I SA/Gd 566/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogusław Szumacher (spr.) Sędziowie NSA Ewa Kwarcińska Sławomir Kozik Protokolant Monika Orska po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej na decyzję Izby Skarbowej z dnia 28 listopada 2001r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za różne okresy w 1995r., 1996r. i 1997r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 2 października 2000r. Nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej Spółki 738 zł (siedemset trzydzieści osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 566/01 U z a s a d n i e n i e Wnioskiem z dnia 15 stycznia 1998r. spółka A wystąpiła do Urzędu Skarbowego o rozłożenie na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 172.715,20 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, co umożliwiłoby spółce bieżącą działalność oraz uzyskanie środków na stopniową spłatę zadłużenia. Decyzją z dnia 3 marca 1998r. Nr [...] Urząd Skarbowy odmówił zastosowania wnioskowanej ulgi, gdyż w jego ocenie nie zaistniały przesłanki do jej udzielenia. Izba Skarbowa uchyliła decyzją z dnia 17 czerwca 1998r. Nr [...] decyzję organu pierwszej instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego Urząd Skarbowy decyzją z dnia 2 lutego 1999r. Nr [...] ponownie odmówił rozłożenia na raty zaległości płatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od lipca 1995r. do kwietnia 1996r. oraz od grudnia 1996r. do lipca 1997r. w łącznej kwocie 172.715,20 zł. Powyższa decyzją została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia 19 czerwca 1999r. Nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Urząd Skarbowy. Zdaniem Izby Skarbowej zebrany materiał dowodowy był niewystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we wskazanym przez organ odwoławczy zakresie Urząd Skarbowy wydał w dniu 18 listopada 1999 r. decyzję Nr [...], którą ponownie odmówił spółce zastosowania wnioskowanej ulgi. Również powyższa decyzja została uchylona przez Izbę Skarbowa decyzją z dnia 13 marca 2000r. Nr [...], a sprawa kolejny raz przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy pierwszej instancji. Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego Urząd Skarbowy wydał decyzję z dnia 2 października 2000r. Nr [...], którą odmówił płatnikowi rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za okresy od lipca 1995r. do kwietnia 1996 r. oraz od grudnia 1996 r. do lipca 1997 r., gdyż stwierdził, że podjęte przez spółkę działania naprawcze nie stwarzają realnej możliwości zapłaty zobowiązań, a bieżąca działalność spółki powoduje dalszy ich wzrost. Zdaniem organu podatkowego wdrażany program naprawczy nie miał wpływu na zwiększenie rentowności produkcji, w związku z czym sytuacja finansowa spółki nie rokuje poprawy. Dokonując powyższej oceny, Urząd Skarbowy wziął pod uwagę wynik finansowy działalności prowadzonej przez stronę, wysokość zaległości podatkowych i innych zobowiązań wnioskodawcy oraz sposób wywiązywania się z zawartych układów ratalnych z wierzycielami. Od powyższej decyzji spółka A wniosła odwołanie do Izby Skarbowej, w którym zarzuciła organowi pierwszej instancji nieobiektywną ocenę jej sytuacji finansowej. Izba Skarbowa decyzją z dnia 28 lutego 2001r. Nr [...] utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu tej decyzji nie podzielono zarzutu odwołującego się dotyczącego nieobiektywnej oceny sytuacji finansowej spółki, a ponadto podkreślono nadzwyczajny charakter instytucji pomocy w zapłacie zobowiązań podatkowych. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka podniosła, iż decyzja Izby Skarbowej nie uwzględnia uzgodnionego z Urzędem Skarbowym porozumienia o rozłożeniu na raty, jest niesłuszna i niezgodna z intencją ustawodawcy oraz utrudnia działania na rzecz utrzymania miejsc pracy w sytuacji narastającego bezrobocia. Skarżący podkreślił również, że w trakcie toczącego się od marca 1998r. postępowania spłacił z odsetkami prawie całą kwotę zaległości, o której rozłożenie zabiegał, co jest sprzeczne z oceną Urzędu dotyczącą jego możliwości finansowych, oraz że nie istnieje żadne zagrożenie dla odzyskania przez Skarb Państwa należności nawet w przypadku upadłości spółki, gdyż zaległości podatkowe zostały zabezpieczone hipotekami na nieruchomościach skarżącego. Ostatni zarzut dotyczy niejednolitych kryteriów stosowanych przez Urząd Skarbowy względem różnych podmiotów gospodarczych. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie. Zgodnie z art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1270) – zwaną dalej "u.p.p.s.a." Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art.48 § 1 pkt 2 w zw. z § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz.926 ze zm.) organ podatkowy ze względu na ważny interes płatnika na jego wniosek może rozłożyć na raty zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Niewątpliwe powinno być, iż decyzje oparte na przytoczonym wyżej przepisie wydawane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, a wówczas sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w tych ramach sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika oraz, czy w ramach uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Oznacza to, iż kontroli sądowej w istocie podlega jedynie poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji. Jeżeli zatem na tej płaszczyźnie porówna się konkluzję organu odwoławczego, iż odmowa rozłożenia na raty zaległości podatkowej spowodowana została brakiem danych świadczących jednoznacznie o podejmowaniu przez skarżącą Spółkę działań gospodarczych gwarantujących poprawę kondycji finansowej, co oznacza, iż nie wystąpił ważny interes Spółki (str. 7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), to należy dojść do przekonania, że postępowanie dowodowo-wyjaśniające "poszło" nie w tym kierunku, jakiego wymagał przepis art.48 cyt. ustawy. Innymi słowy, poprzez sterowanie poczynaniami organu podatkowego I instancji w wyniku decyzji kasacyjnych organ odwoławczy tak ukształtował przedmiotowe postępowanie, iż organ I instancji wymagał dokumentów (bilanse, deklaracje CIT, dokumenty innych organów pozapodatkowych) i dokonywał oceny całokształtu działalności gospodarczej Spółki. Uznać nawet należy, na podstawie pewnych sformułowań (str.4 "Nadal bez potwierdzenia pozostają więc m.in. informacje o zwiększeniu obszaru działania", czy też konkluzji ze str.7 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), że organy podatkowe wymagały ze strony skarżącej Spółki pewnych zachowań gospodarczych, co oczywiście nie mieści się nie tylko w zakresie przedmiotowej instytucji, lecz i prawa podatkowego. Nie bez znaczenie jest fakt, iż postępowanie toczyło się od 15 stycznia 1998r. i w okresie do wydania zaskarżonej decyzji stan zaległości uległ tak radykalnej zmianie, że nie tylko podważył stanowisko organów podatkowych, lecz i sens instytucji rozłożenia na raty. Tymczasem składając wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej skarżąca Spółka określiła swój ważny interes, a więc spełniła dyspozycję art.48 cyt. ustawy. Zatem rzeczą organu podatkowego było zbadanie tego interesu i orzeczenie, czy istniał on w tym znaczeniu jakim nadaje mu język polski, a więc tyle i tylko tyle. Uznając przeto, iż w przedmiotowej sprawie nastąpiło naruszenie przepisów prawa proceduralnego, w taki sposób, że miało to istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit.c) u.p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, a o kosztach postępowania orzekł według art.200 u.p.p.s.a. Uznając bezprzedmiotowość postępowania Sąd nie zastosował przepisu art.152 u.p.p.s.a. W ponownym postępowaniu przedmiotem decyzji organu podatkowego I instancji winien być wniosek skarżącej Spółki w kontekście istniejącego stanu zaległości.