I SA/Gd 507/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. i za miesiące od marca 2010 r. do stycznia 2013 r. oraz kwoty odsetek za zwłokę postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 27 maja 2014 r., którego braki formalne uzupełnione zostały w dniu 11 czerwca 2014 r (data stempla pocztowego), pełnomocnik W. B. zwrócił się o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach pełnomocnik podał, że skarżący nie posiada żadnego majątku, w tym środków finansowych oraz nieruchomości i składników ruchomych, które mógłby zbyć, nie uzyskuje żadnych dochodów, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Referendarz sądowy uznał, że oświadczenie zawarte w przedmiotowym wniosku budzi wątpliwości. Pełnomocnik wskazał bowiem, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe sam pomimo, że nie osiąga jakichkolwiek dochodów i nie posiada zasobów pieniężnych. Nadto, z danych ujawnionych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynikało, że skarżący wykonuje działalność gospodarczą od dnia 17 maja 2000 r. i na dzień 23 czerwca 2014 r. jest aktywnym przedsiębiorcą. Z tych przyczyn oświadczenie pełnomocnika było także niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych. W związku z powyższym referendarz sądowy – na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) – zarządzeniem z dnia 23 czerwca 2014 r. zobowiązał skarżącego (przez pełnomocnika) do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: 1/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych złożonych za rok 2013 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), bądź stosownego zaświadczenia w przedmiocie wysokości dochodów osiągniętych za ten rok z właściwego urzędu skarbowego; 2/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), maklerskich i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; 3/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą "A" oraz odpisów deklaracji VAT-7 złożonych za ww. okres, a także odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; w przypadku gdy skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej – przedłożenia dokumentu potwierdzającego zawieszenie jej wykonywania, bądź wykreślenia wpisu z ewidencji; 4/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 5/ oświadczenia w przedmiocie posiadanych udziałów tak w spółkach osobowych, jak i kapitałowych, ich wartości, pełnionych funkcji i osiąganych z tego tytułu dochodów; 6/ dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, internet, itp.); 7/ w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych jasnego wskazania, z jakich środków skarżący ponosi konieczne koszty utrzymania (jak chociażby wyżywienie, opłaty za mieszkanie) oraz koszty zastępstwa procesowego z wyboru w niniejszej sprawie; 8/ oświadczenia, czy w okresie ostatnich sześciu miesięcy skarżący występował o przyznanie mu świadczeń z pomocy społecznej oraz czy obecnie korzysta on z tego rodzaju pomocy; jeśli tak – przedłożenia dokumentów, z których wynikałby rodzaj przyznanych świadczeń oraz ich wysokość; 9/ oświadczenia, czy skarżący otrzymuje pomoc finansową (lub inną) od członków rodziny; jeżeli tak – podania jej rodzaju, kwot i częstotliwości. Jednocześnie wyjaśniono, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 lipca 2014 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 50). Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Skarżący nie wykonał obowiązku nałożonego na niego zarządzeniem referendarza sądowego. Tym samym uniemożliwił on, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie skutkuje zaś niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga, że wnioskodawca już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.