I SA/Gd 47/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 listopada 2015 r. Sygn. akt [...] w przedmiocie określenia wysokości nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 12 lutego 2015 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 12 lutego 2015 r. Wójt Gminy na wniosek G. P. stwierdził na rzecz G. P. i B. B. wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok w kwocie 110,60 zł. Po rozpatrzeniu odwołania strony zaskarżoną decyzją z dnia 25 listopada 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu SKO wskazało, że z uzasadnienia decyzji Wójta Gminy wynika, że kwota nadpłaty powstała z uwagi na uregulowanie podatku za 2009 r. w podwójnej wysokości. Wymagana zaległość podatkowa za 2009 r. uregulowało bowiem obydwoje podatników z uwagi na to, że podatek od nieruchomości stanowiącej współwłasność jest zobowiązaniem solidarnym. 16 lutego 2015 r. G. P. wniósł o zwrot podatku od nieruchomości w kwocie 110,60 zł wraz z odsetkami i poniesionymi dodatkowo kosztami w wysokości 60,00 zł za kserokopie załączników i opłaty pocztowe. Wyjaśnił, że został zmuszony do wpłacenia kwoty 110,60 zł jako podatku od nieruchomości - działki nr [...] w S. za 2009 r. Odwołujący się w dniu 28 października 2014 r. zwrócił się do Wojewody o dokonanie zwrotu, jego zdaniem nienależnie pobranego podatku - nadpłaty. Ten wniosek został przez Wojewodę zgodnie z właściwością przekazany Wójtowi Gminy. Z takim samym wnioskiem do obu organów zwróciła się siostra odwołującego się B. B. Wskazała ona, że kwota 110,60 została ściągnięta bezpodstawnie. Upomnienie [...] wydane przez Wójta Gminy jest zwykłym wyłudzeniem nienależnego podatku. Uwzględniając oba wnioski Wójt Gminy rozpatrzył sprawę nadpłaty podatku od nieruchomości za 2009 r. i wydał kwestionowane orzeczenie. Kolegium stwierdziło, że w dniu 21 grudnia 2012 r. decyzją o sygn. akt [...] utrzymało w mocy decyzje Wójta Gminy z 2 lutego 2012 r. w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2009 r. Decyzją tą organ I instancji ustalił łączne zobowiązanie pieniężne obejmujące podatek rolny w kwocie 0,00 zł i podatek od nieruchomości w kwocie 63 zł. Przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości był grunt o powierzchni 292 m² i budynek o powierzchni 15 m². Podatek ten został ustalony od 1 września do 31 grudnia 2009 r. Przy czym podatek od gruntu ustalony został w kwocie 30 zł a od budynku w kwocie 33 zł. Decyzja Kolegium jest decyzją ostateczną i jako taka wywołuje ona przewidziane w niej skutki prawne tj. obowiązek uregulowania należności podatkowej w niej określonej. Decyzja ta nie została przez odwołujących się wzruszona. Nieuiszczona przez podatnika w terminie kwota podatku stała się zaległością podatkową. Kolegium stwierdziło, że z uwagi na to organ I instancji działający również jako organ egzekucyjny zamierzał wszcząć postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania zaległości podatkowej. W dniu 19 sierpnia 2014 r. organ I instancji działając jako organ egzekucyjny na podstawie art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skierował do odwołującego się upomnienie nr [...] dotyczące podatku od nieruchomości - 4 raty za 2009 r. w kwocie 63 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 36 zł i kosztami upomnienia w kwocie 11 zł. W dniu 12 września 2014 r. odwołujący się uiścił te należność (przelew bankowy). Takie samo upomnienie doręczone zostało B. B., która uiściła należność w nim wskazaną w dniu 2 września 2014 r. (przelew bankowy). W tej sytuacji trudno nie zauważyć, że zaległość podatkowa za 2009 r. uiszczona została w podwójnej wysokości i w ten sposób powstała nadpłata w podatku od nieruchomości za 2009 r. Organ I instancji stosując art. 75. § 1 ustawy uwzględnił wniosek o stwierdzenie nadpłaty czego wyrazem jest kwestionowana decyzja. Art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej wskazuje, że nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych, z zastrzeżeniem § 2. Jeżeli odwołujący się posiadają zaległość podatkową lub bieżące należności podatkowe w myśl art. 76 a § 1 organ I instancji wyda postanowienie o zaliczeniu nadpłaty. Jeżeli brak jest zaległości podatkowych lub należności bieżących nadpłata podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty ( art. 77 ust. 2). Kolegium wskazało, że odwołujący się sami przyczynili się do powstania wskazanej nadpłaty. Należność podatkowa, która uregulowali tj. podatek od nieruchomości jest zobowiązaniem solidarnym, co oznacza, że wystarczyła zapłata zaległości podatkowej przez jednego z podatników by ją uregulować. Odpowiedzialność solidarna podatników jest przewidziana w art. 91 i 92 Ordynacji podatkowej. Kolegium wyjaśniło, że w przypadku istnienia solidarnej odpowiedzialności podatkowej współwłaścicieli nieruchomości organ opodatkowując współwłaścicieli wydaje jedną decyzję dotyczącą całej nieruchomości bez wyszczególniania udziałów współwłaścicieli. Zgodnie z art. 91 Ordynacji podatkowej do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe stosuje się przepisy kodeksu cywilnego. Kodeks cywilny ukształtował odpowiedzialność solidarną dłużników w ten sposób, że zagwarantował wierzycielowi (w tym wypadku organowi podatkowemu) możliwość żądania całości lub części świadczenia (uiszczenia należnego podatku) od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna. W przypadku zaspokojenia wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników następuje zwolnienie pozostałych, przy czym aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (art. 366 k.c.) - patrz wyrok WSA w Gdańsku z 8.09.2010 r. sygn. akt I SA/Gd 147/10. W tym stanie rzeczy w ocenie SKO organ I instancji działał prawidłowo. Orzeczenie o stwierdzeniu nadpłaty jest uzasadnione. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję skarżąca B. B. wniosła o wydanie orzeczenia nakazującego zwrot nienależnego podatku za 2009 r. w wysokości 110,60 zł wraz z odsetkami i poniesionymi kosztami w wysokości 60,00 zł. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że za pośrednictwem Wójta Gminy pismem z dnia 17.01.2015 r. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z żądaniem wyjaśnienia podstaw prawnych i zwrotu wymuszonego podatku w kwocie 110,60 zł wraz z odsetkami i dodatkowo poniesionymi kosztami w wysokości 60,00 zł. Zamiast odpowiedzi otrzymała decyzję SKO z dnia 25.11.2015 r. Kolejno w skardze wskazano, że członkowie SKO skupili się na "nadpłacie podatku", zamiast na bezprawnym narzuceniu podatku za 2009 r. w oparciu o fałszywe dokumenty, o czym świadczą załączone pisma. Skarżąca podniosła również, że pismo utworzone przez geodetę jest niezgodne ze stanem faktycznym zagospodarowania działki nr [...] w obrębie S. W ocenie autora skargi zastanawiającym jest dlaczego w nakazie płatniczym w sprawie zmiany łącznego zobowiązania z dnia 2.12.2009 r. nie jest ujęty podatek od budynku w kwocie 33,00 zł. Końcowo wskazano, że zgodnie z opomiarowaniem obiektów budowlanych znajdujących się na działce nr [...] wymieniony obiekt zarejestrowany jako budynek [...] posiada powierzchnię zewnętrzną 13,5 m² i zajmuje wraz z gankiem powierzchnię 18 m² gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione. Jak wynika z akt sprawy 16 lutego 2015 r. G. P. wniósł o zwrot podatku od nieruchomości w kwocie 110,60 zł wraz z odsetkami i poniesionymi dodatkowo kosztami w wysokości 60,00 zł za kserokopie załączników i opłaty pocztowe. Wyjaśnił, że został zmuszony do wpłacenia kwoty 110,60 zł jako podatku od nieruchomości - działki nr [...] w S. za 2009 r. Odwołujący się w dniu 28 października 2014 r. zwrócił się do Wojewody o dokonanie zwrotu, jego zdaniem nienależnie pobranego podatku - nadpłaty. Ten wniosek został przez Wojewodę zgodnie z właściwością przekazany Wójtowi Gminy. Z takim samym wnioskiem do obu organów zwróciła się siostra odwołującego się B. B.. Wskazała ona, że kwota 110,60 została ściągnięta bezpodstawnie. Upomnienie [...] wydane przez Wójta Gminy jest zwykłym wyłudzeniem nienależnego podatku. Z treści złożonego w sprawie wniosku wynika, że strona wnosiła o zwrot podatku wraz z poniesionymi dodatkowo kosztami, a nie o stwierdzenie jego nadpłaty. Również w treści skargi strona podnosi, że zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z żądaniem wyjaśnienia podstaw prawnych i zwrotu podatku w kwocie 110,60 zł wraz z odsetkami i dodatkowo poniesionymi kosztami w wysokości 60,00 zł. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że powyższy wniosek został, błędnie i przedwcześnie potraktowany przez organy podatkowe jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty i był w tym trybie procedowany. Konkluzja powyższa jest istotna w świetle treści art. 168 Ordynacji podatkowej. Sąd zauważył, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty jest rodzajem podania, o którym mowa w tym przepisie. Wniosek złożony w dniu 16 lutego 2015 r. dotyczył zwrotu podatku wraz z kosztami czy też wyjaśnienia podstaw prawnych jego wymierzenia, natomiast strona nie złożyła do akt sprawy żadnego innego pisma, które mogłoby być potraktowane jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Natomiast w przypadku gdy pismo strony było w ocenie organu niejasne lub niepoprawne formalnie, organ miał obowiązek zastosować art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej, względnie art. 155 § 1 w zw. z art. 280 tej ustawy. Zastosowanie tego ostatniego przepisu byłoby efektem wątpliwości organu co do woli strony. Gdy pismo strony jest niejasne w swej treści, to organ nie może nadać mu znaczenia jakie uważa za stosowne, lecz obowiązkiem organu, w tej sytuacji, jest zwrócenie się do strony i wyjaśnienie powstałych wątpliwości. Podkreślić bowiem należy, że organy władzy publicznej powinny dążyć do rozpatrzenia rzeczywistego żądania strony postępowania (administracyjnego, podatkowego itp.) a także dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w rozumieniu art. 122 ustawy Ordynacji podatkowej, które obejmuje również ustalenie przez organ podatkowy treści rzeczywistego żądania strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy zachodzą rozbieżności w jego treści. W świetle powyższego Sąd uznał, że organy podatkowe rozstrzygnęły sprawę niezgodnie z zakresem żądania strony co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy podatkowe rozpatrzą sprawę zgodnie ze złożonym przez stronę wnioskiem, a w przypadku ewentualnych wątpliwości co do jego treści, wezwą do jego uzupełnienia bądź wyjaśnienia. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Odnośnie kosztów postępowania Sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie drugim wyroku, zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi.