I SA/Gd 53/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Asesor WSA Irena Wesołowska,, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 maja 2006 r. sprawy ze skargi S.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr Sygn akt [...] w przedmiocie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości oddala skargę. I SA/Gd 53/05 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku, wydaną na podstawie art. 233 § 2, art. 79 § 1,art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa ( Dz.U. Nr 137, poz. 926 z póżn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania S.L. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] roku w sprawie zwrotu nadpłaty podatku od nieruchomości, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że decyzją Nr [...] Wójt Gminy po rozpoznaniu wniosku S.L. o zwrot nadpłaconego podatku od nieruchomości odmówił jego uwzględnienia i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że S.L. wystąpił w dniu 17 lutego 2003 roku w imieniu matki M.L. o zwrot wskazanego podatku. W aktach sprawy jest szereg pism, skarg i wniosków pochodzących od M.L. i członków jej rodziny, lecz pisma te nie są wnioskami o zwrot nadpłaconego podatku. Zdaniem organu I instancji podatek od przedmiotowej nieruchomości ustalono prawomocnymi decyzjami, do których M.L. nie miała zastrzeżeń i organ jest nimi związany. Mimo tego, że wnioskodawczyni jest pewna, że podatek płaciła bezpodstawnie, organ pierwszoinstancyjny jest związany prawomocnymi decyzjami o ustaleniu tego podatku. S.L. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Jego zdaniem w gminie [...] doszło do przestępstwa zmieniając kwalifikacje gruntów z łąk V klasy i nieużytków na działki budowlane. Wskazał, że opodatkowaniu nie podlegają grunty niezabudowane, wyłączone spod zabudowy, jeżeli nie mogą być użytkowane na inne cele. Żąda zwrotu wyłudzonych w wyniku przestępstwa podatków wraz z ustawowymi odsetkami od 1984 do 2002 roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując po raz kolejny sprawę stwierdziło, że bezsprzecznym w sprawie jest, że występuje różnica stanowisk, skoro podatnik żąda zwrotu bezpodstawnie uregulowanego podatku, a organ podatkowy odmawia uwzględnienia jego wniosku. Wskazano, że postępowanie w niniejszej sprawie toczy się już dwa lata. Kilkakrotnie z różnych przyczyn organ I instancji odmawiał uwzględnienia tego wniosku. W zaskarżonym orzeczeniu organ I instancji jako podstawę prawną powołał art. 79 ordynacji podatkowej ( pomijając fakt zmiany dyspozycji tego przepisu z dniem 1 stycznia 2OO3 roku ). Pominął jednak brzmienie art. 75 § 1 ordynacji. Z przepisu tego wynika, że jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Taki wniosek został w niniejszej sprawie złożony. Złożony został również przez M.L., a pominięty przez organ I instancji, wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wymiaru podatku dotyczącego przedmiotowej nieruchomości. Wnioskodawczyni wskazała w nim, że podatnikiem był jej zmarły mąż a nie ona ( nie była współwłaścicielką nieruchomości ) a oprócz tego wniosła o zmianę kwalifikacji gruntu stanowiącego nieużytki. Kolegium przyznało, że warunkiem stwierdzenia nadpłaty podatku jest wzruszenie decyzji ustalającej wymiar podatku. Może to nastąpić w drodze wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji. Przy przyjęciu, że M.L. złożyła niewłaściwy wniosek, obowiązkiem organu I instancji było wezwanie jej lub odwołującego się do uzupełnienia lub sprecyzowania tego wniosku ( odwołujący się reprezentował M.L.). Organ I instancji, jak wynika z akt sprawy podjął zgodnie z wskazaniami Kolegium w dniu 7 kwietnia 2003 roku działania zobowiązując odwołującego się do sprecyzowania wniosku. Z akt sprawy wynika jednak, że w tym samym zakresie organ I instancji orzekał stwierdzając brak nadpłaty - decyzja z dnia 6 maja 2003 roku Nie można było zatem przyjąć, że brak było wniosku wskazanego wyżej. Zdaniem SKO organ I instancji w sposób niewłaściwy, chaotyczny prowadzi postępowanie w niniejszej sprawie, co doprowadziło do wydania zaskarżonego orzeczenia. Ponadto decyzja podlega uchyleniu także z uwagi na to, że została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Z akt sprawy wynika, że M.L. zmarła w dniu 5 maja 2004 roku, zaś decyzja wydana została w dniu [...] roku ( przesyłka wróciła z adnotacją że adresat nie żyje). Z tego też względu organ I instancji zobowiązany jest na podstawie art. 201 §1 pkt 1 Ordynacji zawiesić postępowanie w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S.L. zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu kilkakrotne naruszenie art. 139 Ordynacji podatkowej, stwierdzając, że wszystkie decyzje ustalające wymiar podatku zostały wydane w wyniku przestępstwa i z mocy prawa były i są nieważne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenia skargi wskazując, że rozpatrzyło sprawę wnikliwie w oparciu o ustalony stan faktyczny, skarżący natomiast nie składał na Kolegium skargi na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrz ygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 233 § 2 ordynacji podatkowej reguluje rozstrzygnięcia organu odwoławczego w zakresie decyzji kasacyjnych. Istota tego rodzaju decyzji polega na tym, że organ odwoławczy uchyla decyzję organu I instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzja kasacyjna powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji nie może być podjęta w sytuacjach innych niż te, które zostały określone w art. 233 § 2 ordynacji podatkowej. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo, w szczególności aby podjęta została z naruszeniem przepisów art. 233 § 2 ordynacji podatkowej. W kwestii uprawnień organu odwoławczego, o których mowa w art. 233 § 2 ordynacji podatkowej organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zatem decyzja kasacyjna może być wydana tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w powołanym przepisie, a więc wtedy gdy - zdaniem organu odwoławczego - organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadzone przez tenże organ postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 229 ordynacji podatkowej. Taka też sytuacja zaistniała w badanej sprawie, albowiem wyjaśnienie wskazanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze okoliczności i w konsekwencji dokonanie prawidłowych ustaleń, nie mogło nastąpić w trybie dodatkowego uzupełniającego postępowania odwoławczego czyli poprzez zastosowanie art. 229 ordynacji podatkowej, a koniecznym było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części przez organ I instancji. Zgodnie bowiem z art. 233 § 3 ordynacji podatkowej w sprawach należących do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego organ odwoławczy uprawniony jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu jednostki samorządu terytorialnego. W pozostałych przypadkach organ odwoławczy, uwzględniając odwołanie, uchyla zaskarżoną decyzję wskazując okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skoro decyzja kasacyjna może być wydana tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, to nie powinno budzić wątpliwości, że organ odwoławczy przy jej wydawaniu ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu. Organ ten nie rozstrzyga wówczas o meritum sprawy. Nie przeprowadza też merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji. Dokonanie takiej kontroli nie powinno w ogóle wchodzić w rachubę, albowiem decyzja organu, wydana bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego, pozbawiona jest pełnych ustaleń, które mogłyby stanowić przedmiot owej kontroli. Odnosząc się do zarzutów skarżącego należy zauważyć, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż decyzja organu II instancji narusza art. 139 ordynacji podatkowej, gdyż organ ten wydał rozstrzygnięcie w sprawie w terminie nie przekraczającym dwóch miesięcy ( art. 139 § 3 Ordynacji ). Jak wynika z akt sprawy zostały one wraz z odwołaniem przekazane Kolegium w dniu 20 września 2004 roku, decyzja zapadła w dniu [...] roku, a zatem nie może być mowy o nie załatwieniu sprawy w ustawowo określonym terminie. Uznając ostatecznie, że zaskarżona decyzja w przedstawionych warunkach faktycznych i prawnych nie naruszała prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny wobec braku podstaw do jej usunięcia z obrotu prawnego, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.