I SA/Gd 563/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 28 maja 2013 r., R. G. zwrócił się przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od sądowego od skargi w kwocie 1.760 zł, oraz ustanowienie adwokata. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi sam gospodarstwo domowe, jedynym źródłem jego utrzymania jest wykonywana działalność gospodarcza, z której osiąga dochód około 500 zł netto miesięcznie, nie posiada żadnych zasobów finansowych – jego konta podlegają zajęciu, a prowadzona z nich egzekucja uniemożliwia uruchomienie (i wykorzystanie) kredytu w rachunku, nie jest właścicielem nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca podniósł, że na skutek obrażeń odniesionych w wypadku drogowym, od listopada 2012 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 13 czerwca 2013 r. (doręczone w dniu 8 lipca 2013 r.) ustalono, że wnioskodawca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży detalicznej w roku 2012 osiągnął dochód w kwocie 1.940,43 zł, deklarując przychód w kwocie 69.881,79 zł i koszty jego uzyskania w wysokości 67.941,36 zł (dowód: odpis zeznania podatkowego za 2012 r.), w okresie od marca do maja 2013 r. jego przychody z tego tytułu wyniosły łącznie 5.333,76 zł (1.159,94 zł, 1.507,94 zł i 2.665,88 zł), zaś poniesione wydatki, które nie stanowiły zakupu towarów handlowych i materiałów, kosztów ubocznych zakupu ani też wynagrodzeń, wyniosły łącznie 10.012 zł (3.255,75 zł, 2.996,05 zł i 3.760,20 zł), co potwierdza nadesłana analiza finansowa za rok 2013. Dodatkowo, w kwietniu oraz w maju br. wnioskodawca otrzymał świadczenie z ZUS odpowiednio w kwotach 318,36 zł i 394,34 zł (dowód: potwierdzenia wykonania operacji z dnia 30 kwietnia, 21 i 28 maja br.). Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, w tym nieruchomości, pojazdów mechanicznych (dowód: dodatkowe oświadczenie z dnia 15 lipca 2013 r.), środków trwałych (dowód: informacja sporządzona przez księgową z dnia 9 lipca 2013 r.), ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro; salda jego rachunków firmowych prowadzonych przez [...] i [...] były ujemne i wynosiły odpowiednio 10 zł, 46 zł, a saldo rachunku osobistego prowadzonego przez [...] ([...]) wyniosło 0 zł (dowód: historie ww. rachunków za okres od 14.04. do 14.07.2013 r. i od 30.04. do 14.07.2013 r.), przy czym jego konta prowadzone przez [...] i [...], od dnia 13 marca 2013 r. podlegają zajęciu do kwoty odpowiednio 236.500,07 zł i 230.638,61 zł. Wnioskodawca posiada zadłużenie wobec banków, na spłatę rat kredytowych przeznacza miesięcznie kwotę 1.767,62 zł (dowód: wyciąg konta w [...], potwierdzenia wpłat na rzecz [...] i [...] z dnia 6 maja i 11 czerwca 2013 r.). Z treści złożonych oświadczeń wynika, że nie ponosi kosztów związanych z eksploatacją zajmowanego mieszkania; w okresie ostatnich trzech miesięcy jego wydatki na leczenie po wypadku (wizyty lekarskie i zakup leków) wyniosły około 100-130 zł miesięcznie, przy czym nie posiada dowodów potwierdzających tę okoliczność. Dokumentując swoje wydatki przedłożył potwierdzenie wykonania operacji z dnia 9 lipca 2013 r. – przelewu składek do ZUS w kwocie 261,73 zł, z którego wynika, że zleceniodawcą była A. G.; transakcja został wykonana z rachunku o numerze [...], na który ZUS przekazał świadczenia należne wnioskodawcy w kwietniu i maju br. Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, przyjąć należało, że sytuacja finansowa wnioskodawcy pozostaje nadal niejasna, w szczególności w kwestii dotyczącej samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego oraz braku zasobów pieniężnych w kontekście ponoszonych przez niego wydatków na spłatę kredytów. Co więcej, przyjąć można, że wnioskodawca, poprzez wskazanie jedynie okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na pokrycie kosztów postępowania, przedstawił swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy. W konsekwencji nie sposób stwierdzić, czy w ogóle, a jeśli tak, to w jakiej części, jest on w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie. Wpływ na taką ocenę miały przedstawione poniżej następujące okoliczności faktyczne. Z przedłożonych przez wnioskodawcę wyciągów z rachunków bankowych wynika, że posiada on dwa inne konta o numerach: [...] (rachunek osobisty) i [...] (rachunek firmowy), których historii nie nadesłał, a z których dokonuje wpłat na rachunek prowadzony przez [...] oraz dodatkowy, poza tym z którego wyciąg nadesłał, rachunek o nazwie [...] w [...]. Opis transakcji dokonanych na rachunku wnioskodawcy w [...] wskazuje bowiem, że na ten rachunek z ww. kont, w dniach 30 kwietnia i 31 maja 2013 r., przekazał on środki w kwotach po 400 zł, które następnie przelał na rachunek związany z obsługą kredytu. Nadawcą był wnioskodawca. Wnioskodawca zasilał również rachunek posiadany w [...] ([...]) z drugiego rachunku prowadzonego dla niego przez ten bank (1.818,45 zł w dniu 8.05.2013 r., po 5 zł w dniach 30 maja i 30 czerwca 2013 r.), o czym świadczy opis transakcji, który wskazuje na przelew typu [...]. Zgodnie z informacją podaną na stronie internetowej ww. banku [...] jest przelewem środków pieniężnych pomiędzy rachunkami prowadzonymi w ramach [...]. Powyższe pozwala przyjąć, że skoro wnioskodawca dokonuje zasileń rachunków w [...] i [...] z innych posiadanych przez siebie kont bankowych (których nie wykazał, i z których wyciągów nie przedstawił), to posiada on środki pieniężne, których wysokości nie podał w złożonym oświadczeniu. Fakt ten może potwierdzać również udokumentowana przez wnioskodawcę okoliczność ponoszenia wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów, których łączna miesięczna rata wynosi 1.767,62 zł. Warto wskazać, że średnie miesięczne przychody wnioskodawcy z wykonywanej działalności gospodarczej w okresie od marca do maja br. wyniosły 1.777,92 zł, zaś z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawca, pomimo osiągania dochodów w kwocie w zasadzie odpowiadającej wielkości rat kredytowych, miał zaległości w spłacie swoich zobowiązań wobec banków. Zwrócić przy tym uwagę należy, że świadczenia wypłacone wnioskodawcy przez ZUS w kwietniu i maju br. nie mają charakteru stałego (przyznane zostały w związku ze stanem zdrowia wnioskodawcy po wypadku, jakiemu uległ on w listopadzie 2012 r.), a nadto ich wysokość była nieznaczna (318,36 zł i 394,34 zł). W konsekwencji skoro wnioskodawca nie przedstawił wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, to nie można przyjąć, że nie posiada on środków na poniesienie kosztów postępowania. Nieznana jest bowiem wysokość środków pieniężnych, jakimi aktualnie dysponuje wnioskodawca. W tym miejscu podkreślić trzeba, że zarządzeniem referendarza sądowego wnioskodawca zobowiązany został do przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich (co zostało podkreślone) posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Wątpliwości budzi także podniesiona przez wnioskodawcę okoliczność samodzielnego prowadzenia przez niego gospodarstwa domowego, tym bardziej, że – jak podał – nie ponosi on wydatków związanych z utrzymaniem zajmowanego przez siebie lokalu (opłat za media). Wnioskodawca nie wyjaśnił przy tym, czy w tym zakresie korzysta z pomocy członków najbliższej rodziny, osób trzecich, czy też instytucji świadczących tego rodzaju pomoc osobom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej. Tym bardziej, że jak już wskazano powyżej, całość swoich miesięcznych dochodów przeznacza na spłatę rat kredytowych. Natomiast z przedłożonych dokumentów wynika, że wnioskodawca albo prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z A. G., albo osoba ta wspiera wnioskodawcę finansowo. Świadczy o tym fakt, że A. G. w dniu 1 lipca 2013 r. zasiliła konto wnioskodawcy, które posiada on w [...], kwotą 400 zł. Co istotne, wpłaty dokonano z rachunku w [...] o numerze [...], z którego A. G. w dniu 9 lipca 2013 r. uiściła za wnioskodawcę należne składki na ubezpieczenie społeczne (w poleceniu przelewu podano NIP wnioskodawcy); na ww. konto ZUS przekazał w kwietniu i maju br. świadczenia przyznane wnioskodawcy. Zdaniem referendarza sądowego o niemożności poniesienia przez wnioskodawcę kosztów postępowania w niniejszej sprawie nie przesądza okoliczność prowadzenia egzekucji względem jego majątku. Zauważyć bowiem należy, że zajęte rachunki bankowe nie są jedynymi, których posiadaczem jest wnioskodawca. Pozostałe zaś konta wnioskodawcy są wolne od zajęcia. W związku z powyższym uznano, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy tak w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Zdaniem orzekającego wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny swojej kondycji finansowej poprzez powoływanie okoliczności (i ich udokumentowanie) w taki sposób, by prowadziły one do wniosku, że aktualnie nie ma on realnych możliwości poniesienia kosztów postępowania, pomijając zarazem te, które mogłyby prowadzić do odmiennych wniosków. Takie zachowanie wnioskodawcy skutkuje zaś niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Brak dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację danych o zasobach pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz budząca uzasadnione, w świetle przedłożonych dokumentów, wątpliwości okoliczność samodzielnego utrzymywania się, pozwalają uznać, że istotne niejasności dotyczące rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy wciąż pozostają niewyjaśnione. Przypomnieć należy, że to wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania (czy to w całości, czy też w części). Owe wykazanie polega w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że nie ma on jakichkolwiek realnych możliwości poniesienia tych kosztów, bądź też ich uiszczenie spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Wnioskodawca tego nie uczynił. Końcowo, referendarz sądowy zauważa, że dokonanej oceny nie zmienia fakt, że wnioskodawca został zobowiązany do poniesienia kosztów postępowania, w tym wpisu od sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł, w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 562/13. Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.