I SA/Gd 5/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF, którego braki zostały usunięte w dniu 18 stycznia 2012 r. (data stempla pocztowego), H. W. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawczynię uzyskuje ona dochód z tytułu emerytury w wysokości 1.255,98 zł netto, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem J. W. otrzymującym świadczenie emerytalne w kwocie 1.517,13 zł netto. Na utrzymaniu małżonków pozostaje studiująca córka, uzyskującą dochód z umowy zlecenia w wysokości 1.049 zł netto. Ze złożonego oświadczenia wynika, że wnioskodawczyni, jej małżonek i córka nie mają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ich majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 47 m2. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że posiadane środki finansowe w całości przeznaczają z mężem na bieżące wydatki jak: czynsz za mieszkanie, opłaty za media, zakwaterowanie córki w domu studenta oraz zakup niezbędnych leków. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2012 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawczynię, jej małżonka i córkę w 2011 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, zeznań podatkowych – jeżeli zostały już sporządzone), dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka z tytułu emerytury, tj. ostatnich odcinków emerytur, dokumentów potwierdzających źródła i wysokość dochodów uzyskanych przez córkę wnioskodawczyni w okresie ostatnich trzech miesięcy (umów zlecenia, rachunków), wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię, jej małżonka i córkę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię, jej małżonka lub córkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni z żądanych dokumentów nadesłała: przekaz pocztowy świadczenia jej małżonka za październik 2011 r., decyzję z dnia 3 marca 2011 r. w przedmiocie waloryzacji jej emerytury, informację PIT-11 za 2011 wystawioną dla jej córki, wyciąg za okres od 16 listopada 2011 r. do 16 grudnia 2011 r. z prowadzonego dla niej rachunku bankowego, pismo z dnia 29 grudnia 2011 r. ze spółdzielni mieszkaniowej w przedmiocie rozliczenia kosztów mediów oraz wysokości opłat, dokumenty potwierdzające płatności kartą, dokonane w aptece w dniu 19 listopada 2011 r. na sumę 100 zł. Z dokumentów tych wynika, że świadczenia emerytalne otrzymywane przez wnioskodawczynię i jej małżonka wynoszą łącznie 2.810,36 zł netto, stan środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku wnioskodawczyni na dzień 16 grudnia 2011 r. wynosił 3.159,51 zł, małżonkowie ponoszą opłaty za eksploatację mieszkania w wysokości 241,40 zł miesięcznie, w listopadzie ubiegłego roku wydatkowali 100 zł w aptece, ich córka w 2011 r. uzyskała dochód z umów zlecenia i o dzieło w wysokości 3.423,65 zł. Nadto wnioskodawczyni przedłożyła dowód zapłaty za energię elektryczną wystawiony na M. R. W. oraz decyzje wydane w latach 1999– 2002 w przedmiocie pomocy społecznej przyznanej wnioskodawczyni i jej małżonkowi. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła, kim jest dla niej M. R. W. i dlaczego przedłożyła w niniejszej sprawie dowód potwierdzenia zapłaty wystawiony na te osobę. Podkreślenia wymaga, że wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z mężem przy ul. [...] w lokalu nr [...], zaś z przedłożonego dowodu nie wynika, jakiego lokalu on dotyczy (wskazany jest tylko numer budynku – [...]). Nadesłane przez wnioskodawczynię decyzje dotyczą zaś świadczeń z pomocy społecznej, z której małżonkowie korzystali w latach 1999-2002, tym samym w żaden sposób nie mogą być przydatne w ocenie ich aktualnej sytuacji finansowej. Z tych względów ww. dowody zostały pominięte. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, że jest on niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawczyni nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych dla jej małżonka i córki, jak również nie przedłożyła ich oświadczeń o nieposiadaniu rachunków, zaś przedłożony wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego dla wnioskodawczyni zamiast obejmować okres ostatnich trzech miesięcy, jak to było wskazane w wezwaniu, ogranicza się tylko do jednego miesiąca. Zgodnie z tym wyciągiem saldo powyższego rachunku było w okresie od 16 listopada 2011 r. do 16 grudnia 2011 r. każdego dnia dodatnie, wynosząc od 1.866,28 zł do 3.159,51 zł, co wskazuje na posiadanie przez wnioskodawczynię, wbrew złożonemu przez nią oświadczeniu, pewnych oszczędności. Wnioskodawczyni nie przedłożyła również, pomimo że została do tego zobowiązana, dokumentów potwierdzających wysokość dochodów córki uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy, nie złożyła oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na siebie, jej małżonka lub córkę pojazdów mechanicznych oraz oświadczenia w przedmiocie źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez nią i jej małżonka w 2011 r. ani stosownych dokumentów w tym zakresie. Podkreślić należy, że nadesłanie ww. dokumentów umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak stan łącznych zasobów pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych prowadzonych dla wnioskodawczyni, jej męża i córki, rodzaj i wysokość księgowanych na tych rachunkach wpływów i rozchodów, wysokość aktualnych dochodów córki wnioskodawczyni. Uchylając się od przedłożenia tych dokumentów, wnioskodawczyni uniemożliwiła ustalenie ww. okoliczności. Powyższe postępowanie wnioskodawczyni, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Uchylenie się przez wnioskodawczynię od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.