I SA/Gd 473/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do października 2009 r. i za październik 2010 r. postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 28 kwietnia 2016 r., skarżąca E. S. zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Do wniosku skarżąca dołączyła kserokopię decyzji z dnia 8 lutego 2016 r. o uznaniu ją za osobę bezrobotną i przyznaniu prawa do zasiłku z tego tytułu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonkiem oraz dorosłym synem (22 lata), posiada mieszkanie o powierzchni 28 m2 i wartości około 150 tys. zł, małżonkowie są współwłaścicielami niezabudowanej nieruchomości o powierzchni 3 tys. m2 i wartości 50 tys. zł (każde z nich w części ½), nadto małżonek skarżącej posiada udział w domu jednorodzinnym, skarżąca zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 823,60 zł, około 800 zł przeznacza na pokrycie części kosztów utrzymania domu. Z dołączonego dokumentu wynika, że zasiłek dla bezrobotnych został skarżącej przyznany na okres od 5 lutego 2016 r. do 3 lutego 2017 r., przez okres pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku wynosi on 823,60 zł a w okresie kolejnych dni – 646,70 zł. Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 11 maja 2016 r. pełnomocnik skarżącej nadesłał: - kopię zeznania podatkowego małżonków PIT-36 z załącznikami PIT/B za 2015 r., w którym skarżąca wykazała dochody z innych źródeł w wysokości 8.121,96 zł oraz stratę z działalności gospodarczej w wysokości 75.947,88 zł (deklarując przychód w kwocie 206.973,40 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 282.921,28 zł), zaś jej małżonek wykazał stratę z działalności gospodarczej w wysokości 18.509,74 zł (deklarując przychód w kwocie 9.567 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 28.076,74 zł); - kopię informacji PIT-11A o dochodach skarżącej uzyskanych od ZUS za 2015 r., z której wynika, że skarżąca pobierała zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego w wysokości 8.121,96 zł; - kopię potwierdzenia przyjęcia wniosku skarżącej z dnia 21 stycznia 2016 r. o zmianę i wykreślenie wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG); - wyciągi z trzech rachunków bankowych sporządzonych za okres od 1 stycznia do 31 maja 2016 r., od 1 lutego do 31 maja 2016 r. i od 1 lutego do 1 czerwca 2016 r., których salda końcowe wynosiły odpowiednio: 8,94 zł, 827,22 zł i 795,09 zł i na których widnieją adnotacje: "A", "J. S." i "Prywatne"; - kopię decyzji z dnia 4 stycznia 2016 r., którą ustalono małżonkowi skarżącej wysokość podatku od nieruchomości za rok 2016 w kwocie 482 zł; - potwierdzenia przelewów z dnia 2 lutego, 30 marca, 8 kwietnia i 30 maja 2016 r. tytułem opłat za energię elektryczną na łączną kwotę 861,60 zł; - kopię faktury za wodę i odprowadzanie ścieków za okres od 1 stycznia do 6 kwietnia 2016 r. na kwotę 826,39 zł; - kopie faktur za ogrzewanie za okres od 15 stycznia do 10 maja 2016 r. na łączną kwotę 1.598,11 zł; - kopie faktur za gaz za okres od 14 maja 2015 r. do 13 maja 2016 r. na łączną kwotę 78,02 zł oraz za okres od 14 stycznia do 14 marca 2016 r. na łączną kwotę 103,63 zł; - dowód uiszczenia opłat za usługi telekomunikacyjne (UPC) za luty 2016 r. w kwocie 192,21 zł oraz rozliczenie tych opłat za maj 2016 r. na kwotę 196,74 zł; - dodatkowe oświadczenie, w którym skarżąca wyjaśniła, że syn M. jest studentem Politechniki Gdańskiej i nie pracuje oraz że mieszkanie wykazane na druku PPF nieodpłatnie zajmuje jej drugi syn A. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz sądowy uznał, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania, gdyż w sposób wybiórczy odpowiedziała na zarządzenie z dnia 11 maja 2016 r., uchylając się od przedłożenia dokumentów, które pozwoliłyby ustalić w sposób pełny sytuację finansową jej małżonka. O ile skarżąca udokumentowała źródło i wysokość osiąganych przez siebie dochodów tak miesięcznych, jak i rocznych oraz źródło i wysokość przychodów uzyskanych przez małżonka w roku 2015, to na podstawie nadesłanych dokumentów wciąż nie sposób ustalić wysokości miesięcznych dochodów, jakie małżonek skarżącej osiąga z działalności gospodarczej wykonywanej pod nazwą "B", której przedmiotem jest wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. W zarządzeniu z dnia 11 maja 2016 r. jasno wskazano, że w przypadku gdy małżonek skarżącej osiąga dochody jest ona zobowiązana nie tylko do złożenia oświadczenia w przedmiocie ich źródeł oraz wysokości miesięcznej i średniej z okresu od 1 lutego 2016 r., ale również do przedstawienia dokumentów, które potwierdzałyby te dane. Mając na uwadze, że małżonek prowadzi działalność gospodarczą skarżąca winna była przedłożyć dokumenty księgowe, które obrazowałyby wysokość osiągniętych przychodów z tego tytułu oraz wysokość wydatków poniesionych w związku z jej wykonywaniem. Wysokość dochodów małżonka skarżącej i kwotę środków pieniężnych, jakimi dysponują małżonkowie można jedynie pośrednio określić na podstawie wpływów na rachunki bankowe "J. S." i "Prywatne" w okresie od 1 lutego do 31 maja 2016 r. Z operacji dokonanych na tych kontach wynika, że w lutym br. na konta te wpłynęły środki w łącznej kwocie 17.305 zł, w marcu br. – 14.779,05 zł, w kwietniu br – 8.513,03 zł a w maju br. – 72.555,03 zł. Jednak z uwagi na brak dokumentów księgowych na tej tylko podstawie nie jest możliwe ustalenie faktycznych, rzeczywistych przychodów małżonka skarżącej, gdyż znaczna część środków (łącznie 70.800 zł) została zaksięgowana na kontach jako "wpłata" lub "wpłata własna", w związku z czym nie jest znane ich źródło. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów, jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, skarżąca nie udokumentowała wydatków, jakie małżonkowie ponoszą w związku z utrzymaniem domu. Kosztów tych nie można ustalić na podstawie nadesłanych dowodów opłat za media, które dotyczą odprowadzania ścieków, ogrzewania, zużycia energii elektrycznej, gazu i wody dla całej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. Z decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości wynika natomiast, że nieruchomość ta ma powierzchnię 626 m2, z której 450 m2 zajęte jest na prowadzenie działalności gospodarczej a 20 m2 na odpłatną statutową działalność organizacji pożytku publicznego. Co więcej, z przedłożonych faktur wynika, że na nieruchomości tej znajduje się kilka punktów poboru – [...],[...] i [...], zaś podstawą ich wystawienia nie jest jedna umowa – z treści faktur wynika, że dla każdego z ww. punktów poboru została zawarta odrębna umowa na dostawę. W ocenie referendarza sądowego dokumenty obrazujące wysokość dochodów małżonka oraz wydatków, jakie małżonkowie ponoszą na utrzymanie części domu, w której zamieszkują a która nie jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, mają kluczowe znaczenie dla oceny, czy skarżąca w ogóle jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania, a jeśli tak, to w jakim zakresie i wysokości. Ich brak stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie skarżącej prawa pomocy. Wyjaśnić należy skarżącej, że to na niej jako wnioskodawczyni spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.