I SA/Gd 564/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 22 maja 2025 r., nr 2201-IOV-1.603.3.2025/01/05 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za 2014 r. postanawia: odrzucić skargę. B.sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej jako "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 22 maja 2025 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za 2014 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, z uwagi na wniesienie jej bez wyczerpania środków zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa (§ 3 zd. pierwsze). Z treści cytowanych przepisów wynika, że w sprawach, w których obowiązuje postępowanie dwuinstancyjne, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być wyłącznie orzeczenie (decyzja, postanowienie) wydane przez organ orzekający w sprawie w drugiej instancji, a więc orzekający na skutek wniesienia odwołania. Przepisy art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji. Podkreślić należy także, że wyczerpanie środków zaskarżenia przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, o którym mowa w przywołanym art. 52 § 2 p.p.s.a. stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że Sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania. Zasada dwuinstancyjności daje natomiast stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego "każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji". W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzję wydał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, działając jako organ pierwszej instancji. Zaskarżenie do Sądu decyzji organu pierwszej instancji oznacza, że nie został spełniony formalny warunek wniesienia skargi do sądu (naruszono zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego), co skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego rozpoznania skargi i jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę dostrzega, że wniesienie skargi było konsekwencją błędnego pouczenia Strony przez organ o trybie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, choć w okolicznościach sprawy przysługiwało jej odwołanie do organu drugiej instancji i możliwość podjęcia pełnej ochrony przed niekorzystną dla niej decyzją administracyjną w toku kontroli instancyjnej. Zastosowanie się Strony do błędnego pouczenia i złożenie niniejszej skargi do Sądu nie może jednak skutkować merytorycznym rozpoznaniem sprawy w postępowaniu sądowym. Błędne pouczenie strony przez organ o przysługujących jej środkach odwoławczych nie może bowiem powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów prawa. Co do zasady sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli legalności decyzji organu pierwszej instancji. Wskazania przy tym wymaga, że Strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji braku pouczenia w zaskarżonej decyzji konieczności wyczerpania środka odwoławczego. Błędne pouczenie przez organ nie może bowiem szkodzić Stronie, która dokonała czynności procesowej zgodnie z tym pouczeniem. Przy czym jak wynika z treści odpowiedzi na skargę, organ uznał wniesioną skargę na decyzję z 22 maja 2025 r. za prawidłowo wniesione odwołanie o czym poinformował Skarżącą pismem z 24 lipca 2025 r. Mając na uwadze, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w sentencji postanowienia.