I SA/Gd 565/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska /spr./ Sędziowie: NSA Małgorzata Gorzeń NSA Elżbieta Rischka Protokolant – Agnieszka Zalewska po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi Zakładów Chemicznych "A" w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie określenia zaległości w podatku od nieruchomości oddala skargę. I SA/Gd 565/02 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 20 listopada 2001 r. nr 2/2001 Wójt Gminy określił Zakładom [...] "A" w B. wysokość podatku od nieruchomości od budowli położonych na terenie Gminy tj. rurociągów solankowych o łącznej długości 15.000 mb za okres od 1 stycznia 1996 r. do 1 listopada 2001 r. w kwocie 142.000,00 zł oraz odsetek od tej zaległości w kwocie 178.530,60 zł. Przyczyną ustalenia zaległości podatkowej w powyższej wysokości był fakt, iż Zakłady [...] "A" nie składały deklaracji podatkowych ani też nie deklarowały do opodatkowania rurociągów solankowych pomimo, że ciążył na nich obowiązek podatkowy. Zakłady odmówiły podania wartości budowli. W związku z tym organ podatkowy samodzielnie ustalił wartość budowli na podstawie wartości 1 m bieżącego rurociągów solankowych o podobnym charakterze naliczanych u innego podatnika (przyjęto, że wartość 1 m bieżącego wynosi 80,00 zł) i zgłoszonych do opodatkowania, zaś długość rurociągu ustalono na podstawie map geodezyjnych. Zakłady [...] "A" w B. złożyły odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odwołaniu zarzuciły decyzji pierwszoinstancyjnej rażące naruszenie art. 17, art. 120-124, art. 145 § 2, art. 187-192, art. 197-200 i art. 211 oraz art. 165, art. 210 § 1 pkt 4 i 6 Ordynacji podatkowej a także naruszenie art. 2, art. 4 ust. 6, art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9 poz. 31 ze zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 lutego 2002 r. nr [...] – działając na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 z późn. zm.) – uchyliło zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z dyspozycją art. 4 ust. 1 pkt 2 i ust. 6 oraz art. 7a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9 poz. 31 ze zm.) podstawę opodatkowania budowli stanowi ich wartość. Jeżeli podatnik nie określił wartości budowli lub wskazana przez niego wartość nie odpowiada wartości rynkowej, organ podatkowy powołuje biegłego, którym ustali tę wartość. Przepisy ustawy nie przewidują możliwości odstąpienia od obowiązku powołania biegłego i możliwości ustalenia wartości budowli w inny sposób. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji za podstawę ustalenia wartości 1 m bieżącego rurociągu przyjął wartość 1 metra bieżącego rurociągu o podobnym charakterze u innego podatnika, przy czym, co wymaga podkreślenia, mimo iż organ pierwszoinstancyjny zapowiadał powołanie biegłego, to wartość rurociągu solankowego ustalono wyłącznie w oparciu o informację telefoniczną uzyskaną w zakładach "B" S. A. we W. Decyzję organu odwoławczego Zakłady [...] "A" w B. zaskarżyły do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, zarzucając jej naruszenie art. 233 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) poprzez uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przy braku przesłanek dla zastosowania tej instytucji. Dalej zarzuciły naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 Ordynacji w zw. z art. 2 oraz art. 6 ust. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez nieumorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie przez nieprzekazanie sprawy właściwemu organowi I instancji. Stawiając powyższe zarzuty skarżące Zakłady wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według zestawienia przedłożonego na rozprawie. W uzasadnieniu skarżące Zakłady wskazały, iż nie mają przymiotu podatnika podatku od nieruchomości, dla którego właściwy byłby Wójt Gminy, w szczególności nie są ani właścicielami ani samoistnymi (jak również i zależnymi) posiadaczami nieruchomości położonych w Gminie, albo tak położonych obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem. Nie są również użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych w Gminie lub ich części. Strona skarżąca podkreśliła, że stanowiący przedmiot opodatkowania rurociąg nie jest obiektem budowlanym nie złączonym trwale z gruntem, jak również nie jest posadowiony na nieruchomości położonej w Gminie, do której prawa miałyby skarżące Zakłady. Zdaniem strony podatnikiem podatku powinny być osoby, którym przysługuje prawo do nieruchomości położonych w granicach Gminy lub osoby tymi nieruchomościami władające, zaś sprawa ewentualnych rozliczeń pomiędzy właścicielami (posiadaczami nieruchomości) a skarżącym winna podlegać rozpoznaniu w sferze prawa cywilnego. Dodatkowo strona wskazała, że gdyby przyjąć, że skarżące Zakłady są podatnikiem podatku od nieruchomości, jako właściciel budowli związanej trwale z gruntem, położonej na nieruchomości osoby trzeciej (nie będącej nawet w jego posiadaniu), to Wójt Gminy nie jest organem właściwym w sprawie podatku od rurociągu solanki położonego na terenie gminy [...], albowiem skarżące Zakłady uiszczają podatek od przedmiotowego rurociągu (położonego na nieruchomościach skarżących) do urzędu gminy właściwej ze względu na miejsce położenia nieruchomości, a jednocześnie właściwej ze względu na miejsce siedziby skarżących Zakładów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny – na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271) – zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja kasacyjna, mocą której Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy określającą stronie skarżącej wysokość podatku od nieruchomości za okres od 1 stycznia 1996 r. do 1 listopada 2001 r. Decyzję kasacyjną można podjąć wówczas, gdy spełnione zostaną wymagania określone w art. 233 § 2 Ordynacji. Z treści wspomnianego przepisu wynika, że może to nastąpić wyłącznie wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy może przy tym wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Brzmienie art. 233 § 2 OrdPU nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że możliwość wydania decyzji kasacyjnej ograniczona została określonymi w nim przesłankami. Poza sporem przy tym jest, że zasadnicze znaczenie ma w tych ramach konieczność poprzedzenia wydania rozstrzygnięcia przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zwrot "w znacznej części" jest niedookreślony. Tego rodzaju stan rzeczy sprawia, że odpowiedź na pytanie, czy spełnione zostały przesłanki z art. 233 § 2 Ordynacji możliwa jest jedynie na tle okoliczności konkretnego przypadku. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia wtedy, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo, co prawda, postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Wynika to i z treści art. 229 OrdPU, zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Właśnie taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Organ I instancji przeprowadził postępowanie wadliwie, albowiem nie zastosował procedury określonej w art. 4 ust. 6 oraz w art. 7a ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.). Powołana regulacja obliguje organ podatkowy – w przypadku, gdy podatnik nie określił wartości budowli (w sprawie skarżące Zakłady odmówiły podania wartości przedmiotowych rurociągów solankowych), lub podał wartość nieodpowiadającą wartości rynkowej, do ustalenia tej wartości przy pomocy biegłego. Słusznie zauważyło Kolegium, iż regulacja ta nie przewiduje odstępstwa od opisanej procedury. Istotne jest także to, że odstąpienie od tej procedury niewątpliwie miało wpływ na wysokość dokonanego wymiaru podatku od nieruchomości. Uchylenie decyzji organu I instancji było uzasadnione też tym – jakkolwiek Kolegium nie podało w uzasadnieniu swojej decyzji przyczyn, dla których nie można było zastosować w sprawie art. 229 Ordynacji podatkowej – że przeprowadzenie postępowania we wskazanym zakresie przez organ odwoławczy, naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 Ordynacji podatkowej). Ustalenie podstawy opodatkowania, w sposób jaki określały przywołane powyżej przepisy ustawy o opłatach i podatkach lokalnych, tylko przez organ odwoławczy stanowiłoby podstawę do uchylenia decyzji tego organu jako naruszającej prawo. Podstawa opodatkowania jest zasadniczą kwestią prawidłowego określenia wysokości zobowiązania podatkowego i musi być przede wszystkim ustalona zgodnie z prawem przez organ podatkowy I instancji. Skoro więc postępowanie przed organem I instancji posiadało istotne braki, to zasadnym było wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej i w konsekwencji powodującej ponowne rozstrzygnięcie sprawy przez organ pierwszoinstancyjny. W tych okolicznościach Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku.