I SA/Gd 533/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Asesor WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lipca 2006 r. sprawy ze skargi L.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w sprawie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100,00 (sto 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia L.K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], którym pozostawiono wniesione zarzuty bez rozpatrzenia, na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. ) oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.) - zwanej dalej u.p.e.a., stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Powyższe postanowienie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny: Na wniosek wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej. Powyższe postępowanie prowadzone jest na podstawie tytuów wykonawczych nr [...] z dnia [...], obejmujących zaległość w podatku od towarów i usług za okres od maja do końca grudnia 1999 roku. Odpisy powyższych tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanej w dniu 1 grudnia 2004 roku pocztą wraz z odpisem zawiadomienia nr [...] z dnia [...] roku o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, którym jest Urząd Gminy. Pismami z dnia 13 grudnia 2004 roku zobowiązana, działając poprzez pełnomocnika, zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz złożyła wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia, na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] postępowania egzekucyjnego. W wyniku wniesionego przez pełnomocnika zobowiązanej zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu egzekucyjnego. Wobec ostatecznego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] pozostawił zarzuty, wniesione pismem z dnia 13 grudnia 2004 roku, bez rozpatrzenia z uwagi na uchybienie ustawowego terminu. Pełnomocnik zobowiązanej w zażaleniu na to postanowienie wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Stwierdzając niedopuszczalność wniesionego środka zaskarżenia Dyrektor Izby Skarbowej, uzasadniając swoje postanowienie powołał się na art. 17 § 1 u.p.e.a. i wskazał, że rozstrzygnięcie i zajmowanie przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowiska w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie zaskarżalnego zażaleniem postanowienia o ile ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz z ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (w tym z treści przepisów przywołanych w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia) nie wynika, że zobowiązanej służyło prawo do wniesienia zażalenia na wydane postanowienie dotyczące pozostawienia bez rozpoznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z uwagi na wniesienie ich z uchybieniem zawitego terminu. Tak więc postanowienie to zostało wydane w toku jednoinstancyjnego postępowania i rozstrzygnięcie to nie podlega zaskarżeniu w toku instancji (wbrew zawartemu w nim pouczeniu). Powyższe stanowiło przyczynę przedmiotową niedopuszczalności zażalenia. Ponieważ w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 u.p.e.a.) Dyrektor Izby Skarbowej oparł się również w kwestionowanym rozstrzygnięciu na treści art. 134 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania, a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Końcowo wskazano, że pełnomocnik zobowiązanej złożył, w odrębnym trybie, wniosek o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...]. Postanowienie to zostało, w wyniku złożonego zażalenia, utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia [...]. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła L.K., żądając jego uchylenia w całości oraz zasądzenia od Dyrektora Izby Skarbowej na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów art. 134 k.p.a. w związku z art. 34 § 5 u.p.e.a., art. 64 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. W ocenie strony skarżącej postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego jest niewątpliwie postanowieniem wydanym "w sprawie zgłoszonych zarzutów" tym samym, stosownie do treści art. 34 § 5 u.p.e.a. służy na nie zażalenie. Ponadto strona podniosła, że w przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 64 § 2 k.p.a., bowiem pismo zawierające zarzuty zgłoszone przez jej pełnomocnika nie zawierało żadnych braków formalnych. Zdaniem skarżącej wymieniony przepis w ogóle nie dotyczy sytuacji, gdy zarzuty wniesiono po terminie. W takim przypadku powinno być wydane postanowienie, w trybie art. 134 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zarzutów. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono również nieprawidłowe uzasadnienie prawne, w szczególności nieprawidłową wykładnię przepisu art. 134 k.p.a. i brak wykładni przepisu art. 34 § 5 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wniósł o oddalenie skargi. . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) - określanej dalej jako ustawa p.p.s.a. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności do tylko zarzutów i wniosków skargi. Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w stanie faktycznym sprawy skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 z późn. zm.) w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Jedną z podstawowych zasad, na jakich opiera się polski system prawny, jest zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.), a więc również egzekucyjnego w administracji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że do uznania, iż zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Nieodzowne jest również, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 k.p.a, nie można rozumieć w sposób formalny. Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowane w wyroku z dnia 27 października 2005 roku sygn. akt III SA/Wa 1797/2005 (niepubl.), w świetle którego odpowiednie zastosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie ma ono przy tym jednolitego charakteru i w rezultacie przepisy kodeksu mogą być stosowane bez żadnych zmian w ich dyspozycji (nie są one modyfikowane), mogą też być stosowane ze zmianami, a mogą też w ogóle nie mieć zastosowania, przede wszystkim z uwagi na ich bezprzedmiotowość lub sprzeczność z przepisami dotyczącymi egzekucji administracyjnej. Zawsze będzie to jednak stosowanie "odpowiednie", a nie "wprost". W rozpoznawanej sprawie organ I instancji zajął stanowisko, że zarzuty zostały zgłoszone po upływie ustawowego terminu i pozostawił je bez rozpatrzenia, odrzucając je a limine. Natomiast organ II instancji - na skutek zażalenia zobowiązanej – nie rozpatrzył sprawy merytorycznie uznając, że na postanowienie dotyczące pozostawienia zarzutów bez rozpoznania w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zażalenie nie przysługuje. Powyższe uzasadnił treścią art. 17 u.p.e.a. i art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. Stanowisko to jest oczywiście nieuzasadnione. Z literalnego brzmienia art. 34 § 5 zd. pierwsze u.p.e.a. wynika, że na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Komentowany przepis ustawy egzekucyjnej nie zawęża prawa do wniesienia zażalenia jedynie do przypadków merytorycznego rozpoznania zarzutów. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "w sprawie zgłoszonych zarzutów" należy rozumieć zdaniem Sądu szeroko, dotyczy ono wszelkich rozstrzygnięć wydawanych w związku z wniesieniem zarzutów, w tym również na pozostawienie zarzutów bez rozpoznania z powodu uchybienia terminu. Z powyższych względów należy uznać że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu zapadło z naruszeniem art. 34 § 5 u.p.e.a. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie I wyroku, zaś o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a.