I SA/Gd 496/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik Sędziowie NSA Ewa Kwarcińska NSA Zbigniew Romała /spr./ Protokolant – Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi S.S. na decyzję Izby Skarbowej w Gdańsku Ośrodek Zamiejscowy z dnia 12 lutego 2001 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości Spółki 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I SA/Gd 496/01 U z a s a d n i e n i e Urząd Skarbowy decyzją z dnia 24 października 2000 r. orzekł o odpowiedzialności skarżącego S.S. za zaległość podatkową "A" Spółki z o.o. w R. z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 1997 r. w kwocie 2.150,50 zł. Postępowanie egzekucyjne w stosunku do Spółki okazało się bezskuteczne, wobec czego stosownie do przepisu art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (tekst jednol. Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) za jej zobowiązania odpowiedzialność ponosili stosownie do posiadanych udziałów wspólnicy Spółki, którymi byli S.S. i S.S. S.S. i S.S. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej nierespektowanie wyroku Sądu Rejonowego z dnia 13 marca 2000 r. Przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki, która posiada majątek na osoby bezrobotne jest utopijne. Wspólnikom nie jest wiadomym aby prowadzone było postępowanie w stosunku do Spółki. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Ze sporządzonego i podpisanego przez S.S. protokołu o stanie majątkowym Spółki "A" wynika, że nie prowadziła ona działalności, nie osiągała dochodu i nie posiadała wierzytelności. Wykazany w deklaracji CIT-2 za 10 miesięcy 2000 r. przychód w wysokości 627,- zł potwierdza, że Spółka nie posiada środków na uregulowanie swoich zaległości. Nie posiada również (prócz samochodu marki "Mercedes" po wypadku rok prod. 1975 – zatem bez wartości handlowej) żadnych ruchomości (wyposażenia czy sprzętu), z których można by było prowadzić egzekucję przedmiotowych zaległości. Z powyższego wynika, że Urząd Skarbowy nie miał możliwości zastosowania wobec Spółki któregokolwiek ze środków egzekucyjnych przewidzianych art. 67 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. nr 36, poz. 161 z późn. zm.). W związku z tym, że egzekucja z nieruchomości nie jest środkiem egzekucyjnym przysługującym administracyjnemu organowi egzekucyjnemu, Urząd Skarbowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w przedmiocie praw własności wskazanych przez S.S. w protokóle o stanie majątkowym nieruchomości (zabudowań mieszkalnych w trakcie inwestycji, stacji paliw, płyty z fundamentem pod halę, myjni odpływowej, kuźni, dwóch pomieszczeń magazynowych, stodoły, obory i budynku mieszkalnego (położone w miejscowości K.) na gruncie, dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Z informacji Starostwa Powiatowego z dnia 8 grudnia 2000 r. nr [...] wynika, że według operatu ewidencji gruntów w księdze wieczystej nr [...] wpisanym właścicielem gruntu jest "B" w C. Zatem wystąpienie administracyjnego organu egzekucyjnego z wnioskiem do Komornika Sądowego o przeprowadzenie windykacji przedmiotowych zaległości podatkowych z majątku nieruchomego Spółki nie było możliwe ze względu na nieuregulowane prawa własności Spółki do tych nieruchomości. Stąd też zarzut strony, iż nie została podjęta egzekucja spornych zaległości z majątku Spółki "A" jest bezpodstawny. Nie może stanowić przesłanki do odstąpienia od orzeczenia odpowiedzialności strony za w/w zobowiązania Spółki wyrok Sądu Rejonowego z dnia 13 marca 2000 r. sygn. akt VI Ks 1/00, bowiem został wydany w postępowaniu w sprawie karnej, w której orzeczenie podejmowane jest w trybie przepisów ustawy z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 83, poz. 930). W/w organ sądowy uznał S.S. – dyrektora i członka zarządu Spółki "A" winnym zaniedbań w kwestii przestrzegania przepisów prawa podatkowego, co skutkowało narażeniem Skarbu Państwa na uszczuplenie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 r. Sąd odstąpił jednak od wymierzenia kary za te zaniedbania nakazując w/wym. zapłatę uszczuplonej należności tj. kwoty 3.910,00 na rzecz Skarbu Państwa w terminie 24 miesięcy od dnia jego uprawomocnienia się wyroku. Powyższy wyrok Sądu nie rozstrzyga o przeniesieniu odpowiedzialności na stronę za w/w zobowiązania podatkowe Spółki. Rozstrzygnięcia w tej kwestii podejmowane są przez organy podatkowe w trybie przepisów Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca w skardze do Sądu Administracyjnego wniosła o uchylenie powyższej decyzji. Kwestię odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe rozstrzygnął cyt. wyżej wyrok Sądu Rejonowego, który wspólnik akceptuje. Decyzje organów podatkowych zostały wydane wbrew temu wyrokowi. Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, wskazując na odrębność postępowania karnego i podatkowego oraz na fakt, że S.S. do 12 lipca 2001 r. nie wykonał nakazu zapłaty kwoty 3.910 zł orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 13 marca 2000 r. Wykonanie wyroku spowoduje umorzenie postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – zważył co następuje: Zgodnie z art. 332 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) – do odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w ustawie o zobowiązaniach podatkowych z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1993 r. nr 108, poz. 486 z późn. zm.) stwierdza, że wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiada za zobowiązania podatkowe tej spółki, w takiej części, w jakiej ma prawo uczestniczyć w podziale zysku. Zgodnie z § 9 w/w umowy Spółki S.S. posiada – 55 udziałów po 1.000,00 zł (po denominacji – 0,10 zł), S.S. 45 udziałów po 1.000,00 zł (po denominacji – 0,10 zł). Z akt sprawy wynika, że Urząd Skarbowy na podstawie tytułu nr SM 35/00830/1999 przed orzeczeniem o odpowiedzialności wspólników Spółki "A" za jej zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 r. podjął próbę wyegzekwowania przedmiotowych zaległości z majątku Spółki, która okazała się nieskuteczna. Wspólnicy Spółki nie wskazali, że posiada ona majątek pozwalający na realną spłatę zaległości podatkowych. W szczególności gołosłowne były oświadczenia wspólników odnośnie własności szeregu nieruchomości w K. Informacji tych nie potwierdził Sąd Rejonowy – Wydział Ksiąg Wieczystych ani Starostwo Powiatowe. Tym samym zaszły podstawy do wszczęcia i kontynuacji postępowania prowadzonego w celu wydania ostatecznej decyzji o odpowiedzialności wspólników za zaległości podatkowe Spółki. Pomimo tego zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu skutkującym jej uchyleniem. Zgodnie z art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych organ podatkowy odstąpi od orzeczenia odpowiedzialności podatkowej ze względu na zasady współżycia społecznego lub inne ważne względy społeczno-gospodarcze. Orzecznictwo NSA wielokrotnie i jednoznacznie wskazywało, że przepis ten mający zastosowanie również do sytuacji z art. 47 ust. 2 cyt. wyżej ustawy ma charakter szczególnej ochrony przed odpowiedzialnością podatkową przenoszoną na zasadach art. 41-48a wym. ustawy, zobowiązuje organ podatkowy do rozważenia, czy przeniesienie odpowiedzialności podatkowej nie naruszy zasad współżycia społecznego lub nie powinno nastąpić z innych ważnych względów społeczno-gospodarczych. Ocenie tej powinny podlegać przede wszystkim fakty podane przez samego podatnika na obronę przed przeniesieniem odpowiedzialności (por. wyroki z 13 września 2000 r. SA/Bk 1024/99 – LEX nr 44725, z dnia 12 maja 1999 r. I SA/Wr 187/96 – LEX nr 37248, z dnia 26 czerwca 1996 r. III SA 874/95 – ONSA 1997/2/92). Zebranie materiału dowodowego na okoliczności wymienione w art. 40 ust. 2 ustawy i rozważenie płynących z tego materiału wniosków jest obowiązkiem organu podatkowego w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1998 r. I SA/Gd 134/96 – LEX nr 32716) Tymczasem w niniejszej sprawie organy nie podjęły żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia czy w sprawie występują przesłanki odstąpienia od orzeczenia odpowiedzial- ności wspólników z uwagi na ich trudną sytuację materialną małżonków S. i przyczynę takiej sytuacji. Uchybienie to jest o tyle istotne, że skarżący w odwołaniu pisali o utopijnym charakterze decyzji skierowanej przeciwko osobom bezrobotnym. Fakt trudnej sytuacji małżonków S. znajduje potwierdzenie w przyznaniu skarżącym pomocy społecznej na żywność i koszty leczenia, w postanowieniach NSA z dnia 12 czerwca 2001 r. zwalniających ich od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, oraz z wyroku Sądu Rejonowego z dnia 13 marca 2000 r. VI Ks 1/00, w którym sąd wyznaczył termin 24 miesięcy na zapłatę należności na rzecz Skarbu Państwa – Urzędu Skarbowego z uwagi "na trudną sytuację majątkową i finansową oskarżonego". Mając powyższe na względzie należało orzec jak w sentencji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) strona skarżąca była zwolniona od kosztów sądowych. MK