I SA/Gd 555/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 lutego 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od marca do czerwca 2007 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 10 czerwca 2013 r., skarżący D.R. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z małżonką, z którą mają na utrzymaniu małoletnie dziecko. Małżonkowie uzyskują dochody z wynagrodzeń za pracę w łącznej wysokości 3.600 zł brutto, nie są właścicielami żadnej nieruchomości, nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ponoszą koszty utrzymania (w tym wyżywienia, opłat za lokal mieszkalny i media) w kwocie około 3.000 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał na problemy zdrowotne występujące w jego rodzinie oraz trudności finansowe, które sprawiają, że nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2013 r., doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 10 lipca 2013 r., referendarz sądowy, działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., Nr 270), wezwał wnioskodawcę do przedłożenia odpisów dokumentów dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. Pismem z dnia 18 lipca 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do złożenia stosownej dokumentacji motywując wniosek faktem przebywania skarżącego na urlopie wypoczynkowym do dnia 25 lipca 2013 r. Pełnomocnik poinformował także, że sam będzie przebywał na urlopie do dnia 29 lipca 2013 r. Wobec powyższego zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 23 lipca 2013 r. przedłużono skarżącemu termin do nadesłana dokumentów źródłowych, wyznaczony w zarządzeniu referendarza sądowego, do dnia 9 sierpnia 2013 r. Pomimo upływu terminu skarżący nie przedłożył żądanych dokumentów źródłowych. Postanowieniem z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 555/13, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy uznając, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy pozostaje nadal niejasna, nie nadesłał on bowiem wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację zawartych we wniosku kluczowych danych dotyczących jego aktualnej sytuacji majątkowej. W sprzeciwie od powyższego postanowienia, wniesionym w dniu 1 października 2013 r., skarżący wskazał, że nie miał możliwości zebrania stosownej dokumentacji do dnia 9 sierpnia 2013 r., bowiem o tym obowiązku dowiedział się po powrocie z urlopu w dniu 8 sierpnia br. Wobec tego skarżący wniósł o przywrócenie możliwości złożenia stosownych dokumentów w nowym terminie wyznaczonym przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270); dalej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że w razie wniesienia sprzeciwu Sąd ponownie i od początku ocenia przesłanki przyznania prawa pomocy na podstawie złożonego przez wnioskodawcę wniosku oraz dokumentów. Nie ocenia zaś samej prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza, które w wyniku wniesienia sprzeciwu utraciło swój byt. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2013 r. (doręczonym pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 10 lipca 2013 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę i jego małżonkę zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku nieskładania za ww. rok zeznań podatkowych stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) zaświadczeń od pracodawców wnioskodawcy i jego małżonki o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją, czy jest z tych świadczeń prowadzona egzekucja, a jeżeli tak podania wysokości dokonanych ww. okresie potrąceń, c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania przez którąś z wymienionych osób złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, d) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), e) oświadczenia, czy jest względem wnioskodawcy lub jego małżonki prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z ich majątku, f) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawcy i jego małżonki (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków i innych instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), g) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę i jego małżonkę kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.), h) dokumentów potwierdzających wydatki poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków). W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik wnioskodawcy wniósł o przedłużenie zakreślonego terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów z uwagi na przebywanie wnioskodawcy wraz z rodziną na urlopie wypoczynkowym. Wniosek ten został uwzględniony zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 lipca 2013 r., a przedłużony termin upłynął bezskutecznie z dniem 9 sierpnia 2013 r. Wnioskodawca pomimo przedłużenia mu terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów źródłowych nie uczynił tego, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Dokumentów tych wnioskodawca nie przedłożył także wraz ze sprzeciwem. Postępowanie wnioskodawcy, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd nie uwzględnił wniosku strony o wyznaczenie dodatkowego terminu do przedłożenia żądanych dokumentów uznając, że nie było do tego wystarczających podstaw. Skarżący dysponował dostatecznie długim czasem, aby zgromadzić dokumenty wymienione w zarządzeniu referendarza sądowego, a nie przedłożył żadnego. Za niewiarygodne Sąd uznał twierdzenia skarżącego, że nie miał możliwości złożenia wymaganych dokumentów w terminie do dnia 9 sierpnia 2013 r., bowiem nie przedstawił on żadnego dowodu potwierdzającego fakt przebywania na urlopie do dnia 8 września 2013 r., a jak wynika z pisma pełnomocnika z dnia 18 lipca 2013 r., skarżący miał przebywać na urlopie do dnia 25 lipca 2013 r. Skarżący jest więc niekonsekwentny w swych twierdzeniach, co podważa ich wiarygodność. Żądanych dokumentów skarżący nie przedłożył także przy sprzeciwie, mimo że był świadom konsekwencji ich braku w postaci niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wyznaczenie skarżącemu po raz kolejny dodatkowego terminu do złożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego aktualnej sytuacji majątkowej byłoby nieuzasadnionym premiowaniem jego niechętnej do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w tej kwestii postawy. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.