I SA/Gd 457/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lipca 2018 r. sprawy ze skargi ,, A" Sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 28 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku "A" Spółki z o.o. z siedzibą w G. (dalej w skrócie zwanej Spółką) na podstawie własnych tytułów wykonawczych oraz tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W toku postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniach 7 i 13 grudnia 2017 r. sporządził a następnie przesłał do adresatów, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z tytułu umów kooperacyjnych, cywilnoprawnych lub o podobnym charakterze, a także wystawionych faktur u dłużników zobowiązanej Spółki. Pismem z dnia 20 grudnia 2017 r. Spółka wniosła skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w postaci "dokonywania zajęć egzekucyjnych u kontrahentów Spółki w obecnej formule", domagając się wstrzymania postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 54 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) – dalej w skrócie u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 3 stycznia 2018 r. oddalił jako nieuzasadnioną skargę na czynności egzekucyjne. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez Spółkę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) postanowieniem z dnia 28 lutego 2018 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i uznał skargę na czynności egzekucyjne za uzasadnioną. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy zauważył, że organ egzekucyjny nie dopełnił wszystkich przewidzianych prawem czynności, tj. nie przesłał zobowiązanej Spółce wraz z odpisami przedmiotowych zawiadomień o zajęciu, odpisów tytułów wykonawczych o numerach: [...] oraz [...]. Z akt sprawy nie wynika również, by odpisy tych tytułów zostały doręczone na wcześniejszym etapie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku Spółki. Zatem, zdaniem organu, zajęcia wierzytelności nie zostały dokonane w sposób prawidłowy. Dyrektor dopatrzył się także uchybień formalnych w sporządzonych przez organ egzekucyjny zawiadomieniach o zajęciu innych wierzytelności. W ocenie organu, przedmiotowe zawiadomienia sporządzone zostały zgodnie z wzorem zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, stanowiącego załącznik nr 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1339) Wzór zawiadomienia, przewiduje m.in. wskazanie numeru tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę jego sporządzenia. Przy czym nie może to być dowolny numer tego tytułu, lecz numer prawidłowy, identyfikujący konkretny dokument. Jak wynika natomiast z treści zawiadomień o zajęciu z dnia 7 i 13 grudnia 2017 r. pod poz. 16 wymieniony został tytuł wykonawczy nr [...], którego brak jest w aktach sprawy. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że szereg zawiadomień zawiera braki polegające na braku podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego. Te stwierdzone uchybienia uprawniały zdaniem Dyrektora do uznania skargi za uzasadnioną. Odnosząc się do zawartej w zażaleniu skargi na działanie pracownika Urzędu Skarbowego Dyrektor stwierdził, że zgodnie z art. 67 § 2 pkt 4 i 5 u.p.e.a., zawiadomienia o zajęciu zawierają m.in. wskazanie kwoty dochodzonej należności. Ujawnienie tej informacji nie stanowi jednak, zdaniem organu odwoławczego, naruszenia tajemnicy skarbowej skoro wymóg taki został ustanowiony w przepisie prawa. Na rozstrzygnięcie Dyrektora Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W treści skargi wskazano, że w uzasadnieniu postanowienia zawarto nieprawidłowe wskazania dla organu egzekucyjnego, nie zapewniające poprawności i skuteczności egzekucji. Zdaniem strony, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności zostały wystawione w sposób nieprawidłowy, albowiem nie wskazywały tytułu, z którego wynika zajęta wierzytelność pieniężna. Takie zawiadomienie niepozwalające na identyfikację wierzytelności ani co do jej podstawy prawnej ani co do czasu powstania jest bezskuteczne. Zdaniem strony, wskazanie w treści zawiadomienia kwoty w wysokości przekraczającej wielokrotnie zobowiązanie pieniężne dłużnika skutkować może odmową zapłaty tej sumy z uwagi na przekonanie, że zobowiązania we wskazanej wysokości nigdy nie zaciągał. To może powodować bezskuteczność egzekucji. W ocenie skarżącego, organ dokonując zajęcia egzekucyjnego powinien wskazać dłużnikowi zobowiązanego jedynie te tytuły wykonawcze, które są adekwatne do kwoty, której można żądać od dłużnika. Wskazywanie wszystkich tytułów wykonawczych, o wartości przekraczającej wysokość zajętej wierzytelności należy uznać za egzekucję nadmierną. Skarżący zarzucił również organom podatkowym, że ujawnienie informacji o zaleganiu przez podatnika z zapłatą podatków, bez wniosku kontrahenta, stanowi bezprawne ujawnienie tajemnicy skarbowej osobie nieuprawnionej. Odpowiadając na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszaniem prawa, a poniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca co do zasady nie podważała trafności rozstrzygnięcia organu odwoławczego, niemniej jednak zakwestionowana została prawidłowość sformułowań, informacji i danych zawartych w zawiadomieniach o zajęciu wierzytelności przysługujących zobowiązanemu. W szczególności skarżąca Spółka podważała zasadność i celowość wskazywania w zawiadomieniu całej kwoty egzekwowanych zaległości podatkowych. Strona uznała również, że o wadliwości dokonanej czynności egzekucyjnej świadczy fakt niewskazania dłużnikowi zajętej wierzytelności tytułu prawnego, z którego wynika ta wierzytelność. Zgodnie z art. 67 § 2 u.p.e.a., zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę należnych kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia, datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Przywołany przepis zawiera katalog tych niezbędnych elementów, które są konieczne do dokonania prawidłowego zawiadomienia o zajęciu. Jednym z nich jest wskazanie kwoty należności wraz z odsetkami. Przepis nie precyzuje wprawdzie jaka kwota należności (w jakiej wysokości) powinna zostać podana w treści zawiadomienia, niemniej jednak należy stwierdzić, że wskazanie winno obejmować całą kwotę, której obowiązek uiszczenia ciąży na zobowiązanym. Podanie tej kwoty w pełnej wysokości ma charakter informacyjny nie tylko dla samego zobowiązanego, ale także dla dłużnika zajętej wierzytelności. Z jednej bowiem strony zobowiązany ma możliwość skontrolowania, czy kwota wskazana w dokonanym zajęciu jest zgodna z wysokością istniejącej zaległości. Z drugiej strony dłużnik zajętej wierzytelności poprzez podanie w zawiadomieniu o zajęciu pełnej kwoty należności zobowiązanego dysponuje wiedzą o tym, do jakiej sumy jest zobligowany przekazywać organowi egzekucyjnemu środki pieniężne. Nie jest bowiem wykluczona sytuacja, w której kwota zajętej wierzytelności będzie wyższa niż kwota należności dochodzonej od zobowiązanego. Znajomość pełnej wysokości należności daje zatem gwarancję, że dłużnik zajętej wierzytelności nie przekaże organowi egzekucyjnemu środków w wysokości przekraczającej należność samego zobowiązanego. Za koniecznością wskazywania pełnej kwoty należności przemawia także fakt, że egzekucji administracyjnej podlega całość zobowiązań ciążących na zobowiązanym, a zatem powinny one zostać zaspokojone w pełnej wysokości, a nie jedynie w części. Co również istotne, przepis art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a. nie wskazuje, aby obowiązkiem organu egzekucyjnego w zakresie podania należności zobowiązanego było takie jej określenie (skalkulowanie), aby odpowiadała ona wysokości zajętej wierzytelności. W ocenie Sądu nie istnieje przy tym obawa, że podanie w zawiadomieniu o zajęciu pełnej wysokości należności dochodzonych przez organy egzekucyjne spowoduje wstrzymanie się przez dłużnika ze spełnieniem świadczenia. Obowiązek dłużnika do spełnienia świadczenia jest bowiem ograniczony jedynie do wysokości wierzytelności, która przysługuje zobowiązanemu. Nie ma zatem ryzyka, że świadczenie byłoby egzekwowane od dłużnika ponad kwotę zajętego prawa majątkowego. Sąd nie zgadza się także ze stwierdzeniem, że o wadliwości dokonanych zajęć wierzytelności świadczy fakt niewskazania w treści zawiadomień tytułów prawnych, z których wynikają zajęte wierzytelności. Po pierwsze obowiązku takiego Ustawodawca nie nałożył na organ egzekucyjny wskazując w art. 67 § 2 u.p.e.a. te elementy, które wymagane są do zamieszczenia w treści zawiadomienia o zajęciu, przesyłanemu dłużnikowi zajętej wierzytelności. Należy mieć również na uwadze, że z przepisu art. 89 § 1 u.p.e.a. nie wynika, aby organ egzekucyjny przed zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z innych wierzytelności pieniężnych, miał obowiązek badania podstawy prawnej, z której wynika zajęta wierzytelność. Organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, mając wiedzę o wierzytelnościach przysługujących zobowiązanemu od dłużnika zajętej wierzytelności, dokonuje ich zajęcia. Dłużnik zajętej wierzytelności jest natomiast zobligowany, na mocy przepisu art. 89 § 3 u.p.e.a., do złożenia oświadczenia, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania oraz w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. O skuteczności dokonanej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności przesądza ostatecznie złożone organowi egzekucyjnego oświadczenie dłużnika, co do istnienia zajętej wierzytelności. Trudno zgodzić się zatem ze stroną skarżącą, że brak wskazania tytułu prawnego, który legł u podstaw powstania wierzytelności, decydować winien o wadliwości dokonanego zajęcia. Sąd zwraca przy tym uwagę, że w trakcie prowadzonego postępowania, dłużnicy zajmowanych wierzytelności udzielali organowi egzekucyjnemu odpowiedzi w trybie art. 89 § 3 u.p.e.a. Zdaniem Sądu, konieczność podawania w treści zawiadomienia o zajęciu konkretnego tytułu prawnego zajętej wierzytelności oznaczałby ograniczenie możliwości zajęcia jedynie do wierzytelności istniejących w dniu dokonania zajęcia. Tymczasem przepis art. 89 § 2 zdanie drugie u.p.e.a. nie wyłącza przecież możliwości zajęcia wierzytelności przyszłych. Skoro sam Ustawodawca przewidział możliwość zajęcia wierzytelności przyszłej, a zatem takiej, która w dacie zajęcia jeszcze nie powstała, a co za tym idzie nie jest znany tytuł prawny, z którego ona wynika, to nie można twierdzić, że zajęcie dokonane bez wskazania konkretnej podstawy prawnej, z której wynika zajęta wierzytelność, jest zajęciem wadliwym i nieskutecznym. Za stanowiskiem strony skarżącej nie przemawia także treść załącznika nr 5 do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1339). Zawarta w tym załączniku formuła wskazująca, że "wzywa się ww. dłużnika, aby należnej od niego kwoty z tytułu ..." nie oznacza, mając na uwadze brzmienie zarówno art. 89 § 1 i 2 jak i art. 67 § 2 u.p.e.a., że treść tego pola podlegającego wypełnieniu powinna zostać uzupełniona wskazaniem konkretnej, zindywidualizowanej podstawy prawnej zajętej wierzytelności. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia tajemnicy skarbowej w skutek wykazania w tytule wykonawczym kwoty dochodzonej należności wskazać należy, że obowiązek jej umieszczenia wynika wprost z przepisu art. 67 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Skoro zatem Ustawodawca określił, że podanie kwoty należności wraz z odsetkami stanowić ma element treści zawiadomienia o zajęciu, to nie można uznać, że jej wykazanie stanowi naruszenie przepisów o ochronie tajemnicy skarbowej. Istotnym argumentem przemawiającym przeciwko postawionej przez skarżącą tezie o naruszeniu tajemnicy skarbowi jest także treść przepisów Działu I, Rozdziału 1a u.p.e.a., a w szczególności przepis art. 18u tej ustawy. W przepisach tego Rozdziału zawarte zostały regulacje odnoszące się do utworzenia Rejestru Należności Publicznoprawnych, (zwanego dalej "rejestrem"), rodzaju gromadzonych w nim danych i zasad ich udostępniania. Z treści art. 18b § 2 pkt 3 u.p.e.a. wynika, że rejestr zawiera dane o wysokości należności pieniężnej i odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, jeżeli pobiera się odsetki, wraz z rodzajem i podstawą prawną tej należności. Dane te są udostępniane podmiotowi zainteresowanemu lub podmiotowi, o którym mowa w art. 18q § 2, w postaci łącznej kwoty należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie, o czym stanowi art. 18j § 3 u.p.e.a. Jak wynika natomiast z art. 18u u.p.e.a., udostępnienie danych zawartych w rejestrze nie stanowi naruszenia przepisów o tajemnicy skarbowej, o których mowa w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Skoro zatem Ustawodawca dopuścił możliwość ujawnienia danych o wysokości zadłużenia to oznacza, że wskazywanie ich w treści zawiadomienia o zajęciu nie może stanowić naruszenia tajemnicy skarbowej. Z wyraźnej woli Ustawodawcy dane te nie podlegają bowiem ochronie objętej unormowaniem zawartym w przepisach Działu VII Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do wniosku skarżącej o mediację Sąd uznał, że brak jest podstaw do jej przeprowadzenia, co znalazło swój wyraz w treści postanowienia z dnia 4 lipca 2018 r. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.