I SA/Gd 517/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Oleś (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Joanna Mierzejewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieuregulowanych składek oddala skargę. Z.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 30 marca 2010 r., w której po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał w mocy decyzję o umarzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od grudnia 1995 r. do kwietnia 1996 r. w łącznej kwocie 3.871,40 zł. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym: Od dnia 2 stycznia 1983 r. Z.D. prowadził działalność gospodarczą i z tego tytułu został objęty obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. W związku z nieopłaceniem składek za okres od grudnia 1995 r. do kwietnia 1996 r. powstała zaległość z tego tytułu. Z.D. kilkukrotnie występował do organu z wnioskami o umożliwienie mu spłaty zadłużenia w ratach, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych kolejnymi pismami (z dnia 20.04.1998 r., z 26.10.1998 r., z 24.06.1999 r., z 25.10.1999 r.) wyraził zgodę na układ ratalny. W piśmie z dnia 23 stycznia 2001 r. organ poinformował stronę, iż w związku z nieterminowym opłacaniem rat, układ ratalny zostaje zerwany i wszczęte zostanie postępowanie mające na celu przymusowe dochodzenie należności Postanowieniem z dnia 8 września 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. działając jako organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne i zwrócił wystawione przez ZUS tytuły wykonawcze, z uwagi na brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Decyzją z dnia 15 września 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. umorzył zobowiązania Z.D. z tytułu nieopłaconych składek za okres od grudnia 1995 r. do kwietnia 1996 r. w łącznej kwocie 3.871,40 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano na bezskuteczność egzekucji i brak majątku zobowiązanego. Pismem z dnia 16 października 2009 r. Z.D. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że kwota umorzonych należności nie odpowiada dokonanym wpłatom, które pokryły całość zaległości składkowych. Z uwagi na powyższe, ich umorzenie było bezprzedmiotowe. Z.D. potwierdził, że niektóre raty zostały opłacone z kilkudniowym opóźnieniem, co nie zmienia faktu, że wszystkie raty zostały uregulowane. Zaznaczył, że w okresie spłaty zadłużenia nie otrzymał żadnego pisma informującego o zerwaniu układu ratalnego, a pierwszą wiadomość o tym fakcie otrzymał dopiero 4 lata po spłacie zadłużenia. Wskazał, że posiada pokwitowania wpłaty wszystkich należnych kwot, co świadczy o wywiązaniu się z obowiązku składkowego. Podatnik podniósł, że kilkudniowe opóźnienia w uregulowaniu rat spowodowane były tym, że po wypadku stracił pracę i pozostawał bezrobotnym bez prawa do zasiłku. Wskazał również, że opóźnienia występowały z uwagi na jego niepełnosprawność i brak jakichkolwiek dochodów i życie w nędzy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał w dniu 30 marca 2010 r. decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję z dnia 15 września 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że obowiązek rozliczania składek na ubezpieczenie społeczne oraz ich terminowego przekazywania do organu spoczywa wyłącznie na płatniku, który decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej, obowiązany jest zapoznać się z przepisami w tym zakresie. Organ zaznaczył, że w przypadku zaniechania powyższego obowiązku, należne są odsetki za zwłokę obliczane zgodnie z ustawą Ordynacja podatkowa, dochodzone obowiązkowo wraz z należnościami głównymi. W związku z powstałą zaległością z tytułu nieopłacenia składek, Dyrektor Oddziału wyraził zgodę na spłatę zadłużenia za okres od grudnia 1993 r. do kwietnia 1996 r. w formie układu ratalnego. Układ ten obejmował należność główną w kwocie 2.804,14 zł powstałą za okres od grudnia 1993 r. do kwietnia 1994 r., od października 1994 r. do kwietnia 1995 r. oraz od października 1995 r. do kwietnia 1996 r., wraz odsetkami za wskazane okresy w wysokości 4.141,60 zł (pod warunkiem regulowania wpłat w określonych w harmonogramie terminach i kwotach). Na poczet układu ratalnego Z.D. wpłacił łącznie kwotę 6.946,74 zł, przy czym części wpłat dokonywał po terminie. W związku z niedotrzymaniem warunków układu wpłaty płatnika zostały rozliczone poza układem ratalnym i pokryły łącznie kwotę 1.914,54 zł należności głównej za okres od grudnia 1993 r. do kwietnia 1994 r., od października 1994 do kwietnia 1995 r., od października 1995 r. do listopada 1995 r. i częściowo grudzień 1995 r. oraz kwotę 5.032,20 zł z tytułu odsetek. Z uwagi na naruszenie terminów wynikających z układu ratalnego organ naliczył zobowiązanemu odsetki, rozliczone następnie jako należność główna i odsetki, zgodnie z obowiązującym w tym czasie rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczenia składek, wypłaconych zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz kolejności zaliczania wpłat składek na poszczególne fundusze (Dz. U. Nr 165, poz. 1197 ze zm.). Organ wskazał, że pismem z dnia 10 stycznia 2000 r. płatnik został wezwany w celu złożenia wyjaśnień w sprawie układu ratalnego, natomiast w piśmie z dnia 8 września 2000 r. organ poinformował Z.D., że bezwzględnym warunkiem stosowania ulgi układu ratalnego jest regulowanie należności z tytułu rat w określonych terminach. Kolejnym pismem z dnia 23 stycznia 2001 r. ZUS zawiadomił zobowiązanego, że w związku z nieterminowym opłacaniem rat układ ratalny zostaje zerwany, co skutkowało naliczaniem dalszych odsetek za zwłokę. W związku z utrzymującym się zadłużeniem, w dniu 27 września 2005 r. wysłano Z.D. upomnienie wraz z informacją o wysokości zadłużenia, które zostało doręczone w dniu 3 października 2005 r. Z uwagi na bezskuteczność postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanego w formie zajęcia wynagrodzenia za pracę, jak również w związku z brakiem dobrowolnych wpłat, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. w dniu 15 września 2009 r. wydał decyzję o umorzeniu zaległych składek. Pismem z dnia 29 kwietnia 2010 r. Z.D. złożył skargę na decyzję ZUS z dnia 30 marca 2010 r. wskazując, że w terminie późniejszym uzasadni swoje stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania podatkowego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.) Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponieważ w skardze Z.D. nie sformułował żadnych zarzutów przeciwko zaskarżonej decyzji, Sąd kierując się powyżej wskazanymi zasadami dokonał oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia i doszedł do przekonania, iż nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Na wstępie należy podkreślić, iż przedmiotem oceny Sądu jest prawidłowość wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne. Wydając zaskarżoną decyzję organ kierował się dyspozycja art. 28 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 1). W myśl art. 28 ust. 3 pkt 5 cytowanej ustawy całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z akt sprawy wynika (karta 40 akt), iż tytuły wykonawcze wystawione w stosunku do Z.D. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zostały zwrócone w dniu 16 marca 1998 r. przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. oraz w dniu 19 września 2006 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. W ocenie Sądu powyższe świadczy o spełnieniu przesłanki wynikającej art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a zatem zaistniały podstawy do umorzenia zaległości w nieopłaconych składkach. W trakcie postępowania skarżący kwestionował fakt istnienia zaległości, powołując się na układ ratalny i dokonywaną w jego ramach spłatę zadłużenia. Tymczasem w zaskarżonej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sposób szczegółowy wykazał, w jakich terminach i w jakiej wysokości skarżący dokonywał wpłat na poczet poszczególnych rat oraz w jaki sposób wpłaty były księgowane na należność główną, związane z nią odsetki oraz odsetki wynikające z nieterminowej wpłaty rat. W tej sytuacji rację ma organ twierdząc, iż pomimo przekonania strony o dokonaniu całkowitej spłaty zadłużenia, w istocie pozostała zaległość, która była przedmiotem decyzji umarzającej. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, którego kognicja ogranicza się do badania zaskarżonych rozstrzygnięć pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, nie stwierdzając przy wydaniu zaskarżonej decyzji naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.