I SA/Gd 513/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Kozik po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 marca 2010 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. pismem z dnia 24 czerwca 2010 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. wniosła sprzeciw podnosząc, że nie zgadza się z ustaleniami poczynionymi w toku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie wnioskującej, Sąd nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy i błędnie przyjął, że strona nie spełniła wymagań określonych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarżąca wskazała, że pomimo posiadania środków na koncie bankowym, zajęcia i egzekwowane kwoty przekraczają wartość zgromadzonych na nim środków. Trudno zatem przyjąć, że środki te mogą być wykorzystane na pokrycie opłat sądowych z pokrzywdzeniem wierzycieli spółki, dysponujących tytułami wykonawczymi. W ocenie spółki nie można przyjąć, że wyprzedaż majątku trwałego w celu pokrycia wymagalnych długów stanowi o tym, że spółka prowadzi działalność gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek ekonomicznych w nim wskazanych nie obliguje sądu do przyznania prawa pomocy. Na podstawie złożonego oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach skarżącej oraz dokumentów przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 17 sierpnia 2010 r. (sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia 2009 r., wyciągów z dwóch rachunków bankowych za marzec 2010 r. i za okres od 1 lipca do 31 sierpnia 2010 r. oraz za okres od 1 czerwca do 31 sierpnia 2010 r., zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-2 wraz z aktualizacjami, rachunku zysków i strat sporządzonych na koniec czerwca, lipca i sierpnia 2010 r., tytułu wykonawczego z dnia 25 lutego 2010 r., zawiadomień z dnia 3 i 26 marca 2010 r. o zajęciu rachunków bankowych), ustalono, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 50.000 zł, wartość aktywów trwałych, w tym rzeczowych – 34.225,84 zł, rok 2009 zamknęła stratą bilansową netto – 208.486,85 zł, na koniec sierpnia 2010 r. osiągnęła zysk netto w wysokości 14.565,05 zł (przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów wyniosły 88.969,07 zł netto, a przychody operacyjne – 190,47 zł), zaległości podatkowe spółki na dzień 26 maca 2010 r. wynosiły 9.943,23 zł wraz z odsetkami za zwłokę, kosztami egzekucyjnymi i upomnień, stan środków pieniężnych na rachunkach bankowych przedstawiał się następująco: A Bank – na dzień 31 sierpnia br. – 0,00 zł, B banku – na dzień 26 sierpnia br. – 17.658,42 zł. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotowy wniosek, przedłożone dokumenty nie potwierdzają jednak, że skarżąca nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca wskazała, że zgromadzone na koncie środki nie mogą być wykorzystane na pokrycie opłat sądowych z pokrzywdzeniem wierzycieli spółki, dysponujących tytułami wykonawczymi. Zdaniem tut. Sądu wnioskujący nie może dyskrecjonalnie ustalać hierarchii swoich wierzycieli, z pokrzywdzeniem Skarbu Państwa. W przedmiotowej sprawie zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że Spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, jednakże dysponuje środkami na regulowanie niektórych zobowiązań. Zatem nie można przyjąć, że spółka nie posiada środków na uiszczenie należności z tytułu kosztów sądowych. Z tych wszystkich względów uznano, iż skarżąca nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu.