I SA/Gd 486/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 19 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z .o. z siedzibą w G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 marca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik i listopad 2006 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. S Sygn. akt I SA/Gd 486/11 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 7 czerwca 2011 r., złożonym na urzędowym formularzu PPPr, "A" Sp. z o.o. z siedzibą G. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wskazano, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 50.000 zł, a w ostatnim roku obrotowym Spółka osiągnęła stratę. W zakresie środków trwałych podano, że należy do nich jedynie samochód marki Volvo, lecz podobnie jak rachunek bankowy Spółki został on zajęty przez komornika. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 17 czerwca 2011 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie 7 dni – następujących dokumentów źródłowych: (1) zeznania podatkowego za 2010 r., (2) sprawozdania finansowego za 2010 r., (3) dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu, dochodu lub straty za okres ostatnich trzech miesięcy, (4) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez spółkę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy, (5) zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez spółkę rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących wysokość jej innych zobowiązań (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów) oraz (6) wszelkich dowodów dotyczących prowadzonej aktualnie egzekucji z majątku spółki. Następnie, na wniosek pełnomocnika Spółki, wydłużono jej termin o 14 dni. Ze względu na bezskuteczny upływ nałożonego terminu, postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 486/11, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu pełnomocnik skarżącej zarzucił referendarzowi nieprawidłowe zastosowanie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) poprzez błędne uznanie, iż wskazane w złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej formularzu dane nie mogą być kwalifikowane jako wykazanie braku dostatecznych środków. Zdaniem pełnomocnika jest przeciwnie i złożone pod takim rygorem oświadczanie stanowi dowód, a żądanie referendarza o dokumenty źródłowe było zbyteczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy m. in. osobie prawnej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., co sygnalizował referendarz w wydanym przez siebie rozstrzygnięciu. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca dopełniła opisywanym wymaganiom. W toku postępowania o przyznanie prawa pomocy strona wnioskująca ograniczyła się niemal wyłącznie do złożenia przedmiotowego wniosku i biernego oczekiwania na jego pozytywne rozstrzygnięcie. Również przy wnoszeniu rozpatrywanego tu sprzeciwu, pomimo upływu 2 miesięcy od doręczenia pełnomocnikowi pisma przedłużającego termin do uzupełniania dokumentacji źródłowej pełnomocnik ten nie wywiązał się z nałożonego obowiązku. Podkreślenia wymaga, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, a jednocześnie wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony, zawarte we wniosku oświadczenie strony nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania prawa pomocy i musi być poparte jednoznaczną, konkretną dokumentacją źródłową. Wniosek ten ma bowiem na celu jedynie zobrazowanie sytuacji materialnej wnioskodawcy i nie zmienia tego nawet fakt nałożenia na niego rygoru odpowiedzialności karnej za podanie danych nieprawdziwych, czy zatajenie prawdy (podobne stanowisko zajął dla przykładu NSA w postanowieniu z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 71/09). Co więcej, nawet gdyby przyjąć za słuszne twierdzenia pełnomocnika wnioskodawcy, to na podstawie tak wypełnionego formularza nie sposób było dokonać rzetelnej oceny bieżącej sytuacji Spółki. Wniosek ten jest bowiem bardzo ubogi w dane i w sposób niezwykle skąpy uzasadnia żądanie Spółki. Nie wynika z niego ani wysokość poniesionej przez Spółkę straty w ostatnim roku obrotowym, ani wysokość osiągniętego na rachunku bankowym debetu, ale również wartość zajętego przez komornika samochodu. Sąd dostrzegł ponadto, że zaprezentowana tu zła kondycja Spółki kontrastuje z tym, iż w przedmiotowym postępowaniu Spółkę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik. Korzystanie z usług adwokata zazwyczaj wiąże się z ponoszeniem przez mocodawcę kosztów. Okoliczność ta potwierdza zatem brak pełnego wyjaśnienia sytuacji Spółki, co jak wskazano należy do wnoszącego. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające za odmową przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.