I SA/Gd 459/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2002 r. postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. T. B. wnioskiem z dnia 17 marca 2008 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, źródłem utrzymania małżonków są uzyskiwane przez każdego z nich dochody ze świadczeń emerytalno-rentowych w łącznej wysokości 3 928 zł brutto miesięcznie oraz osiągany przez wnioskodawcę dochód ze stosunku pracy w wysokości 1 500 zł brutto miesięcznie, pomiędzy małżonkami istnieje ustrój rozdzielności majątkowej, majątek małżonków stanowią udziały w nieruchomości (domu) o powierzchni 130 m2. Ponadto skarżący podniósł, że wypłacane mu przez ZUS świadczenie podlega zajęciu egzekucyjnemu. Wskazał, iż ponosi wydatki związane z odpłatnym leczeniem w kwocie około 350 zł miesięcznie. Natomiast koszty utrzymania nieruchomości ponosi żona. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W dniu 15 kwietnia 2008 r. wnioskodawca przedłożył na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 28 marca 2007 r. dodatkowe dokumenty: wyciągi z rachunków bankowych posiadanych przez każdego z małżonków, zawiadomienia o zajęciu, decyzje ZUS dot. wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych, potwierdzenia przekazania świadczeń należnych skarżącemu za okres od stycznia do marca 2008 r., zaświadczenie pracodawcy z dnia 3 kwietnia 2008 r. o wysokości zarobków skarżącego, dodatkowe oświadczenia z dnia 3 kwietnia 2008 r. złożone przez każdego z małżonków w przedmiocie rachunków i lokat bankowych oraz pojazdów mechanicznych. Na podstawie nadesłanej dokumentacji ustalono, iż w marcu br. łączny dochód małżonków ze wskazanych we wniosku tytułów wyniósł 3 905,98 zł netto, łączna kwota ciążących na wnioskodawcy zobowiązań z tytułu należności publicznoprawnych wraz z odsetkami na dzień 1 i 15 marca 2007 r. wynosiła 956 131,74 zł, rachunki bankowe związane z prowadzoną przez skarżącego do dnia 31 grudnia 2006 r. działalnością gospodarczą podlegają zajęciu do kwoty 615 278,52 zł. Małżonkowie nie posiadają rachunków i lokat dewizowych, a także pojazdów mechanicznych. Mając na uwadze powyższe, uznano, że skarżący nie wykazał, że nie ma realnych możliwości finansowych na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Za taką oceną przemawia wysokość uzyskiwanych przez małżonków miesięcznych dochodów, które wynoszą 3 905,98 zł netto. Kwota ta kilkakrotnie przekracza wysokość wpisu od skargi kasacyjnej należnego zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zauważyć również należy, że małżonkowie nie mają na utrzymaniu osób trzecich. Ponadto, skarżący z chwilą zlikwidowania działalności gospodarczej, tj. od dnia 31 grudnia 2006 r. zatrudniony jest na umowę o pracę i z tego tytułu uzyskuje dodatkowe dochody. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Ustalone okoliczności faktyczne nie pozwalają zaliczyć skarżącego do ww. kręgu osób. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.