I SA/Gd 474/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi M.Ch. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 marca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez M.C. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2018 r. Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego – M.C. na podstawie wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego tytułów wykonawczych nr [...], nr [...] i nr [...] z dnia 15 grudnia 2011 r., obejmujących zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: XI-XII 2006 r., IV-VII, IX-XII 2007 r., II-III 2008 r. Odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczone zostały zobowiązanemu w dniu 15 grudnia 2011 r. tj. w dniu odmowy przyjęcia przez niego tych odpisów. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego, w oparciu o ww. tytuły wykonawcze, dokonał m.in. zajęcia na podstawie trzech zawiadomień z dnia 6 października 2017 r.: wynagrodzenia za pracę w "A" M.L., zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w "A" M.L., zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w "B" sp. z o.o. Odpisy ww. zawiadomień o zajęciu zobowiązanemu doręczono w dniu 13 października 2017 r. Pismami z dnia 17 października 2017r. (sprecyzowanymi na wezwanie organu egzekucyjnego pismami z dnia 8 grudnia 2017 r.) M.C. wniósł do organu egzekucyjnego — z zachowaniem ustawowego terminu - skargi na czynności egzekucyjne w postaci zajęć dokonanych ww. zawiadomieniami z dnia 6 października 2017 r. W treści wniesionych środków zaskarżenia zobowiązany zarzucił naruszenie przez organ egzekucyjny przepisów art. 72 § 1- § 4, art. 89 § 1- § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") i wniósł o uchylenie zastosowanych środków egzekucyjnych oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] 2018 r. uznał za uzasadnione skargi na czynności egzekucyjne i usunął stwierdzoną wadę czynności dotycząca wysokości dochodzonej należności za listopad 2006 r. poprzez jej aktualizację do kwoty należności głównej 7.490,90 zł. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, pismem z dnia 15 lutego 2018 r. M.C. złożył w ustawowym terminie zażalenie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] 2018 r. stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. Dyrektor wyjaśnił, że analiza akt sprawy wykazuje, iż zaskarżonym postanowieniem - wydanym na zasadzie art. 54 § 5 u.p.e.a.- organ uznał za uzasadnione skargi M.C. na czynności egzekucyjne. Wydane postanowienie zawierało pouczenie o jego niezaskarżalności. Skoro ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 54 § 5 przewiduje możliwość zaskarżenia postanowienia organu egzekucyjnego wyłącznie oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, to tym samym nie daje prawa do złożenia zażalenia na postanowienie, które taką skargę uznaje za uzasadnioną. Powyższe, w ocenie organu, stanowi przyczynę niedopuszczalności wniesionego zażalenia na postanowienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1. art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017r., poz. 1257 ze zm., dalej jako "k.p.a.") w związku z art. 18 i art. 54 § 5 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia, 2. art. 54 § 1, § 4, § 5, § 5a i § 6 w związku z art. 72 § 1 - § 4, art. 89 §1 - § 3 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na zaniechaniu uchylenia zastosowanych środków egzekucyjnych w związku z uwzględnieniem trzech skarg na czynności egzekucyjne - organ egzekucyjny bezzasadnie uznał, że w niniejszej sprawy dopuszczalne jest usunięcie wady czynności poprzez aktualizację dochodzonej należności, 3. art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 54 § 1 § 2, § 4, § 5, § 5a i § 6 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uzasadnieniu postanowień organu I i II instancji, w których błędnie przyjęto, że w niniejszej sprawie wystarczające jest usunięcie stwierdzonych wad czynności poprzez przesłanie do dłużników zajętych wierzytelności zaktualizowanych zajęć obejmujących prawidłowe kwoty, mimo że nie było to dopuszczalne. Zarzucając powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podkreślił, że organ egzekucyjny w istocie nie uwzględnił skargi w całości, gdyż nie uchylił zastosowanego środka egzekucyjnego, mimo że stwierdzone wady wykluczały ich usunięcie (konwalidację). W tej sytuacji zażalenie było dopuszczalne, gdyż postanowienie organu I instancji nie było dla zobowiązanego korzystne - zaskarżona czynność egzekucyjna pozostała w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga M.C. jest zasadna. Stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Wskazania wymaga, że celem skargi na czynności egzekucyjne jest obalenie konkretnej czynności egzekucyjnej podjętej przez organ egzekucyjny lub egzekutora w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. Z powyższego przepisu wynika, że jedynie w sytuacji oddalenia skargi na czynności egzekucyjne stronie przysługuje zażalenie. Przepis art. 54 § 5 u.p.e.a. nie określa przyczyn oddalenia skargi na czynności egzekucyjne, co oznacza, że w każdym przypadku uniemożliwiającym jej uwzględnienie skargę należy oddalić. Organ egzekucyjny w niniejszej sprawie wydał postanowienie, którym uznał skargi na czynności egzekucyjne za uzasadnione i usunął stwierdzoną przez siebie wadę czynności dotyczącej wysokości dochodzonej należności poprzez jej aktualizację do kwoty należności głównej. Zdaniem organu z uwagi na to, że skargi zostały uwzględnione, a stwierdzone przez ten organ wady usunięte na ww. postanowienie nie przysługiwało zażalenie. Zgodnie z art. 54 § 5a u.p.e.a. w przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności. Z art. 54 § 5a u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny, uwzględniając skargę, może podjąć tylko rozstrzygnięcie, które: a) uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub b) usuwa stwierdzone wady czynności. Zatem wszelkie inne merytoryczne sposoby rozpoznania skargi nie mogą zostać zakwalifikowane jako jej uwzględnienie w rozumieniu tego przepisu. Tym samym muszą zostać zakwalifikowane jako jej oddalenie, ze skutkiem w postaci możliwości zaskarżenia zażaleniem, o czym mowa w art. 54 § 5 u.p.e.a. (tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 7 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 987/17, publ. LEX nr 2414161). W postanowieniu organu egzekucyjnego uznano złożone przez skarżącego skargi na czynności egzekucyjne za uzasadnione i usunięto stwierdzoną wadę, jednakże zdaniem sądu powyższe rozstrzygnięcie jest sprzeczne z uzasadnieniem wydanego postanowienia. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami. W tej sytuacji, zważywszy na treść postanowienia (sentencji i uzasadnienia) skargi powinny podlegać oddaleniu (sąd nie wypowiada się w tym miejscu o merytorycznej poprawności takiego rozstrzygnięcia, a jedynie o zgodności logicznej sentencji i uzasadnienia postanowienia), bowiem w istocie organ nie uwzględnił stanowiska skarżącego. Oddalenie skargi uznanej za niezasadną oznacza, że czynność dokonana została w sposób prawidłowy bądź też z takimi uchybieniami, które nie miały wpływu na jej ważność, a w rezultacie - skuteczność w świetle przepisów regulujących zasady i tryb jej dokonywania. Zaś uznanie skargi w postępowaniu egzekucyjnym za uzasadnioną skutkuje uchyleniem zastosowanych środków egzekucyjnych. Innymi słowy, uznanie skargi za zasadną oznacza, że czynność egzekucyjna dokonana została z takim naruszeniem prawa, które powoduje, iż w świetle normujących ją przepisów nie może ona być ona uznana za prawidłową i w rezultacie niezbędne jest jej wyeliminowanie z postępowania egzekucyjnego poprzez jej uchylenie (tak też wyroku WSA w Warszawie z 18 maja 2007 r. sygn. III SA/Wa 4030/06, www.nsa.gov.pl). Zatem w niniejszej sprawie, jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia wystąpiła sytuacja, która uzasadniała oddalenie skargi na czynności egzekucyjne. W konsekwencji uznać należało, że na takie rozstrzygnięcie przysługuje zażalenie. Brak przesłanek do uwzględnienia skargi - utrzymanie kwestionowanej czynności w mocy – prowadzić musi do oddalenia skargi, albowiem tylko takie działanie zapewnia stronie możliwość poddania kontroli niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Sprzeczność postanowienia organu egzekucyjnego przejawia się tym, że z jednej strony uznano skargi za zasadne (podważono prawidłowość dokonanych czynności), z drugiej zaś nie wyeliminowano tych czynności podjętych w tym postępowaniu egzekucyjnym. Z uwagi na powyższe należało stwierdzić, że organ egzekucyjny wadliwe sformułował rozstrzygnięcie zamieszczone w postanowieniu. Powinno być ono tak sformułowane, aby nie budziło żadnych wątpliwości. Samo uzasadnienie nie może zastąpić treści rozstrzygnięcia. Nie jest też dopuszczalne domyślanie się i uzupełnianie rozstrzygnięcia w oparciu o treść uzasadnienia. Tym samym sąd uznał, że organy wadliwie przyjęły, że postanowienie organu egzekucyjnego jest postanowieniem uwzględniającym skargę na czynności egzekucyjne, od którego nie przysługuje zażalenie. Mając zatem na uwadze powyższe należało stwierdzić, że organ w istocie nie uwzględnił skarg skarżącego. W konsekwencji należało wyeliminować zaskarżone postanowienie z obrotu prawnego, jako naruszające art. 54 § 5 i 5a u.p.e.a. i w konsekwencji art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie do uwzględnienia wyrażonej przez sąd w niniejszym wyroku oceny prawnej. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ww. ustawy.