I SA/Gd 47/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. oraz za miesiące od stycznia do grudnia 2009 r. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. J. S. wnioskiem z dnia 22 stycznia 2012 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 200 zł oraz ustanowienie radcy prawnego w osobie B. H. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, z żoną posiada rozdzielność majątkową, źródłem jego dochodu jest zasiłek chorobowy, który w grudniu 2012 r. wyniósł 1.007,76 zł netto, zaś miesięczne koszty związane z utrzymaniem, do których zaliczył opłaty za mieszkanie (270 zł), energię elektryczną (150 zł), telefon (50 zł), składkę zdrowotną do ZUS (247 zł) oraz wydatki ponoszone na zakup leków (około 50 zł), kształtują się na poziomie 767 zł. Oświadczył, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 65 m2. Do wniosku dołączono potwierdzenie operacji przekazania świadczenia przez ZUS na rachunek bankowy żony wnioskodawcy. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z uwagi na fakt, że oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku referendarz sądowy uznał za niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem z dnia 1 lutego 2013 r. (doręczonym w dniu 11 lutego 2013 r.), zobowiązał skarżącego – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących stanu majątkowego i dochodów małżonków. Skarżący zobowiązany został do nadesłania: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, bądź też oświadczenia złożonego przez każdego z małżonków o ich nieposiadaniu, (2) dokumentu potwierdzającego wysokość wypłacanego wnioskodawcy zasiłku chorobowego, (3) oświadczenia, czy wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą; jeżeli nie – przedłożenia dokumentów potwierdzających tę okoliczność (decyzji o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, zawiadomienia o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej); jeżeli skarżący nie wyrejestrował działalności – przedłożenia dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami oraz ewidencji środków trwałych, a jeżeli jest podatnikiem podatku VAT – deklaracji VAT-7 za ostanie trzy okresy rozliczeniowe, (4) oświadczenia złożonego przez żonę w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych), (5) wskazania źródeł i wysokości osiąganych przez żonę dochodów wraz z dowodami obrazującymi wysokość dochodów uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz uzyskiwanych aktualnie (w kwotach brutto i netto); w przypadku gdy żona wnioskodawcy prowadzi działalność gospodarczą – przedłożenia dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami oraz ewidencji środków trwałych, a jeżeli jest podatnikiem podatku VAT – deklaracji VAT-7 za ostanie trzy okresy rozliczeniowe, (6) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez małżonków w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat z tytułu czynszu, za energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, telefon, leki i innych), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Poinformowano przy tym skarżącego, że nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Wskazano również, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Skarżący nie przedłożył żadnego z wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby w szczególności na weryfikację danych dotyczących miesięcznych dochodów małżonków, posiadanych przez nich składników majątku, w tym środków pieniężnych oraz kwoty ponoszonych niezbędnych wydatków związanych z ich bieżącymi kosztami utrzymania. W dniu 18 lutego 2013 r. uiścił należny wpis sądowy od skargi (dowód: k. 23). W tak ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należało, że to sam wnioskodawca uniemożliwił, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Zaniechanie wnioskodawcy w tym zakresie skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Podkreślić należy, że skarżący już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Ze względu na fakt, że wnioskodawca pomimo nałożonego zobowiązania nie przedłożył wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności, uznano, że nie wykazał on, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.