I SA/Gd 521/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi H. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2011 r. Sygn. akt [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r. (Sygn. akt [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia H. L. uchyliło postanowienie Wójta Gminy z dnia 26 listopada 2010 r. ([...]) uznające zarzuty strony w postępowaniu egzekucyjnym za niedopuszczalne i umorzyło postępowanie w sprawie. Podstawą rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego był następujący stan faktyczny: Pismem z dnia 8 listopada 2010 r. H. L. wniósł skargę na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego podjęte na podstawie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego doręczonego dłużnikowi wraz z tytułami wykonawczymi w dniu 26 października 2010 r., zwracając się jednocześnie o umorzenie prowadzonego w stosunku do jego osoby postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o jego zawieszenie. Zdaniem zobowiązanego dokonane zajęcie nie było trafne, albowiem wystąpił on do wierzyciela z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej, a postępowanie z jego wniosku w tym zakresie nie zostało prawomocnie zakończone. Uznając w/w pismo za uregulowane w przepisie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty, organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela Wójta Gminy o zajęcie stanowiska w kwestii zasadności zawieszenia, bądź umorzenia. Ten zaś, wspominanym postanowieniem z dnia 26 listopada 2010 r. postanowił uznać zarzuty dłużnika za niedopuszczalne, a także odmówił wyrażenia zgody na umorzenie lub zawieszenie egzekucji. W ocenie Wójta Gminy zaskarżenie przez zobowiązanego decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowej ujętej w wystawionych na niego tytułach wykonawczych i przekazanie jej na drogę odwoławczą nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, nie powoduje również jego zawieszenia, czy umorzenia. Organ nie dopatrzył się również zaistnienia innych przyczyn uzasadniających konieczność zawieszenia lub umorzenia przedmiotowego postępowania. Po rozpatrzeniu zażalenia strony, postanowieniem z dnia 31 marca 2011 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 33 i art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005, Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej w skrócie u.p.e.a.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przedmiotowe pismo zobowiązanego nie wskazywało żadnego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji, przez co nie można było zastosować procedury z art. 34 u.p.e.a., a w konsekwencji brak było podstaw do wydania zaskarżalnego postanowienia w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów. Dodatkowo, zauważono, że zobowiązany i tak uchybił siedmiodniowemu terminowi do wniesienia zarzutów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie postanowienia z dnia 31 marca 2011 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, H. L. zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 54 i art. 59 u.p.e.a., jak również art. 138 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie. Skarżący podkreślił, że przedmiotowe pismo z dnia 8 listopada 2010 r. nie zawierało zarzutów, ponieważ zgodnie z jego tytułem stanowiło skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Odnośnie natomiast zawartego w nim wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego skarżący podkreślił, że jest ono możliwe m. in. na skutek inicjatywy zobowiązanego i w tym przypadku nie jest ograniczone żadnym terminem. Podano, że organ administracji jest zobligowany do umorzenia postępowania także w przypadku spóźnionego wniesienia zarzutów, czy skargi na czynności egzekucyjne, ponieważ ustawa nie ustanawia terminu do wniesienia takiego żądania. Organ egzekucyjny umarza bowiem postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, co za sprawą licznych pism skarżącego kierowanych do Urzędu Skarbowego, czy Izby Skarbowej miało w sprawie miejsce. Skarżący podniósł także, że organ odwoławczy nie rozpatrzył żadnego z zawartych w zażaleniu z dnia 15 grudnia 2010 r. żądań doprowadzając w ten sposób do pozbawienia go dostępu do instancji odwoławczej, a rozpatrując jego środek odwoławczy organ nie był uprawniony do odmiennej niż to wynikało z treści pisma z dnia 8 listopada 2010 r. kwalifikacji jego charakteru i uznania, że stanowi on zarzut w postępowaniu egzekucyjnym. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a, stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Istotę sporu stanowi w niniejszej sprawie ocena pisma H. L. z dnia 8 listopada 2010 r. zatytułowanego: "skarga na czynności egzekucyjne". W piśmie tym, w związku z dokonanym w dniu 20 października 2010 r. zajęciem prawa majątkowego skarżący wniósł o umorzenie prowadzonej egzekucji, ewentualnie o jej zawieszenie. Co istotne, wniesione pismo skierowane było do Izby Skarbowej, a Urząd Skarbowy wymieniony został jedynie jako instytucja pośrednicząca. Tymczasem przedmiotowe pismo uznane zostało za zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, w konsekwencji czego prowadzący egzekucję organ na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zwrócił się do wierzyciela (Wójta Gminy) o zajęcie stanowiska w tym zakresie. W ocenie Sądu, już na tym etapie popełniono błąd, który skutkował wadliwością dalszego postępowania. Po przeanalizowaniu przedmiotowego pisma Sąd doszedł bowiem do wniosku, że brak było jakichkolwiek podstaw do poczynienia kwalifikacji jakiej dopuścił się Naczelnik Urzędu Skarbowego. Odnośnie instytucji zarzutów, podkreślić należy, że jest to specyficzny środek zaskarżenia, który przysługuje zobowiązanemu jedynie po spełnieniu ściśle określonych warunków wynikających z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji warunków (Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 j. t., zwanej dalej u.p.e.a.). Mianowicie, podstawę zarzutu stanowić może wyłącznie wystąpienie przesłanki lub przesłanek określonych enumeratywnie w przepisie art. 33 u.p.e.a. Są to: wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (1), odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (2), określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 (3), błąd co do osoby zobowiązanego (4), niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym (5), niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego (6), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (7), zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (8),prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (9), niespełnienie wymogów określonych w art. 27 (10). Ponadto, powołanie się na zarzut obwarowane zostało siedmiodniowym terminem liczonym od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. Charakterystyczne jest również to, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Odnośnie przesłanek wymienionych w punktach 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Analiza przytoczonych przepisów, jak i przedmiotowego wniosku zdecydowanie nie pozwala uznać tego pisma za zawierające zarzuty i wymagającego rozpatrzenia przy zastosowaniu procedury przewidzianej dla omawianej instytucji. Skarżący nie powołał się bowiem na wystąpienie którejkolwiek z w/w przesłanek, wniosek złożył po upływie przewidzianego dla zarzutów terminu, a jego adresatem nie był właściwy dla rozpatrzenia zarzutów organ administracji publicznej, lecz organ będący organem nadrzędnym w stosunku do organu prowadzącego egzekucję. Potwierdzenie tak postawionej tezy stanowi również sama nazwa omawianego pisma, która wskazuje, iż wolą jego nadawcy nie było wniesienie zarzutów. Mało tego, H. L. w nagłówku swojego pisma wprost wskazał, że stanowi ono skargę na czynności egzekucyjne. Dalej, z treści skargi wynika, że zawiera ona również wniosek strony o umorzenie prowadzonej egzekucji lub zawieszenie jej prowadzenia, uregulowane odpowiednio w przepisach art. 56 i 59 u.p.e.a. Z w/w względów, skierowane do Wójta Gminy wystąpienie o zajęcie stanowiska w przedmiocie niezgłoszonych zarzutów było nieuzasadnione, a wierzyciel nie miał podstaw do wydania postanowienia z dnia 26 listopada 2010 r. W tym świetle zaś, za słuszne uznać należy zajęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanowisko przejawiające się w uchyleniu zaskarżonego postanowienia i umorzeniu sprawy jako bezprzedmiotowej. Oceniając natomiast podniesione w skardze zarzuty Sądu stwierdza, że są one niezasadne i zdają się wynikać w głównej mierze z niezrozumienia przez skarżącego istoty zapadłego rozstrzygnięcia organu II instancji. Sąd pragnie wyjaśnić, że uchylenie postanowienia pierwszej instancji i umorzenie sprawy wywołanej nie właściwym zinterpretowaniem woli strony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie powoduje definitywnego zakończenia sprawy. Skutkować będzie jedynie tym, że organ zmuszony będzie nadać skardze H. L. na czynności egzekucyjne właściwego biegu oraz zbadać zasadność zawieszenie/umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Uznając ostatecznie, że zaskarżone postanowienie w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie naruszało prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do jego usunięcia z obrotu prawnego, na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.