I SA/Gd 565/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w dniu 4 października 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. M., E. B., W. M., M. M., M. M., D. M., M. M. i S. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 17 marca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenie decyzji oraz odmowa przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005 postanawia : umorzyć postępowanie w sprawie. I SA/Gd 565/11 UZASADNIENIE Postanowieniem z 30 listopada 2009r., na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako K.p.a.), Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone swą decyzją z 10 kwietnia 2006r. przyznającą skarżącemu M. M. płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w łącznej kwocie 5.028,55 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w kwocie 2.337,75 zł do pow. 10,39 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej w kwocie 2.690,80 zł do pow. 9,53 ha. W aktach postępowania znajduje się zaświadczenie nr 3118/261/09 z 6 sierpnia 2009r. wystawione przez wójta, z którego wynika, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 8,0479 ha, w tym 1,77 ha przeliczeniowych oraz lasu o powierzchni 0,56 ha. Stwierdzono w zaświadczeniu, że gospodarstwo to jest dzierżawione, zaś zaświadczenie wydano w celu przedłożenia w KRUS w sprawie ubezpieczenia społecznego (k. 43 akt). W toku postępowania przesłuchano skarżącego w charakterze strony oraz świadków J. W. i S. B. Ustalono, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą działki ewidencyjne położone w obrębie P. W dniu 18 czerwca 2001r. skarżący wydzierżawił działki S.B., a następnie 2 sierpnia 2005r. – J. W., którzy je faktycznie użytkowali, dokonując zabiegów agrotechnicznych na tych działkach. Skarżący zeznał, że J. W. i S. B. dzierżawili gospodarstwo rolne, którego był właścicielem ale (...) pobierali pożytki i nie występowali z wnioskami o dopłaty. Decyzją z 28 stycznia 2010r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uchylił dotychczasową decyzję z 10 kwietnia 2006r. i odmówił przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, nakładając sankcję w łącznej wysokości 5.079,28 zł. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie był posiadaczem i nie uprawiał zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych działek rolnych, zatem na podstawie art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r., nr 6, poz. 40 ze zm.), płatności mu nie przysługują. W odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej sankcje zostały nałożone zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. UE nr L 345 z 20 listopada 2004r., str. 1 ze zm.). W zakresie uzupełniającej płatności obszarowej sankcje zostały nałożone w oparciu o art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji kontroli przewidzianych rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE nr L 141 z 30 kwietnia 2004r. ze zm.). Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, jako organ odwoławczy, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., decyzją z dnia 17 marca 2010r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że skarżący nie spełnił łącznie przesłanek przewidzianych w art. 2 ust. 1 i 2 oraz art. 3 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r., nr 6, poz. 40 ze zm.) tj. spełnienie warunków dla uznania za producenta rolnego, który posiada i utrzymuje w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, grunty rolne oraz złożenie wniosku obejmującego użytkowane grunty. W skardze z 14 kwietnia 2010r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o (...) unieważnienie ww. decyzji, która została wydana z naruszeniem prawa i podstawowych, elementarnych zasad praworządności, naruszając tym samym w konsekwencji dobra materialne i osobiste skarżącego (...). W uzasadnieniu skarżący wskazał, że gospodarstwo rolne, którego jest właścicielem jest uprawiane. Nie może osobiście gruntów uprawiać bowiem jest chory i dlatego zawarł umowy dzierżawy. Dzierżawcy nie złożyli wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich i dlatego płatności te jemu przysługiwały. Nie jest w stanie ponosić sankcji nałożonych zaskarżoną decyzją bowiem jest rencistą i otrzymuje rentę w wysokości 673,37 zł. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: I. Postanowieniem z 26 października 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zawiesił postępowanie w sprawie. Na rozprawie w tym dniu okazano akt zgonu skarżącego (kopia k. 69 akt), z którego wynika, że skarżący zmarł w dniu 21 października 2010r. Postanowieniem z 13 czerwca 2011r. podjęto zawieszone postępowanie. Do akt postępowania dołączono kopię postanowienia Sądu Rejonowego w K. Wydziału I Cywilnego w sprawie I Ns 48/11, w którym stwierdza się, że spadek po M. M., zmarłym 21 października 2010r. na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyli: żona H. M. (w 7/28) oraz zstępni (dzieci): E. M. B., W. M., D. M., M. M., M. M., M. M., S. M. (każde po 3/28) (k. 82v). Pismem procesowym z 13 lipca 2011r. pełnomocnik skarżącej H. M. wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na jego bezprzedmiotowość i śmierć strony postępowania. Przywołał ponadto art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich (EFRROW), z mocy którego, zdaniem pełnomocnika (...) płatność obszarowa nie podlega zwrotowi w przypadku wystąpienia m.in. śmierci rolnika (...). II. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej jako p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. W rozpoznawanej sprawie M. M. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmawiającą przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, nakładając sankcję w łącznej wysokości 5.079,28 zł. Beneficjentem uprzednio otrzymanej pomocy był wyłącznie M. M. Jak wynika z toku postępowania, organ nie ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności w drodze decyzji dla osoby, która te płatności pobrała, wobec tego brak jest podstaw do wydania decyzji dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w stosunku do spadkobierców. Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności jest wszczynane z urzędu, po zakończeniu postępowań jak w niniejszej sprawie. Postępowanie administracyjne w zakresie ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności reguluje ustawa z 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2008, nr 98, poz. 634 ze zm.); z mocy art. 29 ust 1 tej ustawy Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie zaś z art. 29 ust. 2 cyt. ustawy do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.; dalej O.p.), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności. W przypadku śmierci spadkodawcy, obowiązki zmarłego przejmują jego spadkobiercy pod warunkiem, że zmarłemu beneficjentowi została doręczona decyzja ustalająca kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków finansowych (co w tej sprawie nie miało miejsca), bowiem decyzja taka ma charakter konstytutywny. Spadkobiercy producenta rolnego w oświadczeniach z 13 lipca 2011 r. wnieśli o umorzenie postępowania w sprawie. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.