I SA/Gd 5/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Wojtynowska po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 7 września 2011 r., Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Nadanym dnia 25 listopada 2011 r. wnioskiem (uzupełnionym następnie w dniu 18 stycznia 2012 r.) H. W. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartym w formularzu PPF wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem J. W., oboje uzyskują dochód z tytułu emerytury (H. W. w wysokości 1.255,98 zł netto, J. W. w kwocie 1.517,13 zł netto). Na utrzymaniu małżonków pozostaje studiująca córka, uzyskująca dochód z umowy zlecenia w wysokości 1.049 zł netto. Małżonkowie W. oraz ich córka nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ich jedyny majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 47 m2, zaś posiadane środki finansowe w całości przeznaczają są na bieżące wydatki jak: czynsz za mieszkanie, opłaty za media, zakwaterowanie córki w domu studenta oraz zakup niezbędnych leków. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2012 r. wnioskodawczyni została zobowiązana do przedłożenia – w terminie 7 dni – następujących dokumentów źródłowych: oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawczynię, jej małżonka i córkę w 2011 r. oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, zeznań podatkowych – jeżeli zostały już sporządzone), dokumentów potwierdzających aktualną wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i jej małżonka z tytułu emerytury, tj. ostatnich odcinków emerytur, dokumentów potwierdzających źródła i wysokość dochodów uzyskanych przez córkę wnioskodawczyni w okresie ostatnich trzech miesięcy (umów zlecenia, rachunków), wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię, jej małżonka i córkę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z wymienionych osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię, jej małżonka lub córkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni nadesłała: przekaz pocztowy świadczenia jej małżonka za październik 2011 r., decyzję z dnia 3 marca 2011 r. w przedmiocie waloryzacji jej emerytury, informację PIT-11 za 2011 wystawioną dla jej córki, wyciąg za okres od 16 listopada 2011 r. do 16 grudnia 2011 r. z prowadzonego dla niej rachunku bankowego, pismo z dnia 29 grudnia 2011 r. ze spółdzielni mieszkaniowej w przedmiocie rozliczenia kosztów mediów oraz wysokości opłat, dokumenty potwierdzające płatności kartą, dokonane w aptece w dniu 19 listopada 2011 r. na sumę 100 zł. Po rozpoznaniu wniosku, mając na uwadze dostarczone dokumenty źródłowe, postanowieniem z dnia 24 lutego 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Wobec wniesienia sprzeciwu w/w postanowienie utraciło moc. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu skarżąca wyjaśniła powód nie przedłożenia wszystkich żądanych przez referendarza dokumentów tłumacząc się trudnością ich zdobycia w zakreślonym terminie. Jednocześnie wnioskodawczyni przybliżyła sytuację rodzinną, powołując się przy tym na zły stan zdrowia, wielodzietność rodziny i trudności finansowe. Wyjaśniono, że M.R.W., na którego wystawiane są rachunki za energię elektryczną jest synem wnioskodawczyni. Odnośnie wynikających z wyciągów wolnych środków podano, że stanowią one oszczędności powstałe na skutek dokonywania zakupów przy użyciu karty kredytowej, zwrócono przy tym uwagę również na posiadane zadłużenie z tytułu kredytu. Do sprzeciwu dołączono roczne obliczenie podatku obu małżonków (PIT 40A), wyciąg z rachunku prowadzonego przez Bank "A" za okres od 23 września do 28 października 2011 r. oraz od 30 października do 30 listopada 2011 r., potwierdzenie salda w/w rachunku na dzień 15 grudnia 2011 r., kserokopię dowodu osobistego, dokumenty potwierdzające leczenie, wyciąg z rachunku Karty MasterCard [...] za okresy rozliczeniowe od 15 lutego do 14 marca 2009 r., od 15 marca do 14 kwietnia 2009 r., od 15 listopada 2010 r. do 14 grudnia 2010 r. oraz od 15 grudnia 2011 r. do 14 stycznia 2012 r., a także wyciąg z historii rachunku prowadzonego przez Bank "B" S.A. za okres od 1 października do 31 grudnia 2011 r. Ponadto, Małżonkowie W. oraz pozostająca na ich utrzymaniu córka oświadczyli, że nie posiadają samochodu. Mąż wnioskodawczyni zapewnił, że nie posiada konta bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Tutejszy Sąd podziela stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. (GZ 64/04), zgodnie z którym udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Tymczasem, w niniejszej sprawie Sąd ustalił, że dochód trzyosobowej rodziny stanowi emerytura wypłacana comiesięcznie obojgu małżonkom w łącznej wysokości 2.773,11 zł netto. Dodatkowym składnikiem dochodu rodziny jest uzyskiwane na podstawie umowy zlecenia wynagrodzenie studiującej córki, które według oświadczenia wynosi miesięcznie 1049,00 zł netto, co w 2011 r. pozwoliło jej osiągnąć dochód rzędu 3.423,65 zł. Nie bez wpływu na ocenę sytuacji majątkowej skarżącej pozostaje również okoliczność dysponowania wolnymi środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym prowadzonym w banku BANK "A" S.A. Do posiadanego majątku zaliczyć należy również położone w M. mieszkanie o powierzchni 47 m2. Oceniając sytuację skarżącej Sąd wziął pod uwagę ponoszone przez nią koszty, na które składają się opłaty związane z eksploatacją mieszkania (media, w tym energia elektryczna), utrzymaniem rodziny, leczenia (paragony z apteki), jak również koszty związane z pobieraniem przez A.W. nauki poza miejscem jej zamieszkania (opłata za akademik). Nie mniej jednak z oceny wynikających z przedłożonych dokumentów danych wynika, że sytuacja życiowa wnioskującej o przyznanie prawa pomocy skarżącej, choć trudna, to w świetle przedstawionej powyżej argumentacji akcentującej wyjątkowość przyznawania prawa pomocy nie uzasadnia uczynieniu zadość zgłoszonemu żądaniu. Przypomnieć należy, że wpis od skargi w niniejszej sprawie stanowi kwotę 200 zł. Otrzymywane dochody, w zestawieniu z udokumentowanymi wydatkami, dają zatem możliwość uiszczenia wpisu w pełnej wysokości, jak również zadbania o własny interes w postaci ustanowienia w niniejszej sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Zebrane dowody wskazują niezbicie na nadwyżkę uzyskiwanych dochodów nad rozchodami. Ustalenia te potwierdzają chociażby przedłożone wyciągi z konta bankowego. Można tu wskazać, iż w dniach 13 października, 14 listopada oraz 14 grudnia 2011 r., czyli w terminach wpływu świadczenia emerytalnego Pani H.W., za każdym razem saldo jej konta było dodatnie (odpowiednio 1.000,77 zł, 904,93 zł oraz 1.866,28 zł). Oznacza to, ze skarżąca dysponuje oszczędnościami, które mogłaby przeznaczyć na prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego. Wypada również zwrócić uwagę, że stan środków, który wynika z nadesłanych przez skarżącą wyciągów rachunku prowadzonego w BANK "A" nie jest pełny. Wynikające z wyciągów kwoty nie obejmują bowiem należnego małżonkowi skarżącej świadczenia emerytalnego, które jest mu przekazywane w drodze przekazu pocztowego. Według złożonego oświadczenia, Pan J.W. nie posiada konta, zaś w aktach znajduje się potwierdzenie odbioru przedmiotowego świadczenia. Świadczy to zatem o niepełnym wyjaśnieniu przez wnioskodawczynię jej rzeczywistego stanu posiadania. Na aprobatę nie zasługują przy tym wyjaśnienia skarżącej dotyczące posiadanego zadłużenia z tytułu zaciągniętego kredytu w wysokości 2.500,00 zł, jak również wynikającego z obsługi karty kredytowej. Z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby skarżąca zalegała ze spłatą przytoczonych zobowiązań. Ponadto, sam fakt posiadania zadłużenia nie świadczy jeszcze o złej kondycji finansowej, albowiem w obecnych czasach produkty finansowe są bardzo rozpowszechnione, a korzystanie z nich w wielu przypadkach stanowi udogodnienie, a nie ciężar. Nie stanowi to zatem argumentu za przyznaniem skarżącej prawa pomocy. Z podobnych względów nie zasługują na uznanie wyjaśnienia złożone odnośnie posiadanych na rachunku oszczędności. Dla oceny stanu posiadania nie ma natomiast znaczenia skąd one pochodzą, ważne jest, że wolne środki u skarżącej występują, co H. W. potwierdziła. Dla przypomnienia Sąd ponownie wskazuje, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od wykazania zaistnienia takiej sytuacji, w której sfinansowanie przez stronę jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z tych względów, w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające za odmową przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.