I SA/Gd 525/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. H. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 rok postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Z. H. wnioskiem z dnia 18 czerwca 2010 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 500 zł. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, źródłem utrzymania małżonków są dochody z gospodarstwa rolnego w wysokości około 1.200 zł miesięcznie, z prowadzonych przez każdego z nich działalności gospodarczych ponoszą straty, ich majątek stanowi dom jednorodzinny o powierzchni użytkowej 119,4 m2, gospodarstwo rolne o powierzchni 5,35 ha oraz dwa budynki handlowe o powierzchni 180 m2 i 600 m2. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2010 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 12 lipca 2010 r.) wnioskodawczyni zobowiązana została do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów i oświadczeń: (1) odpisów zeznań podatkowych małżonków złożonych za rok 2009, bądź też zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o dochodach za ten rok oraz zaświadczenia z gminy o dochodach z prowadzonego gospodarstwa rolnego, (2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych oraz rachunków prowadzonych dla potrzeb wykonywanej przez każdego z nich działalności, obrazujących historię i salda tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (3) dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tytułu prowadzonej przez każdego z małżonków działalności gospodarczej dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, (4) oświadczenia w przedmiocie przysługujących małżonkom płatności przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; nadesłania odpisu decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania dopłat wraz z oświadczeniem czy dopłaty zostały przekazane oraz dołączenia stosownych dokumentów w tym zakresie, (5) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez małżonków miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłaty za gaz, energię elektryczną, wodę, inne), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na każdego z małżonków pojazdów mechanicznych (podania ich marki, rodzaju, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Jednocześnie poinformowano skarżącą, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła odpisy zeznań podatkowych za rok 2009 (wraz z załącznikami), z których wynika, że poza przychodem ewidencjonowanym uzyskanym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 13.359,77 zł (PIT-28), osiągnęła także dochód z wypłacanego przez ZUS zasiłku w wysokości 6.469,06 zł (PIT-37, PIT-11A), zaś jej mąż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazał stratę w wysokości 120.096,44 zł, deklarując przychód w kwocie 363.994,12 zł oraz koszty jego uzyskania w kwocie 484.090,56 zł, zadeklarował również dochód z innych źródeł w wysokości 6.841,38 zł (PIT-36). Dołączono również wyciągi z księgi przychodów i rozchodów za kwiecień, maj i czerwiec 2010 r. wraz z obliczeniem dochodu osiągniętego przez małżonka wnioskodawczyni za okres do kwietnia, maja i czerwca 2010 r. Wynika z nich, że mąż wnioskodawczyni z tytułu sprzedaży towarów i usług ww. miesiącach uzyskał przychód w wysokości 13.082,86 zł, 12.958,08 zł i 8.527,43 zł i poniósł wydatki odpowiednio w kwotach 25.461,95 zł, 13.221,12 zł i 25.141,73 zł; do czerwca br. poniósł on stratę w wysokości 51.343,68 zł, bowiem osiągnięty przychód z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej wyniósł 90.393,58 zł, a koszty jego uzyskania (ogółem) – 141.737,26 zł. Z żądanych dokumentów wnioskodawczyni przedstawiła kopię decyzji z dnia 7 grudnia 2009 r. o przyznaniu jej mężowi płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych na rok 2009 w łącznej wysokości 90.333,60 zł, przy czym z treści załączonej umowy dzierżawy z dnia 7 marca 2005 r. wynika, że 80% otrzymanych dopłat przekazuje on wydzierżawiającemu tytułem rocznego czynszu dzierżawnego. Nadesłała także złożone przez małżonków dodatkowe oświadczenie, iż posiadają osobisty rachunek bankowy, na którym brak jest środków pieniężnych oraz kopię zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym samochodu osobowego marki [...], rok produkcji 1994 i nieczytelną kopię dowodu rejestracyjnego pojazdu marki [...]. Dokumentując wydatki związane z miesięcznymi kosztami utrzymania wnioskodawczyni przedstawiła kopie faktur VAT za wodę za okres od 1 grudnia 2009 r. do 8 lutego 2010 r. i od 9 lutego do 10 maja 2010 r. na kwoty po 54,09 zł oraz za energię elektryczną za okres od 8 lutego do 14 lipca 2009 r. (kwota nieczytelna) wraz z prognozą za okres od września 2009 r. do lutego 2010 r. na łączną kwotę 405,33 zł i za okres 14 lipca 2009 r. do 21 stycznia 2010 r. na kwotę 944 zł wraz z prognozą za okres od marca 2010 r. do sierpnia 2010 r. na łączną kwotę 1.331,49 zł. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżąca nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej małżonków. Nie wykazała zatem, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż uchylenie się przez stronę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). W niniejszej sprawie skarżąca uchyliła się od przedłożenia dokumentu istotnego dla dokonania oceny jej możliwości płatniczych, tj. wyciągów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych, w tym także związanych z prowadzoną przez każdego z nich działalnością. Zauważyć należy, że w wezwaniu wyraźnie zaznaczono, jakie okoliczności wymagają potwierdzenia stosownymi dokumentami źródłowymi, a w odniesieniu do których wystarczającym jest złożenie oświadczenia. Wnioskodawczyni zobowiązana została do udokumentowania stanu zgromadzonych na rachunkach bankowych środków pieniężnych, bądź też ich braku, wyciągami z kont, które zawierałyby historię dokonywanych transakcji i salda. Powyższemu żądaniu nie czyni zatem zadość złożone przez małżonków oświadczenie, iż nie posiadają oni środków pieniężnych na osobistym rachunku bankowym. Co istotne, skarżąca całkowicie pominęła kwestię posiadanych rachunków bankowych związanych z wykonywaną przez każdego z małżonków działalnością gospodarczą. Wnioskodawczyni uchyliła się również od przedłożenia dokumentów księgowych (ewidencji przychodów) dotyczących wysokości osiągniętych w okresie ostatnich trzech miesięcy przychodów z prowadzonej przez siebie działalności handlowej. Z tych względów uznano, iż skarżąca nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.