I SA/Gd 460/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia spółce cywilnej wysokości pobranego i nie wpłaconego podatku dochodowego i orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłych wspólników tej spółki za jej zaległości podatkowe za miesiące: marzec, kwiecień 2010 r. i od czerwca do listopada 2010 r. oraz umorzenia postępowania w sprawie orzeczenia odpowiedzialności byłego wspólnika zlikwidowanej spółki cywilnej za grudzień 2010 r. i styczeń 2011 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 6 maja 2013 r. (data stempla pocztowego) skarżąca B. B. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Złożony wniosek zawierał braki formalne uniemożliwiające nadanie mu dalszego biegu, tj. miał niewypełnione rubryki od 6 do 11, a nadto nie został podpisany przez wnioskodawczynię. Z tych względów zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 21 maja 2013 r. (doręczonym pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 10 czerwca 2013 r.) wezwano wnioskodawczynię do usunięcia braków formalnych wniosku przez wypełnienie lub zakreślenie zgodnie z treścią pouczenia wskazanych rubryk formularza PPF w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Powyższe braki zostały uzupełnione przez wnioskodawczynię w dniu 13 czerwca 2013 r. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię prowadzi ona gospodarstwo domowe z pięciorgiem dzieci (z których czworo jest małoletnich), które pozostają na jej utrzymaniu, otrzymuje zasiłek macierzyński w wysokości 2.274 zł brutto, będący jedynym dochodem rodziny. Wnioskodawczyni ani jej dzieci nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ich jedyny majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 64 m2, wystawione do licytacji za długi. Jak wskazała wnioskodawczyni, otrzymuje ona okazjonalnie drobne datki i odzież od przyjaciół i znajomych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2013 r. (doręczonym pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 15 lipca 2013 r.) wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawczynię i jej pełnoletniego syna zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownego zaświadczenia w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymanego przez wnioskodawczynię w okresie ostatnich trzech miesięcy zasiłku macierzyńskiego, c) oświadczenia wnioskodawczyni, czy uzyskała w bieżącym roku dochody z najmu mieszkania, którego jest właścicielem, jeżeli tak wskazania ich wysokości i przedłożenia dokumentu na tę okoliczność (umowy najmu), d) odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) uzyskanego w bieżącym roku z tytułu prowadzonej przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej (do momentu jej zawieszenia), e) zaświadczenia właściwego organu potwierdzającego, że pełnoletni syn wnioskodawczyni posiada obecnie status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, f) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej pełnoletniego syna rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z tych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających okoliczność zamknięcia rachunku bankowego związanego z działalnością gospodarczą wnioskodawczyni, g) oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, h) oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, i) oświadczenia wnioskodawczyni, czy otrzymuje świadczenia alimentacyjne (od ojca dzieci lub z Funduszu Alimentacyjnego), jeżeli tak wskazania ich miesięcznej wysokości i przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość alimentów otrzymanych w okresie ostatnich trzech miesięcy; jeżeli nie wskazania, dlaczego wnioskodawczyni nie otrzymuje tych świadczeń oraz czy się o nie ubiegała, j) oświadczenia w przedmiocie wysokości pomocy finansowej otrzymanej w okresie ostatnich trzech miesięcy od przyjaciół i znajomych, k) wskazania tytułu prawnego, na podstawie którego wnioskodawczyni wraz z dziećmi zajmuje nieruchomość przy ul. [...], i wyjaśnienia, czy zajmują tę nieruchomość wspólnie z jej właścicielem, l) oświadczenia, czy wnioskodawczyni lub jej pełnoletni syn ponoszą koszty utrzymania zajmowanej przez nich nieruchomości (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), jeżeli tak zobrazowania stosownymi dokumentami wydatków na ten cel poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy, m) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię lub jej pełnoletniego syna pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), n) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawczyni lub jej pełnoletniego syna, o) dokumentów obrazujących aktualną wysokość wymagalnych zobowiązań finansowych wnioskodawczyni lub jej pełnoletniego syna (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), p) oświadczenia, czy wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim; jeżeli tak wskazania majątku jej małżonka, w szczególności wskazania nieruchomości, których jest on właścicielem, posiadanych oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jak również wskazania wszystkich źródeł przychodów małżonka i wysokości osiąganych z nich dochodów za okres ostatnich trzech miesięcy wraz ze stosownymi dokumentami je potwierdzającymi (np. zaświadczeniem od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia za ww. okres, ostatnim odcinkiem świadczenia emerytalnego lub rentowego, a w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej dokumentami księgowymi potwierdzającymi wysokość przychodu i dochodu lub poniesionej straty za ww. okres), ponadto wnioskodawczyni została zobligowana do przedstawienia dokumentów wymienionych w punktach a), f), l), m), n), o) dotyczących jej małżonka. Jednocześnie wnioskodawczyni została poinformowana, że nie jest zobowiązana do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonka tylko w sytuacji, gdy została orzeczona separacja, a wnioskodawczyni przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawczyni wniosła w dniu 22 lipca 2013 r. o przedłużenie zakreślonego terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów, argumentując, że nie jest w stanie ich zebrać w tak krótkim czasie, gdyż urodziła dziecko. Nadto jej pełnoletni syn wyprowadził się i przestał jej pomagać, co spowodowało, ze znalazła się w bardzo trudnej sytuacji życiowej. Z tych względów musi skoncentrować się na opiece nad dzieckiem i zdobywaniu pieniędzy na życie. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 30 lipca 2013 r. (doręczonym pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 1 sierpnia 2013 r.) przedłużono wnioskodawczyni ww. termin o 7 dni od dnia doręczenia zarządzenia. W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawczyni w dniu 2 sierpnia 2013 r. (data stempla pocztowego) wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów o 21 dni. Uzasadniając wniosek, pełnomocnik skarżącej wskazał, że znajduje się ona w bardzo trudnej sytuacji rodzinnej i z tego powodu nie jest w stanie zebrać dokumentów w wyznaczonym terminie, który został przedłużony jedynie o 7 dni, podczas gdy, jak zaznaczył, Sąd w innych sprawach jako podstawowy termin do dostarczenia dokumentów wyznaczał 14 dni i przedłużał go na wniosek skarżących. Zarządzeniem z dnia 19 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przedłużenia terminu do przedłożenia dokumentów źródłowych. Mając powyższe na uwadze wskazać trzeba, że wnioskodawczyni pomimo przedłużenia jej terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów źródłowych nie uczyniła tego, w zamian składając kolejny wniosek o przedłużenia terminu dla dokonania tej czynności. Podkreślenia wymaga, że do dnia wydania niniejszego postanowienia wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnego ze wskazanych dokumentów, pomimo że od dnia doręczenia wezwania, tj. 15 lipca 2013 r., upłynął ponad miesiąc. Na uwagę zasługuje również to, że wnioskodawczyni uchyliła się nie tylko od przedłożenia jakichkolwiek dokumentów źródłowych, ale nawet od złożenia dodatkowych oświadczeń co do swojej sytuacji rodzinnej (czy pozostaje w związku małżeńskim), mieszkaniowej (na jakiej podstawie prawnej zamieszkuje dom, nie będący własnością ani jej ani jej dzieci i czy partycypuje w kosztach utrzymania tej nieruchomości) oraz majątkowej (czy uzyskuje dochód z najmu mieszkania, czy otrzymuje świadczenia rodzinne, pomoc społeczną, alimenty, w jakiej wysokości pomoc otrzymuje od przyjaciół i znajomych, czy są na nią zarejestrowane pojazdy mechaniczne). Nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest również to, że wnioskodawczyni jest w niej reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który jak wskazuje treść sporządzonego przez niego wniosku o przedłużenie terminu, jest dobrze zorientowany co do obowiązku – wykazywania stosownymi dowodami przez osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy swojej sytuacji finansowej – i związanej z tym praktyki wzywania wnioskodawców o dokumenty źródłowe. Z tych względów istotne jest, iż w niniejszej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy już w dniu 6 maja 2013 r., a zatem w tej dacie reprezentujący ją pełnomocnik winien uprzedzić ją, że według jego wiedzy może wiązać się to z koniecznością wykazania swojej sytuacji stosownymi dokumentami. W ocenie referendarza sądowego postępowanie wnioskodawczyni, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.