I SA/Gd 456/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi H.L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z dnia 14 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez zobowiązanego H.L. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) z dnia [...] 2018 r. o nieuwzględnieniu zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny. Wierzyciel Wojewoda wystawił przeciwko zobowiązanemu H.L. tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 19 listopada 2015 r. obejmujący grzywnę nałożoną mandatem karnym kredytowanym nr [...] z dnia 26 czerwca 2015 r,. w łącznej kwocie należności głównej wynoszącej 100 zł i skierował go do Naczelnika US w celu prowadzenia egzekucji. W oparciu o ww. tytuł wykonawczy Naczelnik US w dniu 22 stycznia 2016 r., dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej poprzez doręczenie organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu z dnia 20 stycznia 2016 r. Odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego organ egzekucyjny doręczył zobowiązanemu w dniu 25 stycznia 2016 r. Pismem z dnia 29 stycznia 2016 r. zobowiązany zgłosił zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że mandat karny nie został przez niego podpisany oraz że nie doręczono mu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a. Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. Wojewoda nie uznał zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego. W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel wskazał, że nie posiada uprawnień do powołania grafologa ani stwierdzenia autentyczności podpisu widniejącego na mandacie karnym, wobec czego trzykrotnie wzywał zobowiązanego do przesłania dokumentu potwierdzającego złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa polegającego na sfałszowaniu jego podpisu. Odpowiadając na wezwanie zobowiązany oświadczył, że postępowanie wyjaśniające w sprawie sfałszowania jego podpisu prowadzi Prokuratora Rejonowa. Jednak według ustaleń wierzyciela ww. jednostka organizacyjna prokuratury, jak również Prokuratura Rejonowa oraz Komenda Powiatowa Policji, nie potwierdziły przyjęcia zgłoszenia ani prowadzenia postępowania w tej sprawie. W związku z powyższym wierzyciel uznał, że przedmiotowy mandat karny został wystawiony prawidłowo. Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia, wierzyciel wyjaśnił, że obowiązujące w dniu wystawienia tytułu wykonawczego przepisy dopuszczały możliwość prowadzenia egzekucji administracyjnej należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w sprawach o wykroczenia bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Naczelnik US, po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, postanowieniem z dnia [...] 2018 r. uznał za nieuzasadnione zarzuty zobowiązanego odnośnie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego [...]. H.L. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, podtrzymując swoje stanowisko. Do zażalenia dołączył odpis zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, odpis pisma informującego wierzyciela o złożeniu ww. zawiadomienia, kserokopie potwierdzeń nadania przesyłek pocztowych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia strony, nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia postanowienia organu egzekucyjnego. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 33 § 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a. Wskazał, że jako organ nadzoru nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. W związku z tym nie jest też uprawniony do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy zobowiązany złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa polegającego na sfałszowaniu jego podpisu i czy prokurator lub Policja prowadzą postępowanie w tej sprawie. W związku z powyższym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że organ I instancji dokonał prawidłowej analizy zarzutów zobowiązanego uznając je za nieuzasadnione. Nie zgadzając się z postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, H.L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r., poz. 935 ze zm.), poprzez niedokonanie wszechstronnej, wnikliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu skarżący podtrzymał zarzut, iż mandat karny nr [...] nie został przez niego podpisany, w związku z czym zachodzi konieczność zasięgnięcia opinii osoby posiadającej wiedzę specjalistyczną, biegłego grafologa, który stwierdzi nieautentyczność tego podpisu. Ponadto skarżący podkreślił, że dopełnił wszelkich czynności formalnych związanych z zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa w związku z podrobieniem jego podpisu – złożył zawiadomienie o przestępstwie i zawiadomił o tym fakcie wierzyciela. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c) p.p.s.a.). Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a. kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] 2018 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia [...] 2018r. w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł zarzuty oparte na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienie obowiązku) oraz pkt 7 (brak uprzedniego doręczenia upomnienia). Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W ostatecznym postanowieniu z dnia [...] 2017 r. Wojewoda działając jako wierzyciel zajął stanowisko w przedmiocie zgłoszonych zarzutów uznając je za nieuzasadnione. Powyższe stanowisko wierzyciela, stosownie do treści przywołanego wyżej art. 34 § 1 u.p.e.a., wiązało organ egzekucyjny przy rozpatrywaniu zarzutów zgłoszonych przez skarżącego. Należy podkreślić, że w dacie wydawania przez wierzyciela wskazanego wyżej postanowienia, stronie zobowiązanej nie przysługiwała możliwość jego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a., w brzmieniu nadanym nowelą z kwietnia 2015 r., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Niemniej jednak ochrona praw zobowiązanego zapewniona jest przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, tj. postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów (por. R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.Komentarz.CH BECK, W-wa 2015, s. 61). W konsekwencji dochodzi do sytuacji, w której organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela, natomiast sąd administracyjny nie jest nim związany i postanowienie to kontroluje. Dokonując zatem kontroli postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, Sąd nie stwierdził, aby postanowienie to naruszało prawo. Skarżący zgłosił zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., twierdząc, że mandat nr [...], na podstawie którego wystawiony został skierowany do egzekucji tytuł wykonawczy, nie został przez niego podpisany – podpis jest sfałszowany. Odnosząc się do tego zarzutu w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż zasadnie wierzyciel wskazał, że nie posiada uprawnień do powołania grafologa ani stwierdzenia autentyczności podpisu widniejącego na mandacie karnym. Mandat karny został prawidłowo wypełniony, poprzez wskazanie m.in. danych osobowych skarżącego i jego podpisanie. Skarżący został pouczony przez wierzyciela, że podważenie autentyczności podpisu widniejącego na mandacie wymaga złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa polegającego na sfałszowaniu tego podpisu. Skarżący nie przedstawił wiarygodnego dowodu na złożenie takiego zawiadomienia. Wierzyciel zwrócił się do Prokuratury Rejonowej, która według twierdzeń skarżącego miała prowadzić postępowanie wyjaśniające w sprawie sfałszowania jego podpisu na przedmiotowym mandacie, jednostka ta jednak nie potwierdziła zgłoszenia takiej sprawy przez H.L.. Wierzyciel zwrócił się także do Komendy Powiatowej Policji, której funkcjonariusz nałożył przedmiotowy mandat oraz do Prokuratury Rejonowej właściwej ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego, o potwierdzenie zgłoszenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa sfałszowania podpisu H.L., żadna z tych jednostek jednak nie potwierdziła przyjęcia takiego zgłoszenia. Skarżący przedłożył kserokopię pisma datowanego na dzień 6 lipca 2016 r. "zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa", skierowanego do Prokuratury Rejonowej, wraz z dowodem jego nadania w dniu 14 lipca 2017 r. Z potwierdzenia nadania przesyłki nie wynika jednak co było jej przedmiotem, nie stanowi ono zatem dowodu złożenia przez skarżącego ww. zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, w sytuacji, gdy prokuratura zaprzecza, aby takie zawiadomienie zostało złożone. W związku z powyższym zasadnie wierzyciel uznał, że przedmiotowy mandat karny został nałożony prawidłowo i brak jest podstaw do stwierdzenia znamion popełnienia przestępstwa przy jego wystawieniu polegającego na sfałszowaniu podpisu zobowiązanego. Mandat ten nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, a zatem zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie mógł zostać uwzględniony. W skardze nie zawarto zarzutów kwestionujących stanowisko organu w kwestii braku obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia w przypadku, gdy egzekucja dotyczy należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawie o wykroczenie. Wystarczy więc wskazać, że stanowisko to znajduje oparcie w § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. z 2017 r., poz. 131). Także zatem i zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., okazał się niezasadny. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.