I SA/Gd 569/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2025 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 7 maja 2025 r., nr 2201-IEE.7192.2.97.2025.WK w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia 7 maja 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako Dyrektor IAS lub organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - dalej: k.p.a., art. 17 § 1, art. 18, art. 54, art. 67 i art. 72 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.) – dalej: u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia A. B. (dalej: strona lub Skarżący) na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku (dalej: ZUS) z dnia 21 lutego 2025 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę, dokonaną zawiadomieniami o nr ZAP100235000009 - ZAP100235000011 z 7 stycznia 2025 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: ZUS - będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym - prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku strony na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: - od TW4100318009494 do TW4100318009496 z 17 maja 2018 r., obejmujące należności z tytułu składek FUS, FUZ i FGŚP za okres od stycznia do lutego 2018 r., odpisy tytułów wykonawczych doręczono stronie 7 czerwca 2018 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Bank S.A. z 18 maja 2018 r.; - od TW4100318016736 do TW4100318016738 z 7 sierpnia 2018 r., obejmujące należności z tytułu składek FUS, FUZ i FGŚP za okres od marca do kwietnia 2018 r., odpisy tytułów wykonawczych doręczono stronie 24 sierpnia 2018 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Bank 2 S.A, z 7 sierpnia 2018 r.; - od TW4100319021311 do TW4100319021313, od TW1100319003615 do TW1100319003617 z 16 kwietnia 219 r., obejmujące należności z tytułu składek FUS i FGŚP za okres od sierpnia do grudnia 2018 r., odpisy tytułów wykonawczych doręczono stronie 4 listopada 2019 r. w trybie art. 44 K.p.a. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Bank 3 S.A. z 16 października 2019 r. Zawiadomieniami z 7 stycznia 2025 r. organ egzekucyjny na podstawie w/w tytułów wykonawczych zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę. Dłużnik zajętej wierzytelności przedmiotowe zajęcia otrzymał 9 stycznia 2025 r. W odpowiedzi z dnia 15 stycznia 2025 r. dłużnik wskazał, że wynagrodzenie pracownika jest już zajęte przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni. Z kolei stronie odpisy zawiadomień o zajęciu doręczono 20 stycznia 2025 r. Pismem z 26 stycznia 2025 r. strona złożyła skargę na w/w zajęcie, w którym zarzuciła niezgodność z ustawą egzekucyjną oraz zbytnią uciążliwość zastosowanego środka i wniosła o uchylenie zajęć oraz wstrzymanie egzekucji "do dnia, w którym postanowienie o egzekucji stanie się ostateczne". W uzasadnieniu strona podniosła kwestę przedawnienia należności, różnicę kwot głównych, a portalem informacyjnym ZUS, a także wskazała, że najmniej uciążliwa byłaby egzekucja z nieruchomości, którą prowadzi już Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie. Postanowieniem z 21 lutego 2025 r. ZUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast postanowieniem z 21 lutego 2025 r. ZUS oddalił w/w skargę na zajęcia dokonane zawiadomieniami ZAP100235000009 - ZAP100235000010. Pismem z dnia 24 stycznia 2025 r. strona wniosła zażalenie na postanowienie oddalające skargę na dokonane zajęcia. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor IAS na wstępie stwierdził, że skarga na czynność egzekucyjną uregulowana w art. 54 u.p.e.a., stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. Dokonując oceny czynności egzekucyjnej Dyrektor IAS zbadał, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił wszystkie dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka i mając na uwadze treść art. 54 § 1 u.p.e.a. stwierdził, że zaskarżona czynność egzekucyjna została podjęta bez naruszenia przepisów u.p.e.a., albowiem ZUS trafnie zastosował jeden ze środków, do którego stosowania upoważniła go u.p.e.a. Wskazany środek wymieniony jest w art. 72 ww. ustawy i stanowi zajęcie wynagrodzenia za pracę. W opinii organu odwoławczego, Organ egzekucyjny zawiadomił stronę o zajęciu wynagrodzenia za pracę w M sp. z o. o., sp. k. doręczając stronie 20 stycznia 2025 r. skutecznie i w sposób prawidłowy odpisy zawiadomień z 7 stycznia 2025 r. Zawiadomienia o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. M - doręczono 9 stycznia 2025 r., co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Dyrektor IAS uznał, że organ egzekucyjny wystawiając ww. zawiadomienia oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności, przy jednoczesnym wysłaniu stronie ich odpisów, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 72 u.p.e.a. Dyrektor IAS poddał również analizie ww. zawiadomienia pod kątem zgodności z przepisami art. 67 u.p.e.a., nie stwierdzając uchybień w tym zakresie, bowiem zawiadomienia z 7 stycznia 2025 r. zawierają m.in.: numery tytułów wykonawczych, kwotę należności głównej, okres za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek do dnia wystawienia zawiadomienia, a także kwotę kosztów egzekucyjnych. W odniesieniu do zarzutu zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego organ odwoławczy wskazał, że art. 7 § 2 u.p.e.a., oprócz obowiązku stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego - spośród możliwych do zastosowania, nakłada na organ egzekucyjny również obowiązek doprowadzenia zobowiązanego do wykonania ciążących na nim obowiązków (zasada celowości egzekucji). Ocena stopnia dolegliwości, a także ocena efektywności zastosowania poszczególnych środków egzekucyjnych należy natomiast do organu egzekucyjnego - to on jest bowiem "gospodarzem" postępowania egzekucyjnego. W sytuacji, gdy cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może zastosować nawet wszystkie dostępne mu środki egzekucyjne i takie działanie będzie zgodne z prawem. Prowadzona dotychczas przez organ egzekucja z rachunków bankowych okazała się, zdaniem Dyrektora IAS, nieskuteczna, dlatego zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, organ odwoławczy uznał za niezasadny. Odnosząc się do sugestii strony dotyczącej możliwości prowadzenia egzekucji z kwoty uzyskanej przez sądowy organ egzekucyjny ze sprzedaży nieruchomości, Dyrektor IAS zauważa, że ZUS zgłosił komornikowi swoje wierzytelności. Niemniej jednak dopiero z prawomocnego planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości wynikać będzie, czy ZUS pozyska jakiekolwiek środki finansowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, na powyższe postanowienie, Skarżący wniósł o uchylenie egzekucji z wynagrodzenia w związku z prowadzeniem egzekucji z pieniędzy. W opinii Skarżącego egzekucja z wynagrodzenia jest zbyt uciążliwa i niesłuszna, albowiem organ egzekucyjny zajął zdeponowane środki pochodzące z licytacji komorniczej należącego do niego mieszkania, przy czym zdeponowana kwota jest wystarczająca na pokrycie długu wobec wspólnoty mieszkaniowej oraz długu wobec ZUS. Przy czym Skarżący nie ma wpływu na pracę komornika i sądu nadzorującego egzekucję, w tym na uprawomocnienie się planu podziału ww. środków. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, albowiem wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), jak również postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3). W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Wobec zarzutów sformułowanych w skardze w pierwszej kolejności należało wskazać na zakres przedmiotowy niniejszej sprawy. Kontroli sądu zostało poddane postanowienie Dyrektora IAS utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wynagrodzenia za pracę. Podkreślenia wymaga, że postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającym własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Skarga na czynność egzekucyjną uregulowana w art. 54 u.p.e.a., stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora, przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Nie ma zatem podstaw, jak słusznie podkreślił Dyrektor IAS w zaskarżonym postanowieniu, by skargę na czynność egzekucyjną traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest orzekanie na podstawie przepisów prawa w granicach określonych daną procedurą. W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo dokonał oceny czynności egzekucyjnej i zasadnie zbadał, czy w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny wypełnił wszystkie dyspozycje wynikające z przepisów regulujących procedurę zastosowania tego środka. Zgodnie z treścią art. 54 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Kontroli w tym trybie podlegają wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi zgodnie z definicją legalną, zawartą w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Podkreślić należy, że w postępowaniu skargowym dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ocenie Sądu, analiza akt sprawy potwierdziła, że zaskarżona przez Skarżącego czynność egzekucyjna została podjęta bez naruszenia przepisów u.p.e.a., albowiem ZUS trafnie zastosował jeden ze środków, do którego stosowania upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazany środek wymieniony jest w art. 72 ww. ustawy stanowi zajęcie wynagrodzenia za pracę. Z akt badanej sprawy bezsprzecznie wynika, że organ egzekucyjny prawidłowo zawiadomił zobowiązanego o zajęciu wynagrodzenia za pracę w M doręczając mu 20 stycznia 2025 r. odpisy wskazanych zawiadomień z 7 stycznia 2025 r. Zawiadomienia o zajęciu dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. M doręczono 9 stycznia 2025 r., co znajduje również potwierdzenie w aktach sprawy. Dyrektor IAS trafnie wskazał, że organ egzekucyjny wystawiając ww. zawiadomienia oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności, przy jednoczesnym wysłaniu Skarżącemu ich odpisów, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z art. 72 u.p.e.a. Powyższe zawiadomienia z 7 stycznia 2025 r. zawierają m.in.: numery tytułów wykonawczych, kwotę należności głównej, okres za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek do dnia wystawienia zawiadomienia, a także kwotę kosztów egzekucyjnych. Zatem stosownie do treści art. 67 u.p.e.a. zawiadomienia te spełniają wszystkie prawem przewidziane wymogi określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. W odniesieniu do zarzutu zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego, uznając zarzut ten za niezasadny, Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które drogą bezpośrednią prowadzą do wykonania przez zobowiązanego ciążących na nim obowiązków, a spośród kilku takich środków - te najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (jeśli istnieje wybór w tym zakresie). Prawidłowo Dyrektor IAS przyjął, że wybór środka egzekucyjnego każdorazowo określa cel egzekucji, którym niewątpliwie jest jej efektywne i skuteczne prowadzenie, a w konsekwencji zadośćuczynienie interesom wierzyciela. Dyrektor IAS trafnie przyjął, że powyższy przepis, oprócz obowiązku stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego - spośród możliwych do zastosowania, nakłada na organ egzekucyjny również obowiązek doprowadzenia zobowiązanego do wykonania ciążących na nim obowiązków (zasada celowości egzekucji). Ocena stopnia dolegliwości, a także ocena efektywności zastosowania poszczególnych środków egzekucyjnych należy natomiast do organu egzekucyjnego - to on jest bowiem "gospodarzem" postępowania egzekucyjnego. Środki egzekucyjne mogą być stosowane jednocześnie, jeśli cel egzekucji tego wymaga. Przy czym, dokonując wyboru między kilkoma dostępnymi środkami egzekucyjnymi, organ egzekucyjny powinien uwzględnić ich rodzaj oraz okoliczności faktyczne danej sprawy. W sytuacji, gdy cel egzekucji tego wymaga, organ egzekucyjny może zastosować nawet wszystkie dostępne mu środki egzekucyjne i takie działanie będzie zgodne z prawem. Dokonana przez organ odwoławczy prawidłowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie potwierdziła, że prowadzona dotychczas przez organ egzekucja z rachunków bankowych okazała się nieskuteczna. zatem, w przypadku istnienia możliwości wyboru spośród kilku dostępnych środków egzekucyjnych, prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązków, organ egzekucyjny trafnie zastosował zajęcie wynagrodzenia za pracę, co czyni zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego niezasadnym. W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie odniósł się również do sugestii Skarżącego dotyczącej możliwości prowadzenia egzekucji z kwoty uzyskanej przez sądowy organ egzekucyjny ze sprzedaży jego nieruchomości. Trafnie zauważył Dyrektor IAS, że ZUS zgłosił komornikowi swoje wierzytelności, jednakże to dopiero z prawomocnego planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości wynikać będzie, czy ZUS pozyska z tego tytułu jakiekolwiek środki finansowe. Oczywistym jest, że Skarżący nie miał wpływu na pracę komornika i sądu nadzorującego egzekucję, w tym na uprawomocnienie się planu podziału ww. środków, jednakże organ egzekucyjny, będąc zobowiązany do wyegzekwowania należności, zasadnie zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.