I SA/Gd 567/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Szumacher (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Alicja Stępień Asesor WSA Danuta Oleś Protokolant Referent Sylwia Górny po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi H. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. I SA/Gd 567/06 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego określił H. T. zobowiązanie w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu sprzedaży nieruchomości w wysokości [...] zł. W dniu 6 stycznia 2006 r. H. T. złożyła odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że odwołanie od decyzji z dnia [...] r., zostało wniesione z uchybieniem terminu dla jego wniesienia wskazanym w art. 223 § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., - Ordynacja podatkowa (Dz. U 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.). Natomiast postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że stosownie do treści art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ podatkowy wskazał, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy, zdaniem organu, można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Organ pokreślił, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Podatniczka jako okoliczność uzasadniającą brak winy podała fakt, iż z uwagi na ogromną kwotę naliczonego podatku, ani ona, ani jej mąż nie byli w stanie spokojnie przeczytać treści decyzji, gdyż wobec rozlicznych kłopotów finansowych doszedł jeszcze jeden, który postawił ich przyszłość nad krawędzią całkowitego krachu finansowego oraz spowodował kłopoty zdrowotne. Organ uznał, że wskazane przez podatniczkę argumenty nie uprawdopodobniają braku winy wnioskodawczyni, co do uchybienia terminu odwołania. Przesłanka braku winy nie zostanie, bowiem spełniona, gdy strona nie zastosuje się do pouczenia zawartego w decyzji. Organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że podatniczka podjęła wcześniej (w dniu 15 września 2005 r.), starania dla wyeliminowania wskazanej decyzji z obrotu prawnego w trybie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zatem, w ocenie organu, podnoszony argument niezrozumienia treści decyzji w żadnym razie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem organu nie złożenie odwołania w terminie świadczy jedynie o braku dołożenia należytej staranności do dokonania tej czynności procesowej. Organ podatkowy uznał również, że podnoszony przez podatniczkę argument pojawienia się problemów zdrowotnych nie znalazł odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy. H. T. wniosła w dniu 8 czerwca 2006 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając postanowieniu o odmowie przywrócenia terminu naruszenie zasad ogólnych postępowania podatkowego: zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych wyrażonej w art. 121 § 1 ustawy Ordynacji podatkowej, zasady dochodzenia prawdy obiektywnej - art. 122 Ordynacji podatkowej, zasady przekonywania - art. 124 Ordynacji podatkowej, zasady otwartego systemu dowodów - art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, zasady oficjalności doręczeń art. 144 Ordynacji podatkowej, zasady podmiotowości doręczana pism - art. 145 Ordynacji podatkowej, zasady zakresu postępowania dowodowego - art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, zasady elementów struktury postanowienia - art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej. Wskazując na powyższe uchybienia organów podatkowych skarżąca wniosła o uchylenie, zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej wraz z postanowieniem zależnym. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka M. W. na okoliczność doręczenia decyzji z dnia [...] r., wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że z zeznań przesłuchanej w toku postępowania dowodowego M. W. wynika, że decyzja wymiarowa w ogóle nie została doręczona stronie. Zdaniem skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej wydając zaskarżone postanowienie pominął ten jakże istotny dowód nie wskazując jednocześnie powodu tego pominięcia. Powyższy dowód ma zdaniem skarżącej zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a jego pominięcie stanowi naruszenie wskazanych zasad postępowania dowodowego. W odpowiedzi na skargę z dnia 6 lipca 2006 r., wnoszono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd stwierdzi nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny nieważności decyzji określone w art. 156 k. p. a., lub innych ustawach szczególnych, w tym w Ordynacji podatkowej. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej jako "p.p.s.a.", wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Mając na względzie zakreślony powyższymi przepisami zakres swej kognicji Sąd w pierwszej kolejności zwraca uwagę skarżącej, że przepisy prawne nie przewidują na etapie sądowego rozpoznawania sprawy przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka. Art. 106 § 3 p. p. s. a., stanowi bowiem, że sąd może jedynie na wniosek stron lub z urzędu przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśniania istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. A contario z cytowanego przepisu wynika, że prowadzenie postępowania dowodowego w szerszym zakresie jest niedopuszczalne. Sąd administracyjny kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Zatem wniosek skarżącej o przesłuchanie świadka nie znajduje oparcia w przepisach prawnych. Rozważając zaś zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania dowodowego poprzez pominięcie dowodu w postaci zeznań świadka M. W. Sąd uznał je za bezprzedmiotowe dla sprawy niniejszej. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tej okoliczności, iż Organ odwoławczy wydał podwójne rozstrzygnięcie, a mianowicie w odrębnych postanowieniach stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca do sądu administracyjnego zaskarżyła oba postanowienia, które zarejestrowane zostały pod sygn. akt I SA/Gd 567/06 i I SA/Gd 568/06. W obydwóch sprawach zapadły wyroki oddalające skargi, z tym że w pierwszej z tych spraw złożono wniosek o uzasadnienie. Natomiast w drugiej sprawie (stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania) ustalony stan faktyczny oraz rozstrzygnięcie organu uznać należy za prawomocne. Oznacza to, iż data doręczenia decyzji (a to w istocie było przedmiotem sporu w sprawie I SA/Gd 568/06, skoro data wniesienia odwołania nie była jego przedmiotem) nie może być kwestionowana w niniejszym postępowaniu. Stąd: skoro przedmiotem rozstrzygnięcia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, co wymaga w praktyce zbadania prawidłowości dwóch dat: doręczenia decyzji i wniesienia odwołania, to dla odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, o czym stanowi art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, istotne są powody dla których uchybiono terminowi do wniesienia odwołania. Zatem zakresy przytaczanych przepisów nie pokrywają się i dlatego w prowadzonych na podstawie tych przepisów postępowań nie można stawiać zarzutów wzajemnie się wykluczających. W ocenie Sądu nie potwierdziły się pozostałe zarzuty skarżącej, co do naruszeń zasad postępowania dowodowego. W niniejszej sprawie organ podatkowy zobowiązany był rozważyć istnienie przesłanek warunkujących przywrócenie terminu w postępowaniu podatkowym wymienionych w art. 162 Ordynacji podatkowej. Jak słusznie wywodził w uzasadnieniu organ podatkowy zasadniczą przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Okoliczność ta ma być jedynie uprawdopodobniona, to jest wykazana z dużym prawdopodobieństwem nie dającym jednak pewności. Należy też wskazać, iż nawet uwzględniając bogate orzecznictwo sądów nie jest możliwe ustalenie katalogu okoliczności stanowiących uzasadnienie niemożności dokonania czynności w terminie. Dokonując oceny braku winy strony organ podatkowy powinien ocenić okoliczności sprawy i winę według obiektywnych mierników staranności. Sąd podziela ocenę przyjętą przez organ podatkowy w niniejszej sprawie, sprowadzającą się do uznania, że brak winy zachodzi jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, iż organ podatkowy zasadnie przyjął winę skarżącej w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu przytoczone przez wnioskodawczynię argumenty mające dowodzić braku winy prowadzą do wniosków przeciwnych. Z okoliczności sprawy wynika, że strona była pouczona o sposobie i terminie wniesienia odwołania od powyższej decyzji. Po zapoznaniu się z treścią decyzji miała świadomość jej konsekwencji i skutków prawnych w postaci obowiązku uiszczenia podatku. O świadomości znaczenia treści decyzji świadczy chociażby fakt, że skarżąca zdawała sobie sprawę, jak znacznym obciążeniem finansowym dla budżetu rodzinnego jest konieczność zapłacenia określonego przez organ podatku. Również z akt sprawy wynika, że skarżąca prawidłowo rozumiała treść decyzji, ponieważ w dniu 17 sierpnia 2005 r., złożyła w biurze podawczym Urzędu Skarbowego wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań objętych decyzją poprzez ich rozłożenie na raty. Z powyższego wynika zatem, że strona pomimo pouczenia o możliwości podważenia decyzji w drodze odwołania, nie kwestionując zasadności rozstrzygnięcia organu, zwróciła się jedynie o ulgę w zapłacie podatku. Wybór środka był w tym przypadku suwerenną decyzją strony, która mając świadomość obciążającego ją zobowiązania odstąpiła od złożenia odwołania. Również fakt, iż skarżąca dopiero w styczniu 2006 r., tj., blisko pół roku od otrzymania decyzji, zwróciła się o pomoc do fachowego pełnomocnika dowodzi braku należytej dbałości o własne interesy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 21 maja 1999 r., który uznał, że "brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczenia zawartego w doręczonej decyzji świadczy o jej winie, a nie o braku tej winy" (l SA/Gd 2243/98; nr Lex 38700). Słusznie także, zdaniem Sądu, organ podatkowy uznał za nie dowiedzione przez skarżącą istnienie problemów zdrowotnych, wskazane jako niezależna od strony przyczyna uchybienia terminu. Powyższe twierdzenia nie znajdują oparcia w materiale dowodowym sprawy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, badając zaskarżone postanowienie pod względem legalności, a więc zgodności z obowiązującym prawem materialnym i procesowym, nie stwierdzając naruszenia przy wydaniu zaskarżonego postanowienia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 ustawy p. p. s. a., skargę oddalił. DSz