I SA/Gd 484/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 5 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień 2005 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. M. K. wnioskiem z dnia 11 czerwca 2008 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną, małoletnią córką oraz małoletnim synem konkubiny, źródłem ich utrzymania są uzyskiwane przez wnioskodawcę dochody z działalności gospodarczej w wysokości 3 000 zł brutto miesięcznie, skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku. W uzasadnieniu wskazał, że jego trudna sytuacja finansowa spowodowana została zabezpieczeniem przez organy podatkowe samochodów o znacznej wartości. Posiada także zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu bankowego w wysokości 100 000 zł. Wydatki związane z miesięcznymi kosztami utrzymania określił na poziomie 3 900 zł. Zaliczył do nich wydatki na utrzymanie dziecka (1 000 zł), zakup żywności (500 zł), odzieży (100 zł) oraz leków (100 zł), udział w opłatach za mieszkanie matki (1000 zł), raty kredytów (1 200 zł). W tym miejscu zwrócić uwagę należy, iż we wnioskach złożonych przy sprawach o sygn. akt I SA/Gd 483/08, I SA/Gd 485-487/08 skarżący wskazał, iż kwota zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych wynosi 200 000 zł, a także, że posiada zadłużenie z tytułu należności celnych w kwocie 150 000 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 15 lipca 2008 r. (doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 21 lipca 2008 r.) skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego konkubinę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób oświadczenia w tym przedmiocie, (2) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego konkubiny za rok 2007, bądź też stosownego zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego, (3) dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez skarżącego miesięcznych dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, tj. dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość dochodu osiągniętego z tytułu działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, (4) oświadczenia złożonego przez konkubinę w przedmiocie nieosiągania jakichkolwiek dochodów; w sytuacji gdy jest ona osobą bezrobotną – dokumentu potwierdzającego status osoby bezrobotnej (np. decyzja/zaświadczenie urzędu pracy); jeżeli zaś osiąga dochody – podania ich źródła oraz miesięcznej wysokości brutto i netto, (5) oświadczenia złożonego przez konkubinę w przedmiocie jej majątku, w szczególności wskazania posiadanych przez nią nieruchomości, oszczędności oraz przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro, (6) dokumentów potwierdzających wysokość podanych we wniosku wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania, (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego, jego konkubinę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (8) zaświadczenia o aktualnym stanie zadłużenia z tytułu zaciągniętych przez skarżącego kredytów oraz o wysokości ich miesięcznej spłaty. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał: wyciąg z rachunku bankowego konkubiny sporządzony za okres od 1 kwietnia do 25 lipca 2008 r., zestawienia zbiorcze z operacji dokonane na dwóch rachunkach bankowych skarżącego (osobistym oraz przeznaczonym do rozliczeń działalności gospodarczej) za okres od 1 kwietnia do 25 lipca 2008 r., odpis zgłoszenia aktualizacyjnego NIP-1 i NIP-3, odpis decyzji Wójta Gminy [...] o wykreśleniu z dniem 30 czerwca 2008 r. z ewidencji zgłoszonej przez skarżącego działalności gospodarczej, zestawienie przychodów i kosztów ich uzyskania z prowadzonej księgi przychodów i rozchodów za kwiecień, maj i czerwiec 2008 r. oraz za okres od stycznia do czerwca 2008 r., oświadczenia konkubiny o nieposiadaniu przez nią majątku, w tym nieruchomości, oszczędności, samochodów, przedmiotów o wartości 3 000 euro, o nieosiągnięciu dochodów w roku 2007 dochodów oraz o ich braku aktualnie. Ponadto pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że odpisu zeznania podatkowego za rok 2007, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na skarżącego pojazdów mechanicznych oraz aktualnego stanu zadłużenia wnioskodawca nie może przedłożyć z powodu zatrzymania całej dokumentacji dotyczącej działalności gospodarczej przez organ celny w związku z prowadzoną kontrolą. W pierwszej kolejności odnieść należy się do twierdzeń pełnomocnika skarżącego w zakresie niemożności przedłożenia przez wnioskodawcę części wymaganych dokumentów. Za niewiarygodne uznać należy wyjaśnienia pełnomocnika, iż skarżący nie może przedłożyć dokumentu obrazującego wysokość osiągniętych w roku 2007 dochodów oraz zaświadczenia o aktualnym stanie zadłużenia, gdyż dokumenty dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej zostały zatrzymane przez organy celne prowadzące postępowanie kontrolne. W wezwaniu z dnia 15 lipca 2008 r. skarżący zobowiązany został alternatywnie do przedłożenia odpisu zeznania podatkowego skarżącego za rok 2007, bądź zaświadczenia o dochodach uzyskanych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego. W sytuacji zatem gdy skarżący nie posiadał odpisu złożonego zeznania podatkowego za 2007 r. mógł wystąpić do urzędu skarbowego z wnioskiem o wydanie stosownego zaświadczenia w tym zakresie. Także wykazanie wysokości posiadanych zadłużeń wobec banków oraz Skarbu Państwa mogło nastąpić poprzez przedłożenie stosownych zaświadczeń z banku oraz organu celnego. Twierdzeniu pełnomocnika o zatrzymaniu całej dokumentacji przez organy celne w związku z prowadzoną kontrolą i niemożności wglądu do niej przez kontrolowanego przeczy zachowanie skarżącego. Przedłożył on bowiem zestawienie dochodów za kwiecień, maj i czerwiec oraz za okres od stycznia do czerwca br. według wzoru księgi przychodów i rozchodów, a zatem sporządzone na jej podstawie w dniu 26 lipca 2008 r. Za wysoce nieprawdopodobne uznać należy również twierdzenie pełnomocnika, że skarżący nie może złożyć oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego samochodów, co także wiąże się z brakiem dostępu do dokumentacji księgowej. Nadmienić przy tym należy, że nałożone na skarżącego zobowiązanie w tym przedmiocie nie dotyczyło samochodów, które przeznaczone były do sprzedaży w ramach prowadzonego przez niego auto komisu. Nie sposób przyjąć, iż wnioskodawca nie zna ilości zarejestrowanych na niego samochodów, nie jest w stanie podać ich marki, modelu, roku produkcji i wartości rynkowej. Zaznaczyć przy tym należy, że zobowiązany on został wyłącznie do złożenia oświadczenia w tym przedmiocie. Abstrahując od powyższego, nawet gdyby przyjąć wyjaśnienia pełnomocnika, iż dokumentacja dotycząca prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej została "zatrzymana" przez organ celny to zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania administracyjnego organy zobowiązane są umożliwić stronie nie tylko przeglądanie akt sprawy, ale także sporządzanie z nich notatek i odpisów. Przechodząc do oceny sytuacji finansowej skarżącego, stwierdzić należy, że rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan jego majątku nadal budzą istotne wątpliwości. Skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, jakimi rzeczywiście dochodami dysponuje. Nie udokumentował także zadeklarowanych wydatków związanych z kosztami utrzymania. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawiają następujące okoliczności. Wnioskodawca wskazał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga miesięczny przychód w wysokości 3 000 zł. Z przedłożonych miesięcznych zestawień wynika, że w kwietniu br. osiągnął on przychód w wysokości 9 016,39 zł, w maju br. – 15 983,62 zł, w czerwcu br. – 6 147,54 zł, zaś w okresie od stycznia do czerwca br. – 62 459,04 zł. Przy czym podkreślić należy, że każdy z ww. okresów rozliczeniowych skarżący zakończył stratą w wysokości odpowiednio: 1 333,83 zł, 3 854,48 zł, 26 297,94 zł oraz 25 764,59 zł. Natomiast zadeklarowane przez skarżącego wydatki przewyższają uzyskiwane przez niego dochody. Wnioskodawca oświadczył, że kwota miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania rodziny oraz spłatą rat kredytowych wynosi 3 900-4 000 zł. Taka sytuacja sugeruje, że skarżący osiąga wyższe dochody, bądź też że posiada inne jeszcze źródła przychodów. W tym miejscu zwrócić uwagę należy, że skarżący w kwietniu br. zasilił konto osobiste środkami z konta przeznaczonego do rozliczeń działalności gospodarczej w kwocie 20 000 zł, a także otrzymał tytułem zasilenia konta kwotę 20 000 zł od osoby fizycznej. Kwoty te zostały następnie przez skarżącego wypłacone w gotówce. Za przyjętą oceną przemawia też wysokość spłaconych w kwietniu i maju br. rat kredytów, która znacznie przekracza wskazaną przez niego we wniosku kwotę 1 200 zł. Na podstawie wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy ustalono, że w kwietniu 2008 r. łączna spłata kredytów wyniosła 4 137,27 zł, w maju br. – 5 403,45 zł. Jedynie w czerwcu br. spłata rat była niższa od wskazanej przez wnioskodawcę i wyniosła 769,24 zł. Przypomnieć należy, że kwota wydatków z tego tytułu zadeklarowana przez wnioskodawcę wynosiła 1 200 zł miesięcznie, a osiągany dochód – 3 000 zł brutto. Zauważyć również należy, że wydatki stanowiące koszty utrzymania czteroosobowej rodziny nie są także ponoszone ze środków posiadanych przez konkubinę skarżącego. Saldo jej rachunku bankowego w okresie od 1 kwietnia do 25 lipca 2008 r. w zasadzie nie uległo zmianie. Na dzień 31 marca 2008 r. wynosiło 1 974,93 zł, a na dzień 25 lipca 2008 r. – 1 937,22 zł. Jedyne operacje na nim dokonywane to pobierane przez bank opłaty związane z prowadzeniem konta. Powołane ustalenia faktyczne skutkują uznaniem za niewiarygodne oświadczeń złożonych przez skarżącego w przedmiocie osiąganych przez niego dochodów i ponoszonych wydatków, a także stanu posiadanego majątku, gdyż dane w nich przedstawione są sprzeczne z dokonanymi ustaleniami, bądź też wnioskodawca uchylił się od przedstawienia stosownych dokumentów. Wykonanie przez skarżącego wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów jedynie w części uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej analizy jego sytuacji finansowej strony. Nadto, rozbieżności, nieścisłości i luki w oświadczeniach strony nie pozwalają uznać, że strona udowodniła, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2004 r. sygn. akt III SA/Wa 632/04 niepubl.). W związku z powyższym uznano, że skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie wzięto pod uwagę, iż skarżący zlikwidował z dniem 30 czerwca 2008 r. działalność gospodarczą. Podkreślić należy, że choć skarżący nadesłał dokument okoliczność tę stwierdzający to w żaden sposób nie odniósł się do tej kwestii. Nie wyjaśnił czy okoliczność ta wpłynęła na jego sytuację finansową, czy w związku z tym uległa ona pogorszeniu, czy utracił on jedyne źródło utrzymania, czy też aktualnie uzyskuje dochody z innego źródła. Nadto, biorąc pod uwagę wysokość zadeklarowanych wydatków, w tym udokumentowaną kwotę spłacanych rat kredytów nie można przyjąć, że na moment złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie posiadał innych źródeł utrzymania. Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.