I SA/Gd 511/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 22 maja 2014 r. (data stempla pocztowego), skarżący L. B. zwrócił się o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, małżonkowie są właścicielami na prawach wspólności majątkowej domu o pow. 160 m2 (na którym ustanowiona została hipoteka na rzecz banku) oraz nieruchomości rolnych o powierzchni 3.28 ha, posiadają zadłużenie z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych, których miesięczna spłata wynosi 1.830 zł, utrzymują się z przyznanych każdemu z nich emerytur oraz wypłacanego żonie wnioskodawcy dodatku z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu – łączna wysokość dochodów wynosi 4.000 zł brutto miesięcznie, małżonkowie ponoszą wydatki na opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, zakup opału, przy czym wnioskodawca nie podał wysokości wydatkowanych z tego tytułu kwot. Dnia 22 maja 2014 r. skarżący, za pośrednictwem rachunku bankowego, uiścił należny wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł (dowód: k. 16 akt). Referendarz sądowy uznał oświadczenie zawarte w przedmiotowym wniosku za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy i – na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) – zarządzeniem z dnia 29 maja 2014 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: 1/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych za rok 2013 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) złożonych przez małżonków, bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości dochodów osiągniętych za ten rok przez każdego z małżonków; 2/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie przez każdego z małżonków; 3/ dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych dochodów osiąganych przez każdego z małżonków z tytułu emerytury oraz przyznanego małżonce dodatku z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu; 4/ dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych wydatków związanych z kosztami ich utrzymania (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz nieczystości, telefon, inne); 5/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego małżonkę pojazdów mechanicznych, w tym samochodów i maszyn rolniczych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); 6/ zaświadczeń z banków o aktualnym stanie zadłużenia wnioskodawcy z tytułu zaciągniętych kredytów wraz z dowodami potwierdzającymi wysokość miesięcznej ich spłaty. Wyjaśniono też wnioskodawcy, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty, w tym oświadczenia zawarte w formularzu PPF. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 2 czerwca 2014 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 27). Zgodnie z brzmieniem art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Wnioskodawca nie wykonał obowiązku nałożonego na niego zarządzeniem referendarza sądowego. Tym samym uniemożliwił on, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Zaniechanie wnioskodawcy w tym zakresie skutkuje zaś niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga, że wnioskodawca już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jego możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mógł wywieść, że złożone przez niego we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążony negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). W ocenie referendarza sądowego, wobec braku możliwości weryfikacji w szczególności wysokości miesięcznych dochodów małżonków, środków zgromadzonych przez nich na rachunkach bankowych oraz niemożności ustalenia kwoty ponoszonych przez nich wydatków związanych z ich bieżącym utrzymaniem, w tym eksploatacją domu, ale również spłatą zaciągniętych kredytów, ocena podjęta pomimo braku ww. danych, wyłącznie na podstawie danych zawartych w przedmiotowym wniosku, byłaby wadliwa. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.