I SA/Gd 464/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi E.O. i A. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 340 ( trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 29 lutego 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 3, w zw. z art. 222 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.), pozostawił bez rozpoznania złożone przez E. i A. O. odwołanie z dnia 14 grudnia 2011 r. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 1 grudnia 2011 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 12.328 zł. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: Aktem notarialnym (Rep. A nr [...]) z dnia 4 stycznia 2008 r. została zawarta umowa sprzedaży, na mocy której E. i A. O. nabyli: – prawo własności lokalu mieszkalnego o pow, 80,4 m2, położonego w G. przy ul. [...] [...] wraz z prawami z nim związanymi, objęte księgą wieczystą Kw nr [...], za kwotę 355.000 zł, – udział wynoszący 2127/100000 części w prawie własności nieruchomości - działki nr [...], obszaru 3373 m " objętej księgą wieczystą Kw nr [...], za kwotę 23.000 zł, – dział wynoszący 1/51 część w prawie własności nieruchomości - lokalu użytkowego - kotłowni- objętej księgą wieczystą Kw. nr [...], za kwotę 2.000 zł. Od ceny umownej - łącznie 380.000 zł - notariusz, działając na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 41 poz. 399 z pożn. zm.) pobrał podatek według stawki określonej w art. 7 ust. 1 pkt la w/w ustawy (2%), to jest w kwocie 7.600 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 22 listopada 2011 r. wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży z dnia 4 stycznia 2008 r., jednocześnie wzywając E. i A. O. do podwyższenia wartości do 616.400 zł, gdyż podana przez strony umowy cena nie odpowiada wartości rynkowej z dnia dokonania czynności cywilnoprawnej. Nabywcy przedmiotowej nieruchomości w piśmie z dnia 23 listopada 2011 r. zaaprobowali propozycję organu podatkowego pierwszej instancji. W konsekwencji powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 1 grudnia 2011 r. określił wyżej wymienionym zobowiązanie podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 12.328 zł. Po pobraniu podatku od czynności cywilnoprawnych przez notariusza w wysokości 7.100 zł zobowiązanie do zapłaty wyniosło 5.228 zł. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało zakwestionowane przez pełnomocnika E. i A. O. w odwołaniu z dnia 14 grudnia 2011 r. W odwołaniu pełnomocnik wniósł uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie ww. decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, nie formułując jakichkolwiek zarzutów. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 21 grudnia 2011 r. wezwał pełnomocnika stron do usunięcia braków i uzupełnienia odwołania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia podania bez rozpatrzenia, następnie pismem z dnia 29 grudnia 2011 r. skierowanym do pełnomocnika stron przedstawiając stan faktyczny sprawy, wskazał, że odwołanie nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 222 Ordynacji podatkowej, (tj. nie posiada zarzutów przeciw decyzji) i przyznał, że pełnomocnik został wezwany do usunięcia braków formalnych odwołania w trybie art. 169 § 1 O.p. Powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi. W tak ustalonym stanie faktycznym Dyrektor Izby Skarbowej w dniu 29 lutego 2012 r. wydał postanowienie, w którym na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej orzekł o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Organ wskazał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pismo z dnia 21 grudnia 2011 r. zawierające wezwanie do usunięcia braków formalnych odwołania zostało doręczone pełnomocnikowi stron, panu T. K. w dniu 19 stycznia 2012 r., zatem termin do udzielenia odpowiedzi upłynął w dniu 27 stycznia 2012 r. Tymczasem do dnia wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia nie wpłynęła odpowiedź na ww. wezwanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wyżej opisane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, pełnomocnik strony wniósł o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przypisanych. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, w ten sposób, że organ nie wezwał skutecznie pełnomocnika do usunięcia braków formalnych odwołania przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Skarżący wskazali, że organ I instancji wezwał pismem z dnia 21 grudnia 2011 r. pełnomocnika strony do usunięcia braków formalnych odwołania, zaś w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru, które dotyczy nie pisma z dnia 21 grudnia 2011 r. a z 29 grudnia 2011 r. Zdaniem pełnomocnika strony zarówno różnica w dacie pisma jak i różnica w oznaczeniu numerycznym sygnatury pisma wykluczają, ze ww. potwierdzenie odnosi się do wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego nie posiada zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania do usunięcia braków formalnych odwołania, w związku z czym złożył pismo reklamujące do Poczty Polski. Wyjaśnił, że organ I instancji pismem z dnia 29 grudnia 2011 r. poinformował pełnomocnika strony, że wniesione odwołanie zostało przekazane wraz z aktami Dyrektorowi Izby Skarbowej. W piśmie tym organ I instancji wskazał, że odwołanie nie spełniało wymogów o których mowa w art. 222 Ordynacji podatkowej. W związku z czym działając na podstawie art. 169 § 1 w zw. z art. 222 Ordynacji podatkowej wezwał pełnomocnika usunięcia braków i uzupełniania wniosku o niezbędne elementy. (doręczonego 19 stycznia 2012 r.) Zatem pełnomocnik strony, nawet jeżeli nie otrzymał wezwania z dnia 21 grudnia 2011 r., to w dacie doręczenia ww. pisma powziął wiedzę o tym, że złożone przez niego odwołanie nie spełnia wymogów określonych w art. 222 Ordynacji podatkowej. W ocenie organu nie sposób przyjąć, że profesjonalny pełnomocnik - będący doradcą podatkowym - składając odwołanie nie znał treści wskazanego przepisu. Organ przyznał, że co prawda w wydanym postanowieniu błędnie przywołał datę 19 stycznia 2012 r. jako potwierdzenie odbioru pisma z dnia 21 grudnia 2011 r. jednak doręczenie pisma informującego z dnia 29 grudnia 2011 r. w/w dniu spowodowało, że pełnomocnik mógł wykonać nałożony na niego obowiązek. Ponadto składając lakonicznie sformułowane odwołanie, winien mieć świadomość, iż nie spełnia ono ustawowych wymogów. Pismem z dnia 23 maja 2012 r. pełnomocnik skarżących - odnosząc się do zarzutów przedstawionych w odpowiedzi na skargę, wskazał, że zawiadomienie z dnia 29 grudnia 2011 r. nie zawierało żadnego terminu do uzupełnienia braków, organ odwoławczy nie wezwał pełnomocnika do uzupełnienia tych braków w trybie art.169 §1 Ordynacji podatkowej. Ponadto zaskarżone postanowienie zostało wydane bez wezwania pełnomocnika do ustosunkowania się do materiału dowodowego w trybie art. 200 Ordynacji Podatkowej, stąd też pełnomocnik nie mógł się spodziewać, czy odwołanie zostanie pozostawione bez rozpoznania, czy też pełnomocnik zostanie wezwany do uzupełnienia braków odwołania przez organ odwoławczy. Reasumując pełnomocnik skarżących uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane "z zaskoczenia", bez wyznaczenia jakiegokolwiek terminu do uzupełnienia odwołania. Pismem z dnia 19 czerwca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyjaśnił że nie neguje niedoręczenia pisma z dnia 21 grudnia 2011 r. i załączył pismo Poczty Polskiej z dnia 26 kwietnia 2012 r. stanowiące odpowiedź na reklamację, z którego treści wynikało, że przesyłka zawierająca wezwanie z dnia 21 grudnia 2011 r. zaginęła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz.270; dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, tj. jego zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art.134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest dokonanie oceny, czy organ podatkowy wydając postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozspatrzenia nie naruszył art. 169 § 1, art. 228 § 1 pkt 3, w zw. z art. 222 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.jedn:. Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że odwołanie od decyzji, jako jedno z podań w rozumieniu art. 168 Ordynacji podatkowej, aby spowodowało zamierzony skutek prawny, powinno odpowiadać warunkom formalnym określonym w tym przepisie oraz wymienionym w art. 222 tej ustawy, tj. powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz zarzuty przeciwko decyzji, a ponadto określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające żądanie. W sytuacji, gdy wniesione odwołanie nie zawiera wskazanych elementów, organ podatkowy, zgodnie z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej wzywa wnoszącego do usunięcia braków formalnych w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje, że organ odwoławczy wyda na podstawie art. 228 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że organ naruszył zasadę postępowania podatkowego wynikającą z art. 122 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powyższym przepisem w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Błąd ustaleń faktycznych organu podatkowego polegał na przyjęciu, że wezwanie z dnia 21 grudnia 2011 r. – zostało doręczone pełnomocnikowi podatnika w dniu 19 stycznia 2012 r. Jak wynika z akt sprawy, co również zostało potwierdzone w piśmie Poczty Polskiej z dnia 26 kwietnia 2012 r., przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych odwołania - zaginęła. Okoliczności tej również nie neguje sam Dyrektor Izby Skarbowej i również w korespondencji kierowanej do Sądu wskazuje, że rzeczywiście przesyłka z dnia 21 grudnia 2011 r. nie została doręczona pełnomocnikowi skarżących. Zdaniem Sądu, nie można podzielić argumentacji organu, jakoby doręczenie pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 29 grudnia 2011 r. informującego o przekazaniu odwołania do Dyrektora Izby Skarbowej miało taki sam skutek, jak wezwanie do usunięcia braków formalnych odwołania. Zaznaczyć trzeba, że w treści pisma z dnia z 29 grudnia 2011 r. nie można dopatrzeć się terminu do wykonania zobowiązania jak również skutków jego niewykonania. Z tego względu Sąd uznał, że pismo z dnia 29 grudnia 2011 r. nie może zastąpić wezwania z dnia 21 grudnia 2011 r. – jest to tylko pismo informujące a nie wezwanie w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Podkreślić należy że z uwagi na fakt, że brak zarzutów przeciwko decyzji i zakresu żądania - stanowi brak formalny odwołania, stosownie do art. 169 ww. ustawy, organ prowadzący sprawę ma obowiązek wezwania strony do jego nadesłania, w ustawowym terminie i ze stosownym pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności (pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia na podstawie art. 228 § 1 i § 2 w związku art. 235 i art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej). Istotnym jest przede wszystkim, aby treść tego wezwania zawierała informacje, które pozwolą na prawidłowe wykonanie wezwania. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie strona nie może ponosić negatywnych dla niej skutków procesowych wynikających z niedoręczenia wezwania, gdyż jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego, zawartą w art. 121 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, jest wyjaśnienie stronie zawiłości proceduralnych, konsekwencji podjętych czynności czy wskazanie trybu właściwego dla załatwienia wniosku podatnika. Wyrażona w tym przepisie zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego oznacza, że na organie ciąży obowiązek prowadzenia postępowania starannie i merytorycznie poprawnego, w którym traktuje się równo interesy podatnika i Skarbu Państwa. Naruszenie powyższych zasad, w szczególności błędne ustalenie stanu faktycznych stanowiło, w ocenie Sądu, wystarczającą podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, a na podstawie art. 152 P.p.s.a. orzekł, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. O kosztach postępowania należnych stronie skarżącej sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.