I SA/Gd 567/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Edyta Anyżewska (spr.) Sędziowie: NSA Elżbieta Rischka NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant Monika Orska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi R. O. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w z dnia [...] Nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. SA/Gd I SA/Gd 567/03 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] nr [...] Inspektor Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej określił Pani R O dotację pobraną w nadmiernej wysokości w roku 1997 w kwocie 3.731.710 zł z tytułu wydobycia i sprzedaży nawozów wapniowych z zasobów lokalnych w ramach "A" [...]R. O. wraz z kwotą odsetek w wysokości 5.283.008,90 zł, naliczonych na dzień wydania decyzji. Na podstawie ww. decyzji zostały wystawione przez wierzyciela - Urząd Skarbowy- w dniu [...] tytuły wykonawcze o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. W toku prowadzonej egzekucji dokonano zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym skarżącej prowadzonym przez Bank B SA I Oddział w S. Pismem z dnia 23 grudnia 2002 r. R. O. zwróciła się z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]. Przywołanym tytułom wykonawczym zarzuciła wadliwość polegającą na określeniu egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią decyzji, a ponadto na niewskazaniu podstawy prawnej należności oraz wskazaniu niewłaściwego aktu normatywnego. Skarżąca podniosła, że decyzja określa wysokość odsetek naliczonych na dzień jej wydania w kwocie 5.283.008,90 zł, podczas gdy wystawione tytuły określają odsetki do dnia wydania decyzji w kwocie 7.661.037,50, a więc o ponad 2 miliony wyższej (co obrazuje dołączone do wniosku wyliczenie odsetek zgodnie z treścią tytułów wykonawczych). Tym samym, zdaniem skarżącej, umorzenie postępowania egzekucyjnego jest zasadne w świetle art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...]. nr [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił uwzględnienia wniosku strony, uzasadniając, iż podnoszone przez R. O. wadliwości nie mają wpływu na postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie i nie skutkują niedopuszczalnością egzekucji. Na powyższe postanowienie pismem z dnia 5 lutego 2003 r. skarżąca wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego błędną wykładnię, art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 29 § 1 i 2 ww. ustawy przez ich niezastosowanie, art. 59 § 1 pkt 3 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy przez ich błędną wykładnię, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że egzemplarze tytułów wykonawczych przeznaczone dla dłużniczki wskazywały decyzję nr [...] oraz błąd polegający na przyjęciu zgodności określenia egzekwowanego obowiązku z treścią obowiązku wynikającego z przywołanej decyzji. Postanowieniem z dnia [...]nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, argumentując, że podniesione przez stronę uchybienia formalne nie naruszają prawa w sposób skutkujący umorzeniem postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że druk tytułu wykonawczego zawiera wiele elementów (rubryk), które nie muszą być wypełnione przez wierzyciela. Za elementy niezbędne w świetle art. 27 § 1 pkt 3 ustawy uznano tylko rubryki 31, 30, 33 oraz 36. Stwierdzono, że w przypadkach wydawania tytułu wykonawczego na podstawie decyzji, w której podano podstawę prawną jej wydania, wystarczy powołanie w tytule jedynie tej decyzji bez konieczności wskazywania aktu prawnego. Uchybienie dotyczące braku powołania decyzji w odpisach tytułów doręczonych zobowiązanej uznano za pozostające bez wpływu na prowadzoną egzekucję. Nie dopatrzono się również niezgodności pomiędzy określeniem egzekwowanego obowiązku a treścią obowiązku wynikającego z decyzji. W kwestii różnicy między wysokością odsetek określonych w decyzji a liczonych na podstawie tytułów wykonawczych wyjaśniono, że wynika ona z nieuwzględnienia okresów zawieszenia postępowania kontrolnego, przy czym podkreślono, że art. 27 § 1 ustawy nie nakłada na wierzyciela obowiązku wskazania okresów nienaliczania odsetek, a jedynie wskazanie terminu, od którego mają być liczone. Różnicę pomiędzy określoną w decyzji wysokością nienależnie pobranej w 1997 r. dotacji a wysokością zaległości podanych w poszczególnych tytułach wytłumaczono koniecznością wystawienia 12 tytułów jednopozycyjnych ze względu na wypłaty dotacji w 12 kwotach (w sumie składających się na kwotę 3.731.710 zł) i związane z tym różne daty, od których naliczano odsetki. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. O. zarzuciła postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie art. 59 § 1 pkt 3 cyt. ustawy przez jego niezastosowanie, pomimo ustalenia niezgodności pomiędzy odsetkami egzekwowanymi a wynikającymi z decyzji; naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 ustawy przez jego błędną wykładnię, prowadzącą do wniosku, iż wierzyciel nie ma obowiązku wskazania w tytule wykonawczym przerw w naliczaniu odsetek, oraz naruszenie art. 29 § 1 w zw. z § 2 ustawy przez błędną wykładnię, prowadzącą do wniosku, iż dopuszczalna jest egzekucja prowadzona w sytuacji braku odpisu tytułu wykonawczego, a w konsekwencji art. 59 § 1 pkt 7 ustawy przez jego niezastosowanie. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, wywodząc podobnie jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu między stronami sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w niniejszej sprawie zaistniała którakolwiek z przesłanek wymienionych w art.59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968), skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego, a w szczególności podnoszona przez skarżącą przesłanka określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego (wymieniona w pkt 3 przepisu) lub przesłanka niedopuszczalności egzekucji (wymieniona w pkt 7). Decyzja Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...]określiła R. O. zarówno pobraną w 1997 r. w nadmiernej wysokości dotację w łącznej kwocie 3.731.710 zł (na którą składają się dotacje pobrane w poszczególnych miesiącach roku), jak i wysokość odsetek naliczonych na dzień 11 czerwca 2002 r. w kwocie 5.283.008,90 zł. Przy czym z uzasadnienia tej decyzji, stanowiącego jej integralną część, wynika, że na kwotę odsetek wymienioną w sentencji składają się zsumowane kwoty odsetek naliczonych osobno od każdej pobranej w nadmiernej wysokości dotacji. Ponadto w uzasadnieniu wskazano wyraźnie, że odsetki za zwłokę nie były naliczane w okresie zawieszenia postępowania kontrolnego (czyli, jak wynika z wyliczenia, w okresach od 27.03.1998 r. do 3.06.1998 r. oraz od 22.07.1998 r. do 13.12.1999 r.). Okresy nienaliczania odsetek miały oczywisty wpływ na ich łączną wysokość określoną w decyzji, dlatego ich nieuwzględnienie w wystawionych tytułach wykonawczych musiało spowodować określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią ww. decyzji. Tym samym zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Bez znaczenia dla powyższego pozostaje powoływana przez Dyrektora Izby konieczność wystawienia 12 tytułów wykonawczych ze względu na różne daty, od których naliczano odsetki za poszczególne dotacje, gdyż suma odsetek obliczonych na dzień wydania decyzji wynikających z wszystkich wystawionych tytułów wykonawczych powinna odzwierciedlać kwotę podaną w sentencji tej decyzji. Ponadto w ocenie Sądu w niniejszej sprawie istotnie naruszono przepis art. 27 § 1 pkt 3 cyt. ustawy przez brak wskazania w tytule wykonawczym doręczonym zobowiązanej podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku oraz okresów nienaliczania odsetek. Artykuł 27 wymienia konieczne elementy, które powinien zawierać tytuł wykonawczy, wyliczając w § 1 pkt 3: treść podlegającego egzekucji obowiązku, jego podstawę prawną oraz stwierdzenie, że jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. W zakresie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku w doktrynie przeważył pogląd, iż pełna realizacja tego przepisu następuje przez podanie zarówno aktu prawa materialnego, na podstawie którego wydano decyzję, jak i wskazanie samej decyzji (istniejący wyjątek nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie). Tymczasem odpis tytułu wykonawczego doręczony skarżącej wskazywał niewłaściwy akt normatywny i nie powoływał decyzji z dnia [...]. Sąd uznał za całkowicie chybione twierdzenia Dyrektora Izby o braku obowiązku wskazywania w tytule wykonawczym okresów nienaliczania odsetek, gdyż konsekwencją takiego działania jest zarówno wspomniane wcześniej określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią decyzji, jak i naruszenie postanowień art. 27 § 1 pkt 3 ustawy. W tym miejscu należy wskazać na treść art. 26 § 2 ustawy, zgodnie z którym ustalony wzór tytułu wykonawczego, określany w drodze rozporządzenia przez właściwego ministra, zawiera treść określoną w art. 27 ustawy. Skoro więc formularz tytułu wykonawczego stanowiący załącznik do stosownego rozporządzenia zawiera rubryki przewidziane do wykazywania okresów przerw w naliczaniu odsetek, to niewypełnienie ich w przedmiotowej sprawie (podobnie zresztą jak pozycji przewidzianych na akt normatywny i podstawę prawną należności) stanowi naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 ustawy. W orzecznictwie przyjmuje się, że brak chociażby jednego z elementów wskazanych w art. 27 cyt. ustawy powoduje niedopuszczalność egzekucji w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (wyrok NSA z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt SA/Sz 1477/97). Słuszność tego poglądu trudno podważyć w świetle art. 29 ustawy, normującego badanie dopuszczalności egzekucji, w szczególności § 2 tego artykułu, zgodnie z którym, jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że w rozpatrywanej przez Sąd sprawie wystąpiła również przesłanka niedopuszczalności egzekucji (w tym wypadku ze względów formalnych, rozumiana jako naruszenie postanowień art. 27 § 1 lub § 2), o której mowa w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy, będąca podstawą umorzenia egzekucji. Z wymienionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.