I SA/Gd 472/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch po rozpoznaniu w dniu 1 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. J. i I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania pieniężnego z tytułu podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2008 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. I. J. zwrócił się z wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 24 lipca 2008 r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawcę oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dokumentami źródłowymi nadesłanymi na wezwanie oraz materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy ustalono, że uzyskuje on dochód z tytułu emerytury w wysokości 2.269,25 zł netto (odpis decyzji o waloryzacji emerytury z dnia 5 marca 2008 r.), świadczenie opiekuńcze w wysokości 153 zł (odpisy wyciągów z rachunku bankowego) oraz wynagrodzenie za udział w posiedzeniach rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej w kwocie 379,86 zł netto (odpis zaświadczenia z dnia 29 sierpnia 2008 r.), prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, otrzymującą rentę w wysokości 1.343,57 zł netto (odpis decyzji o waloryzacji renty z dnia 15 marca 2008 r.). Majątek małżonków stanowi mieszkanie o powierzchni 46,2 m2, działka o obszarze 800 m2, położona [...], zabudowana budynkiem o powierzchni 71 m2, oraz samochód marki [...] (trzynastoletni). Małżonkowie posiadają też zasoby pieniężne, na które składają się: oszczędności w wysokości 2.000 zł, zdeponowane na lokacie bankowej (odpis wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 do 31 lipca br.), środki pieniężne na rachunku depozytowym w wysokości 5.883,07 zł (saldo na dzień 8 sierpnia 2008 r. zgodnie z odpisem wyciągu z tego rachunku za okres od dnia 9 lipca do 8 sierpnia 2008 r.) oraz posiadają jednostki funduszy inwestycyjnych otwartych o łącznej wartości 10.136,54 zł (wydruk z dnia 28 sierpnia 2008 r.). Nadto wskazać należy, iż na rachunek wnioskodawcy i jego małżonki wpłynęła w dniu 23 czerwca 2008 r. kwota 10.000 zł (przelew oznaczony jako rozliczenie), którą małżonkowie planują w całości przeznaczyć na wymianę poszycia dachu nieruchomości położonej [...] (odpis wyciągu z rachunku bankowego za okres od dnia 9 czerwca do 8 lipca 2008 r. i oświadczenie wnioskodawcy z dnia 2 września 2008 r.). W dniu 6 sierpnia 2008 r. dokonali zapłaty z ww. tytułu w kwocie 4.313,69 zł firmie budowlanej (oświadczenie wnioskodawcy z dnia 2 września 2008 r. oraz odpis wyciągu z rachunku bankowego za okres od dnia 9 lipca do 8 sierpnia 2008 r.). Jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy z dnia 2 września 2008 r., do stałych kosztów utrzymania małżonków należy zaliczyć opłaty związane z eksploatacją mieszkania w wysokości 304,27 zł miesięcznie (potwierdzone pismem ze spółdzielni mieszkaniowej z dnia 3 kwietnia 2008 r.), płatną raz na sześć miesięcy opłatę za gaz (w marcu br. opłata ta wyniosła 106,02 zł) oraz opłaty za energię elektryczną i usługi telekomunikacyjne, których wysokość obrazują przedłożone przez wnioskodawcę odpisy wyciągów z rachunku bankowego. I tak zgodnie z historią tego rachunku z tytułu poboru energii elektrycznej w obu posiadanych przez siebie nieruchomościach małżonkowie uiścili w maju br. kwotę 213,90 zł, w lipcu br. kwotę 142,75 zł, w czerwcu br. opłat tych nie ponosili; z tytułu zapłaty za usługi telekomunikacyjne małżonkowie uiścili w maju br. kwotę 116,35 zł, w czerwcu br. kwotę 122,41 zł, w lipcu br. kwotę 134,90 zł. Nadto małżonkowie spłacają z tego rachunku pożyczkę z ZFŚS w kwocie 87,67 zł miesięcznie, uiszczają opłaty abonamentowe w kwocie 42,01 zł na rzecz "A" Sp. z o.o. oraz w kwocie 37,90 zł na rzecz "B" S.A. oraz dokonują wpłat na FIO w wysokości 100 zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał też ww. oświadczeniu, iż jest osobą niepełnosprawną i ponosi w związku z tym wydatki na leki oraz sprzęt rehabilitacyjny, które zobrazował odpisami faktur za leki z dnia 5 maja i 10 lipca 2008 r. na kwoty 92,93 zł oraz 133 zł, jak również odpisem faktury z dnia 6 marca 2008 r. za zakup poduszki i pledu w kwocie 900 zł, odpisem faktury z dnia 17 kwietnia 2008 r. za zakup taboretu pod prysznic w kwocie 119 zł oraz odpisem faktury z dnia 8 października 2007 r. za zakup podkolanówek leczniczych w kwocie 275 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Mając na uwadze ustalone okoliczności faktyczne, stwierdzono, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zarówno wnioskodawca, jak i jego małżonka, posiadają stałe źródła utrzymania, z których łącznie uzyskują miesięczny dochód w wysokości 4.145,68 zł netto, który przeznaczają na swoje potrzeby, są właścicielami mieszkania, samochodu, a nadto nieruchomości położonej w miejscowości turystycznej i posiadają zasoby pieniężne w łącznej wysokości 18.019,61 zł (w formie lokaty, środków na rachunku depozytowym i jednostek FIO). Tym samym obiektywnie nie są ludźmi ubogimi, pozbawionymi majątku i środków do życia. Nadto należy wskazać, iż małżonkowie zdecydowali się przeznaczyć kwotę 10.000 zł na remont nieruchomości [...], podczas gdy wnioskodawca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pamiętać przy tym trzeba, że koszty postępowania winny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Wskazać też należy, że wpis od skargi w niniejszej sprawie został określony przez Przewodniczącego Wydziału na kwotę 100 zł i został w całości uiszczony przez skarżących w dniu 24 lipca 2008 r. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.