I SA/Gd 543/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 14 kwietnia 2017 r. (data stempla pocztowego), skarżąca M. K. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonkiem. Małżonkowie są właścicielami domu o powierzchni 136,40 m2 i wartości 190.000 zł, posiadają także samochód osobowy marki [...]. Małżonkowie utrzymują się z emerytur – ich miesięczny dochód z tego tytułu wynosi 2.917,80 zł netto. Na koszty swojego utrzymania skarżąca przeznacza miesięcznie kwotę 932 zł (taką sama kwotę wydatków wykazał jej małżonek, który ubiega się o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 544/17, co pozwala przyjąć, że ich łączna wysokość ponoszona przez małżonków wynosi 1.864 zł). Sytuacja majątkowa zarówno skarżącej, jak i jej małżonka była przedmiotem oceny referendarza sądowego, który postanowieniami z dnia 15 lutego 2017 r. zwolnił każdego z małżonków z kosztów sądowych w całości w sprawach o sygn. akt I SA/Gd 833/16 oraz I SA/Gd 834/16, w tym wpisów od skarg, które wynosiły po 984 zł. Jednak okoliczności ustalone w tych postępowaniach nie mogły stanowić podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie z powodu wysokości wpisu sądowego od skargi oraz pozostałych kosztów sądowych, które mogą wystąpić w niniejszej sprawie na późniejszym etapie, a które są znacznie niższe od kosztów postępowania, które powstały w ww. sprawach. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i aktualnych możliwości płatniczych jej samej jak i osób pozostających z taką osobą we wspólnym gospodarstwie domowym (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy w ww. sprawie skarżąca wykazała wyższe koszty, jakie małżonkowie ponoszą na swoje utrzymanie dokumentując je w kwocie 1.912 zł miesięcznie (były to wydatki na opłaty za energię elektryczną, wodę i odprowadzanie ścieków, telewizję, podatek od nieruchomości, ubezpieczenie samochodu, zakupu leków oraz raty spłat zaległości podatkowych) oraz posiadanie przez małżonków na rachunku bankowym (po przeznaczeniu kwoty 11.092,16 zł na spłatę należności podatkowych) środków w kwocie 1.494 zł. Okoliczności te, biorąc pod uwagę kwotę wpisu sądowego, do którego uiszczenia skarżąca została zobowiązana w niniejszej sprawie, mają znaczenie dla oceny, czy jest ona w ogóle w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. W związku z powyższym referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącej za niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego oraz jej aktualnych możliwości płatniczych i zarządzeniem z dnia 20 kwietnia 2017 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), maklerskich i innych, na których są gromadzone środki pieniężne, obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków za okres od 1 lutego br.; b/ dokumentów potwierdzających aktualną wysokość wypłacanych małżonkom emerytur; c/ oświadczenia, czy stałe wydatki małżonków, tj. koszty energii elektrycznej, wody i odprowadzania ścieków, telewizji, podatku od nieruchomości, ubezpieczenia samochodu, zakupu leków oraz rat spłat zaległości podatkowych nadal kształtują się na poziomie 1.912 zł miesięcznie; jeżeli ich wysokość uległa zmianie – przedłożenia dokumentów obrazujących aktualną kwotę stałych miesięcznych kosztów utrzymania ponoszonych przez małżonków; d/ dowodów obrazujących aktualny stan zaległości podatkowych małżonków oraz kwotę ich miesięcznej spłaty. Poinformowano też skarżącą, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy. Powyższe wezwanie skutecznie doręczono skarżącej w dniu 26 kwietnia 2017 r. (dowód: potwierdzenie odbioru). Skarżąca nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. Należało zatem przyjąć, że sama skarżąca uniemożliwiła, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej. Zaniechanie skarżącej w tym zakresie stanowi zaś przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie jej prawa pomocy. Rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest bowiem wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W tym stanie sprawy referendarz sądowy stwierdził, że skarżąca nie wykazała zasadności wniesionego żądania i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.