". Skoro w art. 56 § 4 u.p.e.a. posłużono się zwrotem "w sprawie odmowy podjęcia postępowania", przez który ustawodawca rozumie jedynie postanowienia negatywne, to brak jest podstaw do tego, aby w stosunku do postanowień "w sprawie zawieszenia postępowania" dokonywać wykładni rozszerzającej ten zwrot. Z powyższego wynika, że ustawodawca w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznał za zasadne poddanie kontroli instancyjnej jedynie tych postanowień, które skutkują wstrzymaniem toku postępowania, a więc postanowień o zawieszeniu postępowania lub o odmowie jego podjęcia. Dodatkowo wskazania wymaga, że także w k.p.a. ustawodawca dopuścił w art. 101 § 3 k.p.a. możliwość złożenia zażalenia jedynie na postanowienia w sprawie: zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania, co oznacza, że zarówno przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, jak i kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości złożenia zażalenia na postanowienie w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego. Wyliczenie zawarte w art. 56 § 4 u.p.e.a. oznacza, że ustawodawca ograniczał prawo wniesienia zażalenia tylko do określonych w tym przepisie rodzajów postanowień. Nie może ulegać wątpliwości, że gdyby taka była wola ustawodawcy, to wprost unormowałby możliwość zaskarżenia również postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego w cytowanym przepisie. Wymieniając w art. 56 § 4 u.p.e.a. dwa rodzaje postanowień (o zawieszeniu i odmowie zawieszenia postępowania), a nadto wprowadzając w art. 58 § 3 tej ustawy zażalenie na postanowienie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych, ustawodawca, wymienił konkretne rodzaje rozstrzygnięć dotyczących zażalenia w sprawie zawieszenia. Nie można zatem inaczej rozumieć pominięcia możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego w art. 57 tej ustawy jako zabiegu celowego, wykluczającego możliwość wniesienia takiego środka zaskarżenia. Brak było zatem podstaw prawnych do rozpatrzenia wniesionego zażalenia na postanowienie organu I instancji. W tej sytuacji Dyrektor IAS zasadnie zastosował przepis art. 134 k.p.a. i stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Jak wynika przy tym z art. 134 k.p.a. - mającego zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 18 u.p.e.a. - organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia. Przepis ten znajduje zastosowanie, gdy zażalenie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych (np. złożenie środka zaskarżenia przez nieuprawniony podmiot) albo z przyczyn przedmiotowych (np. złożenie środka zaskarżenia nieprzewidzianego w ustawie albo złożenie środka zaskarżenia od aktu niezaskarżalnego). Skoro zaś, jak wyżej wywiedziono, na postanowienie wydane na podstawie art. 57 § 1 u.p.e.a. zażalenie nie przysługuje, należało uznać, że Dyrektor IAS nie naruszył prawa, orzekając o niedopuszczalności złożenia i rozpatrywania tego środka zaskarżenia. Końcowo zasygnalizowania wymaga, że Sąd nie zgadza się z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że organ I instancji błędnie oznaczył zaskarżone przez Stronę rozstrzygnięcie jako postanowienie, zamiast zawiadomienie. Powyższe rozważania nie miały jednak wpływu na treść zaskarżonego postanowienia. Zgodnie bowiem z art. 17 § 1 u.p.e.a. o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Stosownie do art. 56 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z art. 57 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny podejmuje zawieszone postępowanie egzekucyjne po ustaniu przyczyny zawieszenia, zawiadamiając o tym zobowiązanego. Jednocześnie organ egzekucyjny przystępuje do czynności egzekucyjnych. Łączne zestawienie powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia, gdyż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje wprost innej formy rozstrzygnięcia w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Końcowo należy wyjaśnić, że w postępowaniu wszczętym skargą na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego nie podlegają rozpoznaniu kwestie dotyczące prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadami zarzuconymi w skardze. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) nie stwierdził naruszeń prawa, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 151 ww. ustawy orzekł o oddaleniu skargi.