I SA/Gd 526/06
WyrokWSA w Gdańsku2006-12-14
Skład orzekający: Zbigniew Romała, Irena Wesołowska, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy koszty egzekucyjne naliczone w postępowaniu egzekucyjnym, wszczętym na podstawie deklaracji podatkowej, mogą zostać zwrócone zobowiązanemu, jeśli postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i prowadzone zgodnie z prawem, mimo złożenia wniosku o odroczenie terminu płatności, który nie został jeszcze rozstrzygnięty?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że koszty egzekucyjne zostały naliczone prawidłowo. Wniosek o odroczenie terminu płatności, nawet złożony i nie rozstrzygnięty, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego, jeśli nie wydano postanowienia o odroczeniu. Egzekucja była zgodna z prawem, ponieważ obowiązek podatkowy był wymagalny, a organ egzekucyjny działał na podstawie deklaracji podatkowej i doręczonego upomnienia. Brak podstaw do zwrotu kosztów egzekucyjnych, gdyż nie stwierdzono niezgodności postępowania z prawem.Stan faktyczny
Skarżący J.K. kwestionował zasadność naliczenia i pobrania kosztów egzekucyjnych w wysokości 2.480,60 zł. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w związku z zaległością w podatku od towarów i usług za sierpień 2005 roku. Skarżący złożył wniosek o odroczenie terminu płatności, jednak organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego przed rozstrzygnięciem wniosku. Skarżący twierdził, że egzekucja była niezgodna z prawem i niesprawiedliwa, ponieważ wniosek o odroczenie powinien był wstrzymać postępowanie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Asesor WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wysokości kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwanej dalej Kpa) oraz art. 64c § 1 i § 7 w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późn. zm., zwanej dalej u.p.e.a.) po rozpatrzeniu zażalenia J.K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] określające wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym do majątku zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego na zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za sierpień 2005 roku w kwocie 2.480,60 złotych oraz odmawiające zwrotu pobranych w dniu 4 listopada 2005 roku kosztów egzekucyjnych w kwocie 2.480,60 złotych.
Podstawą wydania powyższego postanowienia były następujące ustalenia faktyczne:
W dniu 20 października 2005 roku J.K. otrzymał upomnienie nr [...] z dnia 17 października 2005 roku wzywające go do zapłaty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2005 roku (w kwocie należności głównej 40.668,00 złotych), wynikającej ze złożonej deklaracji z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 24 października 2005 roku, zobowiązany zwrócił się do organu podatkowego z prośbą o odroczenie zapłaty zaległości podatkowej. Następnie, został wezwany do usunięcia braków formalnych wniosku. Wobec tego, że skarżący nie wykonał dobrowolnie ciążącego na nim obowiązku wierzyciel wystawił w dniu 28 października 2005 roku tytuł wykonawczy nr [...] i skierował go do egzekucji administracyjnej.
Odpis wskazanego tytułu wykonawczego doręczony został skarżącemu w dniu 4 listopada 2005 roku.
Zawiadomieniem nr [...] z dnia 2 listopada 2005 roku, doręczonym dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 4 listopada 2005 roku, organ egzekucyjny dokonał na podstawie ww. tytułu wykonawczego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego podatnika w banku A. W wyniku powyższego bank A przekazał na rachunek organu egzekucyjnego kwotę 43.678,80 złotych, która pokryła w całości egzekwowaną należność, w tym koszty egzekucyjne w kwocie 2.480,60 złotych.
Pismem z dnia 10 listopada 2005 roku J.K. zgłosił "zarzuty na (...) tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 28 października 2005 roku", podważając jednocześnie zasadność naliczenia i wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie zarzutów zgłoszonych przez podatnika z uwagi na brak podstawy prawnej do orzekania. W kwestii kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny wskazał, że zobowiązany nie skorzystał z przysługującego mu prawa wystąpienia z żądaniem wydania postanowienia w sprawie kosztów. Pismem z dnia 19 grudnia 2005 roku J.K. wniósł na ww. postanowienie zażalenie podnosząc m. in., iż żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych przedstawił w punkcie 6 pisma z dnia 10 listopada 2005 roku. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżone postanowienie wskazując, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny winien wezwać J.K. do sprecyzowania żądań zawartych w piśmie z dnia 10 listopada 2005 roku, w tym wskazania, czy w piśmie tym złożył wniosek o wydanie postanowienia w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a.
Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego, pismem nr [...] z dnia 9 lutego 2006 roku, wezwał zobowiązanego m. in. do wskazania, czy w piśmie z dnia 10 listopada 2005 roku złożył wniosek o wydanie postanowienia o kosztach w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a. W odpowiedzi, udzielonej pismem z dnia 21 lutego 2006 roku J.K. wyjaśnił, że żąda zwrotu kwoty 2.480,60 złotych wraz z odsetkami jako nienależnie i niesłusznie pobranych kosztów egzekucyjnych.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego określił wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym do majątku J.K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w kwocie 2.480,60 złotych i odmówił zwrotu tychże kosztów, pobranych w dniu 4 listopada 2005 roku. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji do majątku zobowiązanego było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, a koszty naliczono zgodnie z przepisami u.p.e.a.
Po rozpoznaniu zażalenia J.K. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Na podstawie art. 64c § 1 u.p.e.a. wyjaśnił, że opłaty za dokonane czynności egzekucyjne wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Jak dalej wskazał, wyjątek od powyższej zasady wskazuje przepis art. 64c § 3 cytowanej ustawy, zgodnie z którym, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (stosownie do art. 64c § 7 ww. ustawy).
Organ odwoławczy podniósł, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przesłanka art. 64c § 3 u.p.e.a., gdyż postępowanie egzekucyjne do majątku J.K. zostało wszczęte i prowadzono je zgodnie z przepisami prawa, bowiem przed wystawieniem w dniu 28 października 2005 roku tytułu wykonawczego nr [...] wierzyciel doręczył zobowiązanemu (w dniu 20 października 2005 roku) upomnienie nr [...] z dnia 17 października 2005 roku, wzywające go do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego (zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a.). Wobec nie wywiązania się - w przewidzianym prawem terminie - z dobrowolnej zapłaty ciążącego na zobowiązanym obowiązku, wierzyciel zobligowany był - stosownie do dyspozycji art. 6 § 1 cytowanej ustawy - do wystawienia (zgodnie z pouczeniem zawartym w upomnieniu z dnia 17 października 2005 roku) tytułu wykonawczego obejmującego zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 2005 roku i skierowania go do egzekucji administracyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej podał, że w badanej sprawie wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło - stosownie do art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. - w dniu 4 listopada 2005 roku z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nr [...] (wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu z dnia 2 listopada 2005 roku, w którym zobowiązany został poinformowany o wysokości kosztów egzekucyjnych). W tym samym dniu, organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez bank A. W związku z przekazaniem w dniu 4 listopada 2005 roku przez Bank kwoty 43.678,80 złotych, zobowiązanie wskazane w tytule wykonawczym z dnia 28 października 2005 roku wygasło.
Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., za dokonanie zajęcia innych niż świadczenie z ubezpieczenia społecznego lub wynagrodzenia za pracę wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych organ egzekucyjny pobiera opłatę w wysokości 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4, 20 złotych. Obowiązek uiszczenia powyższej opłaty powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu - stosownie do art. 64 § 9 pkt 2 ww. ustawy. Zatem w związku z doręczeniem dłużnikowi zajętej wierzytelności - bankowi A zawiadomienia o zajęciu nr [...] powstał obowiązek uiszczenia opłaty za przedmiotowe zajęcie w kwocie 2.058,20 złotych.
Ponadto na mocy art. 64 § 6 tejże ustawy, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1, 40 złotych. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie (art. 64 § 10 cytowanej ustawy). Dyrektor Izby Skarbowej wskazał zatem, iż w świetle powyższych przepisów w dniu 04 listopada 2005 roku powstał obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej w kwocie 411,60 złotych. Nadto, organ egzekucyjny poniósł wydatek egzekucyjny w kwocie 10,80 złotych, składający się również, zgodnie z cytowanym wyżej art. 64 § 1 u.p.e.a., na koszty egzekucyjne.
Organ odwoławczy zauważył, że fakt wystąpienia przez podatnika z wnioskiem o odroczenie terminu płatności należności objętej tytułem wykonawczym nie miał wpływu na prawidłowość wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego do majątku zobowiązanego. Jak dalej podał, jedynie wydanie pozytywnej decyzji o odroczeniu terminu wykonania ww. obowiązku mogłoby mieć wpływ na postępowanie egzekucyjne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.K. podniósł, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego są niezgodne z prawem, oraz niesprawiedliwe. Skarżący podkreślił, że przyczyną niezapłacenia przez niego podatku od towarów i usług (objętego tytułem wykonawczym nr [...]) były przejściowe trudności finansowe związane z załamaniem się koniunktury na rynku zbytu produktów rolnych. Jak dalej podał, w dniu 24 października 2005 roku wniósł do organu podatkowego o odroczenie terminu płatności należności podatkowej do dnia 25 listopada 2005 roku. Skarżący podniósł, że skoro w dniu 2 listopada 2005 roku wezwano go do uzupełnienia braków formalnych wniosku, to uprawnioną była konkluzja, że pismo podlega rozpoznaniu. A zatem, zasadnym było przyjęcie, że egzekucja do czasu rozstrzygnięcia wniosku (pozytywnego bądź też negatywnego) zostanie wstrzymana. Tymczasem, jak podał J.K. organ podatkowy w dniu 4 listopada 2005 roku (tj. 2 dni po doręczeniu skarżącemu wezwania do uzupełnienia braków formalnych wniosku) dokonał egzekucji z jego rachunku bankowego, zajmując środki przeznaczone na spłatę innych bieżących zobowiązań. Powyższe działanie organu podatkowego, zdaniem skarżącego, było niezgodne z prawem i wprowadziło go w błąd.
W konkluzji, skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...], o zasądzenie niesłusznie naliczonych kosztów egzekucji w kwocie 2.480,60 złotych oraz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi.
Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przechodząc do meritum sprawy zauważyć trzeba, że spór między stronami sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy organ podatkowy wszczął i prowadził egzekucję niezgodnie z prawem.
Zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a - organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty - za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4, 20 złotych. W myśl § 2 tego przepisu - organ egzekucyjny pobiera opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli nie później niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego.
Stosownie do § 6 art. 64 u.p.e.a. - organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1, 40 złotych.
W myśl art. 64 § 9 pkt 2 cyt. ustawy - obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i 6, powstaje - za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności - z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, przy czym zgodnie z § 10 wskazanego przepisu - jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie.
Jak stanowi art. 64c § 1 ww. ustawy - opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Jednakże art. 64c § 3 wskazuje, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Podkreślić zatem trzeba, iż kluczowe dla niniejszej sprawy jest ustalenie, czy organ egzekucyjny wszczął bądź prowadził egzekucję niezgodnie z prawem, co wiąże się z dokonaniem wykładni tego pojęcia.
Wskazać trzeba, iż przesłankami dopuszczalności wszczęcia egzekucji są okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji. Są to następujące okoliczności (por. P. Przybysz, Egzekucja administracyjna, Warszawa 1999, s. 138-139; zob. także wyrok NSA OZ w Poznaniu z 24 czerwca 1999 roku, I SA/Po 2576/98, Biul.Skarb. 2000, nr 1, s. 30):
1) obowiązek wskazany w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej;
2) tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot (por. wyrok SN z 2 grudnia 1998 roku, III RN 85/98, OSNAPiUS 1999, nr 18, poz. 565);
3) konkretny organ egzekucyjny jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym;
4) osoba wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany podlega orzecznictwu polskich organów administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że wszczęcie egzekucji administracyjnej jest dopuszczalne wobec wszystkich podmiotów (osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej), poddanych jurysdykcji Rzeczpospolitej Polskiej, za wyjątkiem osób korzystających z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych.
Jednocześnie podkreślić trzeba, że wymagalność obowiązku nie podlega badaniu przez organ egzekucyjny w ramach czynności wstępnych, wobec czego nie jest przesłanką dopuszczalności wszczęcia egzekucji. Jednakże organ egzekucyjny, będący równocześnie wierzycielem, powinien zbadać dopuszczalność wszczęcia egzekucji przed wystawieniem tytułu wykonawczego.
Odnosząc się po kolei do każdej z ww. przesłanek zauważyć należy, że zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają m.in. : podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późn. zm. zwanej dalej O.p.). Stosownie do art. 3a § 1 pkt 1 u.p.e.a. - w zakresie m.in. zobowiązań powstałych w przypadkach określonych w art. 8 i art. 21 § 1 pkt 1 O.p, stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one odpowiednio z deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika. W przypadkach, o których mowa w § 1, stosuje się egzekucję administracyjną, jeżeli w deklaracji, zostało zamieszczone pouczenie, że stanowią one podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, a wierzyciel przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego przestał zobowiązanemu upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 cyt. ustawy - (art. 3a § 2 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie wątpliwości nie ulega, że tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony został na zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za sierpień 2005 roku, na podstawie deklaracji podatkowej, zaś przed jego wystawieniem skarżącemu doręczone zostało upomnienie wraz z pouczeniem o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w razie nieuregulowania należności w terminie.
Ponadto, w myśl art. 19 § 1 u.p.e.a. - naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Stosownie zaś do art. 22 § 2 u.p.e.a. - właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie tytuł wykonawczy został wystawiony przez Naczelnika Urzędu Skarbowego (tj. zgodnie z miejscem zamieszkania J.K.- k. 3-4 akt administracyjnych), który jako organ powołany do czuwania nad wykonaniem obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisów prawa, był uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku w zakresie podatku od towarów i usług (art. 5 § 1 pkt 2 cyt. ustawy).
Nadto, J.K. jako osoba wskazana w tytule wykonawczym, w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego, podlegał orzecznictwu polskich organów administracji publicznej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdził, aby w niniejszej sprawie miało miejsce wszczęcie egzekucji niezgodnie z prawem, stosownie do art. 64c § 3 u.p.e.a. Do ustalenia zatem pozostała druga z przesłanek wskazanych w ww. przepisie, tj. czy organ egzekucyjny prowadził egzekucję niezgodnie z prawem.
Przesłankami dopuszczalności prowadzenia egzekucji są okoliczności, których istnienie jest warunkiem możności prowadzenia egzekucji (przesłanki pozytywne) lub których pojawienie się uniemożliwia prowadzenie egzekucji (przesłanki negatywne). Do przesłanek pozytywnych należą wskazane wcześniej okoliczności, stanowiące przesłanki dopuszczalności wszczęcia egzekucji. Do przesłanek negatywnych należy zaś zaliczyć okoliczności, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a., to jest:
a) wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub niepowstanie obowiązku;
b) brak wymagalności obowiązku;
c) brak zgodności egzekwowanego obowiązku z obowiązkiem nałożonym na zobowiązanego;
d) egzekwowanie obowiązku od osoby, na którą nie nałożono egzekwowanego obowiązku;
e) niewykonalność obowiązku;
f) śmierć zobowiązanego, na którym ciążył obowiązek o charakterze osobistym;
g) brak przesłanek dopuszczalności wszczęcia egzekucji;
h) zastosowanie środka egzekucyjnego niedopuszczonego przez ustawę;
i) zgłoszenie przez wierzyciela żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego lub zawieszenie postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela i brak żądania przez wierzyciela podjęcia tego postępowania w terminie roku od jego zawieszenia;
j) w przypadku egzekucji należności pieniężnej brak możliwości wyegzekwowania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu m.in. w razie odroczenia terminu wykonania obowiązku.
Podnieść trzeba, że w niniejszej sprawie nie doszło do odroczenia terminu płatności należności przez organ podatkowy, które skutkowałoby brakiem wymagalności wykonania obowiązku podatkowego i zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Fakt złożenia przez skarżącego w dniu 24 października 2005 roku wniosku o odroczenie terminu płatności należności podatkowej do dnia 25 listopada 2005 roku nie jest równoznaczny z udzieleniem przez organ takiego odroczenia. Nie ulega wątpliwości, że w chwili dokonania zajęcia rachunku bankowego tj. w dniu 4 listopada 2005 roku powyższy wniosek był w trakcie rozpoznawania, lecz decyzja dotycząca jego rozstrzygnięcia nie została jeszcze podjęta m.in. ze względu na braki formalne, do których usunięcia skarżący został wezwany. W tym miejscu należy wskazać, że ani wniosek o odroczenie terminu płatności należności podatkowej nie też wezwanie do usunięcia jego braków nie wstrzymuje egzekucji (prowadząc do jej zawieszenia), której przesłanką jest nie wywiązanie się, ze względu na brak środków finansowych - w przewidzianym prawem terminie - z dobrowolnej zapłaty ciążącego na zobowiązanym obowiązku, co stanowi niedopełnienie obowiązków z powodów leżących po stronie podatnika. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 1998 roku, w sprawie I SA/Gd 1893/97 (opublikowanym w Serwisie Podatkowym 2001/9 str. 11) dotyczącym kwestii prowadzenia egzekucji na podstawie decyzji nieostatecznej - organ egzekucyjny ma prawo wszcząć i prowadzić egzekucję na podstawie takiej decyzji, jednakże to on ponosi ryzyko następczej wadliwości tej decyzji, jeżeli podmiot zobowiązany nie ponosi winy w zakresie doprowadzenia do tych działań organu. Innymi słowy, w postępowaniu egzekucyjnym należy odpowiednio stosować zasadę z art. 262 § 1 Kpa, a więc nie można obciążać strony kosztami postępowania, jeżeli nie wynikły one z jej winy. A contrario, obciąża się ją kosztami, które wynikły z jej winy. Stanowisko wyrażone w powyższym orzeczeniu tut. Sąd w pełni podziela, oceniając, że choć ww. wyrok dotyczy sytuacji prowadzenia egzekucji w oparciu o nieostateczną decyzję administracyjną, to jest on także w pełni aktualny na gruncie niniejszej sprawy tj. w przypadku egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o deklarację podatkową.
A zatem, brak jest podstaw do przyjęcia, że egzekucja skierowana do majątku skarżącego była prowadzona niezgodnie z prawem, skoro do dnia zajęcia jego rachunku bankowego nie doszło do odroczenia terminu wykonania obowiązku. W momencie skierowania tytułu wykonawczego do banku zaległość podatkowa wynikająca z tytułu wykonawczego istniała i była wymagalna. W tym momencie powstały także koszty egzekucyjne.
Podnieść trzeba, że zgodnie z poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nawet zawieszenie postępowania (ze względu np.: na odroczenie terminu wykonania obowiązku lub wstrzymanie jego wykonania) nie świadczy o tym, że jego wcześniejsze wszczęcie było nieuzasadnione. Nie ma zatem podstaw do obciążania kosztami egzekucyjnymi organu egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - z dnia 29 lutego 2000 roku, I SA/Łd 326/98).
Reasumując, Sąd ocenił zarzuty skarżącego jako niezasadne, zaś z urzędu na mocy art. art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z art. 145 p.p.s.a. a contrario, nie dopatrzył się żadnego naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkującego uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz nie znalazł przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności decyzji, bądź stwierdzeniem jej wydania z naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło