I SA/Gd 498/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Bogusław Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Referent Sylwia Górny, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 września 2008 r. sprawy ze skargi G. M. i L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, ze zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] ustalił małżonkom L.M. i G.M. podatek od nieruchomości za rok 2008 w kwocie 769,00 zł. Z treści decyzji wynika m.in. że przedmiotem opodatkowania był budynek letniskowy o pow. 85,49 m2 , od którego naliczony został podatek według stawki 6,37 zł za m2 w wysokości 544,60 zł. Podatnicy wnieśli odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z żądaniem jej uchylenia i naliczenia podatku od budynku według stawki 0,59 zł za m2 tj. stawki przewidzianej dla budynków mieszkalnych. Odwołujący zarzucili kwestionowanej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, że organ podatkowy pierwszej instancji przejął, iż sporny budynek jest budynkiem letniskowym a nie mieszkalnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zwarte w ewidencji gruntów i budynków. Z informacji z rejestru gruntów wynika, że działka odwołujących o nr 331 jest oznaczona symbolem Bp – tereny niezabudowane. Brak jest informacji z ewidencji budynków. Wskazano też, że w informacji w sprawie podatku od nieruchomości na 2007 r. złożonej w dniu 3 września 2007 r. przez L.M. ujawniono budynek w kategorii budynków letniskowych, a jako miejsce zamieszkania wszystkich współwłaścicieli wskazano [...], ul. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, przytaczając orzeczenia sądów administracyjnych, stwierdziło, że budynek letniskowy będzie się mieścił w pojęciu budynku mieszkalnego tylko wówczas, gdy będzie użytkowany faktycznie przez właściciela (jego bliskich) służąc tym samym zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Jednak, w cenie organu odwoławczego, z akt sprawy oraz przedłożonych przez stronę dokumentów nie wynika, że sporny budynek był faktycznie wykorzystywany w celu zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Przeciwnie, deklaracja złożona w 2007 r. jednoznacznie wskazuje, iż współwłaściciel traktuje budynek jako letniskowy a jako miejsce zamieszkania (a więc miejsce zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych) podano adres w [...]. Tenże adres został powtórzony w dowołaniu. Zauważono także, że odwołujący nie są zameldowani we wsi [...], nie przedstawili również dowodów potwierdzających, iż faktycznie zamieszkują w tej wsi. Zamiar zamieszkiwania w spornym budynek wynika jedynie z ich pism kierowanych do Wydziału Architektury Urzędu Gminy, a dotyczących wniosku o ujęcie w przyszłym planie zagospodarowania przestrzennego działki nr 331 jako budowlanej. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy, stosownie do treści art. 165 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie było potrzeby wszczynania postępowania podatkowego przez organ pierwszej instancji. L.M. i G.M. złożyli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie w całości zaskarżanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji jako naruszających prawo, oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez wymierzenie podatku od znajdującego się na działce skarżących budynku według stawki przewidzianej dla budynków pozostałych podczas, gdy jest on budynkiem mieszkalnym w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Skarżący w uzasadnieniu skargi podnieśli, że chybiony jest argument organu podatkowego, iż za uznaniem spornego budynku za budynek letniskowy przemawia adres skarżących. Wskazywanie w korespondencji z urzędem adresu w [...] jak i brak zameldowania w [...] jest spowodowane tym, że przedmiotowemu budynkowi, pomimo złożenia stosowanego wniosku, nie został nadany numer. Skarżący podnieśli, że zadeklarowanie w informacji w sprawie podatku od nieruchomości składanej w 2007 r. budynku jako budynku letniskowego spowodowane było wyrażanym żądaniem pracownika urzędu gminy. Skarżący zarzucają także, że organ drugiej instancji oparł się wyłącznie na dokumentach znajdujących się w urzędzie gminy nie wskazał natomiast jakie dokumenty świadczyłyby o mieszkalnym charakterze budynku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazało ponadto, że dowodami potwierdzającymi, iż skarżący faktycznie zamieszkują w budynku położonym we wsi [...] mogłyby być np. rachunki za media czy wywóz śmieci. L.M. i G.M. w piśmie procesowym z dnia 30 lipca 2008 r. podtrzymali dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzygając w granicach sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak pojmując rolę Sądu w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że skarga L.M. i G.M. jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że Sąd w składzie niniejszym stoi na stanowisku, że wybudowanie budynku na terenach rekreacyjnych, jak i treść pozwolenia na budowę, nie mogą zostać uznane jako kryteria przesądzającą o tym, iż budynek nie może zostać zaliczony do kategorii "budynek mieszkalny" na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Istotną, bowiem cechą przesądzającą o zakwalifikowaniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych, jest posiadanie budynku w celu zaspokajania własnych potrzeb mieszkaniowych. Konieczność zastosowania takiego kryterium wynika z faktu, że w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych nie zostało zdefiniowane pojecie "budynek mieszkalny". Z tego względu, dla wyjaśnienia tej kategorii opodatkowania należało posłużyć się wykładnią językową. Za wykładnią językową omawianych przepisów opowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu pięciu sędziów NSA z dnia 17 października 2001 r. Sygn. akt FPK 9/01, ONSA 2002/2/64; z dnia 22 kwietnia 2002 r. Sygn. akt FPK 17/01, ONSA 2002/4/143i z dnia 1 lipca 2002 r. Sygn. akt FPK 3/02, ONSA 2003/2/50. W uchwałach tych wyrażono pogląd, że kryterium decydującym o zaliczeniu budynku do poszczególnych kategorii budynków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, jest kryterium zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Budynek letniskowy będzie się mieścił w pojęciu budynku mieszkalnego tylko wówczas, gdy będzie użytkowany faktycznie przez właściciela (jego bliskich), służąc tym samym zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych (nie rekreacyjnych, wypoczynkowych bądź w celu lokaty kapitału). Sąd, w składzie orzekającym, podziela treść powołanych uchwał oraz argumentację służącą ich uzasadnieniu. Ponadto stwierdza, że zachowały one swoją aktualność, w stanie prawnym obowiązującym w 2008 r. Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenie czy przedmiotowy budynek służy rzeczywiście zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych skarżących, a więc dotyczy ustaleń faktycznych. Należy więc zauważyć, że stosownie do treści art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późń. zm.) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego. Realizacji tej zasady służą przepisy rozdziału 11 zatytułowanego "Dowody" w dziale IV Ordynacji podatkowej, regulujące postępowanie dowodowe, w tym między innymi art. 187 § 1 nakładający na organ podatkowy obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zadaniem organów podatkowych jest więc takie ustalenie stanu faktycznego, aby odpowiadał on rzeczywistości. Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy podatkowej, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm materialnoprawnych, uzależnione jest od uprzedniego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego oraz jego rozpatrzenia i swobodnej oceny, w myśl reguł określonych w przepisach art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ podatkowy drugiej instancji nie wywiązał się z dyrektyw postępowania wynikających ze wskazanych przepisów. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdza, że przedłożone przez stronę dowody nie potwierdzają, że budynek służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Jednakże organ odwoławczy nie wskazał stronie jakie dowody, w jego ocenie, potwierdzają taką okoliczność. Jeżeli organ podatkowy zakładał, że przedłożenie określonych dowodów będzie wystarczające dla wykazania danej okoliczności faktycznej to powinien wezwać stronę do ich złożenia w trakcie postępowania podatkowego. Wskazywanie rodzaju dowodów niezbędnych, czy też wystarczających, dla udowodnienia określonych okoliczności faktycznych dopiero w odpowiedzi na skargę jest spóźnione i nie może konwalidować stwierdzonej wadliwości postępowania podatkowego. Należy też zauważyć, że brak zameldowania w danym budynku i posługiwanie się innym adresem, zwłaszcza gdy taki nie został nadany temu budynkowi, nie sprzeciwia się jego wykorzystywaniu dla zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Również treść deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości złożona w poprzednim roku podatkowym, jeżeli jej aktualność jest przez podatnika podważana, nie może stanowić dowodu przesadzającego określoną kategorię budynku w postępowaniu dotyczącym wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2008 . Zatem, prowadząc ponownie postępowanie podatkowe Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwie skarżących do złożenia stosownych dokumentów, i na podstawie tego co zostanie przedłożone dokona właściwej kwalifikacji podatkowej przedmiotowego budynku. W ocenie Sądu, naruszenie przepisów postępowania w sprawie niniejszej jest tego rodzaju, iż mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem Sąd był zobowiązany uchylić zaskarżoną decyzję. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.