I SA/Gd 530/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Kolanowski, Asesor WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne za lata 2002 i 2003 oraz w podatku od towarów i usług za październik i listopad 2002 roku oraz wrzesień 2003 roku. oddala skargę. J.M. w dniu 8 września 2005 r. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek o umorzenie zaległości podatkowych powstałych w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego działając m.in. na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. 2005 r. Nr 8 poz. 60 z późn.zm.; dalej jako o.p.), po rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowych złożonego przez J.M. w ramach tzw. "pomocy de minimis", odmówił podatnikowi umorzenia zaległości podatkowych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. J.M. złożył odwołanie od wyżej wskazanej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, w którym wskazywał m.in., że niemożność zapłaty zaległości podatkowych spowodowana jest nieuczciwością zleceniodawców, jego nagłą chorobą oraz złą sytuacją ekonomiczną jego rodziny. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu powyższej decyzji wskazał, że kwestie umorzenia zaległości podatkowych rozstrzygane są w ramach tzw. "uznania administracyjnego", które polega na pozostawieniu w gestii organów podatkowych oceny okoliczności i stwierdzenia istnienia w konkretnej, rozstrzyganej sprawie przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia zaległości podatkowych. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej J.M. nie wykazał, by w jego przypadku zaistniały szczególne i wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie umorzenia, o które wnosił. W szczególności organ odwoławczy zwrócił uwagę na okoliczność, że zaległości podatkowe, których umorzenia domaga się podatnik, powstały z tytułu nie uregulowania przez niego w terminie zobowiązań w zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiągniętych przez osoby fizyczne za lata 2002 i 2003 oraz z tytułu zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące: październik, listopad 2002 r. oraz wrzesień 2003 r. Zdaniem organu drugiej instancji osoba podejmująca się prowadzenia działalności gospodarczej powinna być świadoma tego, że obowiązana jest uwzględniać w programie działania obowiązujący system podatkowy oraz, iż powinna tak kształtować swoją politykę finansową i płatniczą aby terminowo wywiązywać się z obowiązków podatkowych. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że nietrafny jest podnoszony w odwołaniu argument, że powstanie zaległości spowodowała m.in. "nieuczciwość zleceniodawców", ponieważ okoliczność ta nie może być uznana za równoznaczną z niemożnością zapłaty podatku i nie stanowi automatycznie podstawy do zastosowania wnioskowanego umorzenia. Organ odwoławczy ponadto stwierdził, że większość zaległości podatkowych J.M. powstała na skutek niedopełnienia obowiązku wpłaty w zakreślonych terminach podatku od towarów i usług. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że zobowiązanie podatkowe J.M. powstało równocześnie z chwilą uzyskania przychodów z tytułu prowadzonej w latach 2002 i 2003 działalności gospodarczej, co uzasadnia twierdzenie, że podatnik mógł i powinien już w tamtym okresie zabezpieczyć środki finansowe na zapłatę należnego podatku. Organ drugiej instancji nie zakwestionował twierdzeń podatnika, co do jego choroby, na których poparcie J.M. przedstawił stosowne dokumenty (m.in. orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 14 czerwca 2004 r.), jednakże organ ten stwierdził, że okoliczność ta nie może być uznana za bezpośrednią przyczynę trudności w realizowaniu zobowiązań podatkowych za lata 2002, 2003. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej wskazał na fakt, że pomimo problemów zdrowotnych podatnik wykonywał w latach 2002, 2003 działalność gospodarczą i uzyskiwał dochody z tego źródła, natomiast w materiale dowodowym brak jest dowodów na okoliczność, że J.M. we wskazanym wyżej okresie był całkowicie niezdolny do pracy zarobkowej. Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu wydanej decyzji uznał, że twierdzenia podatnika o jego złej sytuacji ekonomicznej nie uzasadniają zastosowania instytucji umorzenia zobowiązania podatkowego. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, wydatki podatnika nie zasługują na miano wyjątkowych, bowiem nie odbiegają od wydatków jakie ponoszą inni podatnicy utrzymujący się z równie niskich dochodów. Organ odwoławczy uznał także, że okoliczności sprawy nie uzasadniają definitywnej rezygnacji Skarbu Państwa z należnych wpływów, ponieważ uwzględnienie wniosku stawiałoby J.M. w uprzywilejowanej sytuacji wobec innych podatników będących w podobnej sytuacji, którzy pomimo to terminowo regulują swoje zobowiązania podatkowe. J. M. w skardze na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestionując jej zasadność podniósł, że jego sytuacja zdrowotna i ekonomiczna nie pozwala na uregulowanie zaległości, a ich egzekwowanie zagraża egzystencji jego rodziny. Zaległości nie mogą zostać spłacone, bowiem skarżący utracił zdolność zarobkowania w swoim zawodzie, i nie stać go nawet na leczenie. Obecnie utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 487,- zł, z czego 133,- zł zostaje przekazane na egzekwowane należności Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga J.M. nie zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Oznacza to, że Sąd ocenia prawidłowość przeprowadzonego postępowania, w szczególności czy wyjaśniono w nim okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz, czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu, stosownie do wymogów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Ocenie podlega również prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w postępowaniu organów obu instancji nie można dopatrzyć się uchybień, które powodowałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzje organów podatkowych w sprawie umorzenia podatku mają charakter uznaniowy, gdyż są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. W świetle normy wynikającej z art. 67 ordynacji podatkowej i dotychczasowego orzecznictwa sądowego, takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega bowiem uznanie administracyjne samo w sobie, lecz jedynie kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. Decyzja uznaniowa może być bowiem uchylona przez sąd jedynie w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić jedynie wówczas, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. W ocenie Sądu mieć należy na uwadze, że nie można z instytucji zaniechania poboru podatku względnie umorzenia zaległości podatkowych czynić środka prowadzącego generalnie do zwolnienia z zapłaty podatku (por. wyrok NSA z dnia 15.05.1991 r. SA/Gd 295/91). W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe z zachowaniem obowiązujących zasad postępowania przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, zbadały sytuację materialną i finansową skarżącego i poddały ocenie racje, na które powołał się skarżący. Sytuacja skarżącego nie została uznana jako szczególna i wyjątkowa. Ocenie tej nie można zarzucić dowolności, opiera się ona na przyjętej w orzecznictwie wykładni wyżej cytowanego przepisu dotyczącego umorzenia zaległości podatkowej, mieści się w ramach przyznanego organom uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu postępowanie zostało przeprowadzone przez organy obu instancji w sposób prawidłowy. Ograny odmówiły umorzenia zaległości podatkowej, w pierwszej kolejności wskazując, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja zdrowotna i materialna nie stanowi wystarczającej podstawy dla zastosowania przedmiotowej ulgi. Podkreślenia wymaga, że na podstawie zebranych w toku postępowania materiałów, w tym na podstawie dokumentów udostępnionych w przeważającej części przez samego skarżącego organy podatkowe podzieliły stanowisko, iż sytuacja skarżącego w ww. zakresie jest niewątpliwie trudna. Ustalenie stanu faktycznego sprawy w części dotyczącej stanu zdrowia podatnika oraz jego możliwości finansowych pozostawało wynikiem szczegółowej analizy, na co jednoznacznie wskazuje obszernie prezentująca tę kwestię treść uzasadnień obu wydanych w sprawie decyzji. Przyznanego organom uprawnienia do własnej oceny interesu społecznego i słuszności interesu obywatela, przy którym o treści podejmowanego rozstrzygnięcia decydują okoliczności konkretnego przypadku, zaś interes obywatela winien być przy tym "słuszny" w rozumieniu obiektywnym (por. wyrok NSA z 25.02.2000 I SA/Wr 2063/98). W sytuacji, gdy organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się granicach uznania administracyjnego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), skargę oddalił.