I SA/Gd 527/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. F. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 10 kwietnia 2017 r., skarżący R. F. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata lub radcy prawnego. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że prowadzi on działalność gospodarczą, która przynosi mu stratę, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, otrzymującą emeryturę w wysokości 1.400 zł, która jest jedynym źródłem dochodów małżonków, nie jest właścicielem nieruchomości, nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, jego małżonka nie posiada żadnego majątku o wartości powyżej 5.000 zł. Małżonkowie wydatkują miesięcznie kwotę: 650 zł na wyżywienie i środki czystości, 300 zł na opłaty za media, 300 zł na leki oraz 100 zł na przejazdy. W myśl art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż prawo pomocy może być przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owo wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że uiszczenie kosztów postępowania jest niemożliwe lub spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 20 kwietnia 2016 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę i jego małżonkę zeznań podatkowych za rok 2016 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku rozliczenia za pośrednictwem płatnika – odpisów rocznego obliczenia podatku (PIT-40A), b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie przez każdego z małżonków, c) w sytuacji nieposiadania przez małżonkę wnioskodawcy rachunków bankowych i otrzymywania emerytury przekazami pocztowymi – dokumentu potwierdzającego ich przekazywanie drogą pocztową (ostatniego odcinka emerytury) oraz obrazującego ich aktualną wysokość (odpisu decyzji o przyznaniu/waloryzacji świadczenia), d) odpisów dokumentów księgowych (wyciągu z prowadzonej księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów) potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7, e) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawcy (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), f) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę i jego małżonkę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), g) dokumentów potwierdzających wydatki poniesione przez wnioskodawcę i jego małżonkę w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków), h) dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z majątku wnioskodawcy lub jego małżonki, w szczególności obrazujących aktualną wysokość dochodzonych wierzytelności, w tym zaległości podatkowych, i) oświadczenia wnioskodawcy, czy ubiega się o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego czy adwokata. Wnioskodawca został też poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył odpisy: deklaracji VAT-7K za III i IV kwartał 2016 r. oraz I kwartał 2017 r., zeznania PIT-36L oraz PIT-40A za 2016 r., decyzji o waloryzacji emerytury z dnia 1 marca 2017 r., wyciąg z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do marca 2017 r. oraz wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy związanego z prowadzona przez niego działalnością gospodarczą za okres od 1 lutego do 30 kwietnia 2017 r. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, że nie usunął on wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. Po pierwsze stwierdzić należy, iż wnioskodawca pomimo wyraźnego wezwania uchylił się od przedłożenia dokumentów źródłowych, które są istotne dla oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. I tak nie przedłożył ani oświadczenia swojej małżonki o nieposiadaniu rachunków bankowych ani (alternatywnie) wyciągów z prowadzonych dla niej rachunków bankowych. Wątpliwości co do nieposiadania przez małżonkę wnioskodawcy rachunku bankowego potęguje fakt, iż pomimo wezwania wnioskodawca nie przedłożył ostatniego odcinka emerytury na okoliczność, iż jego małżonka otrzymuje ją przekazem pocztowym (a nie przelewem na konto). Nadto nie przedłożył żadnych dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania zajmowanej przez małżonków nieruchomości oraz wydatków ponoszonych na leczenie. Po drugie analiza przedłożonego przez wnioskodawcę wyciągu z rachunku firmowego wykazała, iż w okresie od 1 lutego do 30 kwietnia 2017 r. zaksięgowano na nim uznania w łącznej kwocie 19.760,94 zł, z czego 18.900 zł stanowią wpłaty dokonane we wpłatomacie. Ze środków tych wnioskodawca uiścił w ww. okresie raty kredytu wraz z odsetkami w łącznej wysokości 18.000 zł. Powyższe oznacza, iż wnioskodawca wywiązuje się ze spłaty rat kredytu w średniej miesięcznej wysokości 6.000 zł, pomimo że – jak wynika z przedłożonego wyciągu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów – jego średni miesięczny przychód z prowadzonej działalności gospodarczej (obliczony za okres od stycznia do marca 2017 r.) kształtuje się na poziomie 2.211,83 zł i pomimo że – jak zadeklarował we wniosku o przyznanie prawa pomocy – ani on ani jego małżonka nie posiadają żadnych oszczędności i utrzymują się jedynie z emerytury w kwocie 1.337,88 zł netto (ustalonej na podstawie przedłożonej decyzji o waloryzacji świadczenia). Podkreślić należy, iż wnioskodawca w żaden sposób nie wyjaśnił, skąd pochodziły środki pieniężne w kwocie 18.000 zł, stanowiące wpłaty własne na jego rachunek bankowy. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, w szczególności, iż nie jest on w stanie uiścić należnego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi wynoszącego 500 zł oraz wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.