I SA/Gd 557/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy de minimis w postaci rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 24 września 2012 r., I. R. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, osiąga dochody z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 350 zł miesięcznie, nie posiada majątku, w tym nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro oraz zasobów pieniężnych. Zarządzeniem z dnia 1 października 2012 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: - odpisów wszystkich złożonych zeznań podatkowych za rok 2011 (PIT – 28, PIT 36, PIT – 36L, PIT – 37, PIT – 38, PIT - 39), bądź też w przypadku ich nie składania za 2011 r. stosowanych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, - odpisów dokumentów księgowych (wyciągu z prowadzonej księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów) potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz odpisów złożonych za ten okres deklaracji VAT – 7, - wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wpływy, wpłaty, przelewy); w przypadku ich nieposiadania – oświadczenia w tym przedmiocie, - dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawczyni (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), - oświadczenia, czy jest względem wnioskodawczyni prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenie dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jej majątku - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi kosztami utrzymania z okresu ostatnich trzech miesięcy (opłaty związane z eksploatacją mieszkania, za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, inne). - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), Jednocześnie poinformowano skarżącą że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 12 października 2012 r., jednakże pozostało bez odpowiedzi. Wnioskodawczyni nie wykonała nałożonego na nią obowiązku i nie przedłożyła żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie oceny jej pełnej sytuacji finansowej. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 557/12 Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, które wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu I. R. podniosła, że kilkukrotnie przedstawiała już wszystkie żądane w chwili obecnej odpisy zaświadczeń przedstawiające jej obecną sytuację finansową i zdrowotną. Wniosła o konkretne sprecyzowanie żądań celem podjęcia decyzji w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek I. R. o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą strony skarżącej, jako zainteresowanej, jest wykazanie, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Należy zatem zauważyć, że skarżąca nie dokonała wszelkich starań, by w sposób pełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, iż referendarz sądowy wezwał skarżącą do złożenia dokładnie określonych dokumentów niezbędnych dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy także dostrzec i podkreślić, że w piśmie z dnia 8 października 2012 r. wzywającym do złożenia dokumentów źródłowych strona skarżąca została pouczona, iż złożenie żądanych dokumentów powinno nastąpić w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania; niezastosowanie się zaś do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Mimo to, skarżąca żądanych dokumentów nie złożyła. Odnosząc się do argumentów podniesionych w sprzeciwie należy odnotować, iż w aktach sądowoadministracyjnych brak jest odpisów zaświadczeń przedstawiających sytuację finansową i zdrowotną skarżącej. Sąd zwraca także uwagę, iż z akt sprawy wynika, iż skarżąca nie była wzywana przez Sąd, na wcześniejszym etapie postępowania sądowoadministarcyjnego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 kwietnia 2012 r. nr [...], do przedłożenia dokumentów źródłowych, takich jak w piśmie z dnia 8 października 2012 r. Wykonanie obowiązku złożenia stosownych dokumentów nie może być zaś utożsamiane ze złożeniem formularza PPF. W ocenie Sądu nie jest celowe dalsze kierowanie i precyzowanie żądań do skarżącej, gdyż rodzaj i charakter dokumentów, które miały zostać złożone został jednoznacznie określony w piśmie z dnia 8 października 2012 r. Jednocześnie w treści tego pisma określono termin w jakim skarżąca dokumenty powinna złożyć oraz konsekwencje nie dochowania tego terminu. W związku z powyższym należy stwierdzić, że I. R., uchylając się od przedstawienia wymaganych danych doprowadziła do sytuacji, iż Sąd nie ma wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń w zakresie przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy za uzasadnione. To strona bowiem ma przekonać sąd o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego pozostaje jedynie ocena przedstawionych okoliczności. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.