I SA/Gd 57/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ograniczenia poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2016 rok postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi. P. K., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 października 2016 r. w przedmiocie ograniczenia zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2016r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 16 stycznia 2017 r. wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Ponadto zarządzeniem z tej samej daty wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W obu tych zarządzeniach zakreślono termin 7 dni na ich wykonanie oraz wskazano rygor odrzucenia skargi. Przesyłka, zawierająca odpisy ww. zarządzeń, została uznana za doręczoną w dniu 6 lutego 2017 r. W zakreślonym terminie strona skarżąca nie uzupełniła braków formalnych i fiskalnych skargi. Pismem z dnia 24 lutego 2017 r. strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wskazał, że w dacie pierwszego awizowania przesyłki przebywał na urlopie. Następnie w dniu 6 lutego 2017 r. udał się do swojego urzędu pocztowego (Filia UP [...] G., ul. W. [...] [...] w G.) celem odbioru pism awizowanych w dniach 23 i 24 stycznia 2017 r. (łącznie 5 pism) i tego dnia odebrał 5 pism. Pełnomocnik podniósł, że z powyższego wynika, że w dniu 6 lutego 2017 r. zgłosił się po odbiór korespondencji z dnia 23 stycznia 2017 r., natomiast z powodu błędu pracownika poczty, który nie zweryfikował prawidłowo daty pierwszej awizacji korespondencji, nie zostało mu wydane pismo Sądu w niniejszej sprawie, choć część korespondencji awizowanej 23 stycznia 2017 r. otrzymał. W związku z tym pismo z Sądu jako niepodjęte w terminie zostało przesłane z powrotem do nadawcy i włączone do akt ze skutkiem doręczenia w dniu 6 lutego 2017 r., a termin do uzupełnienia braków formalnych minął zatem w dniu 13 lutego 2017 r. Zdaniem pełnomocnika, nie można mu przypisać winy w niedochowaniu terminu, bowiem bezsprzecznie w dniu 6 lutego 2017 r. był w urzędzie pocztowym z zamiarem odbioru korespondencji awizowanej w dniu 23 stycznia 2017 r. i podjął przeznaczoną dla niego korespondencję i nie odmówił przyjęcia żadnej przesyłki. Pełnomocnik podkreślił, że Poczta Polska nie miała żadnych obiektywnych przeszkód, by wydać adresatowi przesyłkę w sprawie I SA/Gd 57/17. Pismo jednak pozostało w przegródce urzędu pocztowego, co stanowi błąd pracownika poczty. Pełnomocnik dodał, że Poczta Polska wydaje przesyłki w oparciu o system elektroniczny, w którym są one zarejestrowane z podaniem terminu pierwszej awizacji przesyłki, a on zaś wyraźnie zwrócił uwagę na przesyłki z konkretnych terminów. W związku z tym, w ocenie pełnomocnika, brak przywrócenia terminu w niniejszej sprawie będzie skutkować dla skarżącego ujemnymi skutkami w zakresie postępowania sądowego, tj. odrzuceniem skargi. Końcowo, pełnomocnik dodał, że o uchybieniu terminu dowiedział się w dniu 21 lutego 2017 r. podczas przeglądania akt sprawy, akta te przejrzał również w dniu 22 lutego 2017 r. Zatem zachował termin do złożenia niniejszego wniosku. Z ostrożności procesowej pełnomocnik wniósł o wstrzymanie postępowania (w szczególności poprzez brak wydania postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi) do momentu rozpoznania niniejszego wniosku. Do wniosku pełnomocnik załączył kopię wydruku rezerwacji pobytu w Hotelu (...) w dniach od 22 stycznia 2017 r. do 28 stycznia 2017 r., kopię awizo z dnia 23 stycznia 2017 r. oraz 24 stycznia 2017 r., a także kopię karty doręczeń z dnia 6 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", uchybiony termin można przywrócić, jeżeli spełnione zostaną następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek taki zostanie wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, równocześnie ze złożeniem wniosku strona dokona czynności, dla której określony był termin, we wniosku uprawdopodobnione zostaną okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, powstanie ujemnych dla strony skutków w zakresie postępowania sądowego. Z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest, aby wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione łącznie, w przeciwnym razie wniosek podlega oddaleniu bądź też - w przypadku wniosku spóźnionego lub z mocy ustawy niedopuszczalnego - odrzuceniu przez Sąd. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi wystąpił z wnioskiem o jego przywrócenie, natomiast nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Kryterium braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a, polega na dopełnieniu przez stronę (jej pełnomocnika) obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012 r., II OZ 179/12, LEX nr 1138241). Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Należy przy tym dodać, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat, radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, LEX nr 565711). Z brakiem winy mamy zatem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od pełnomocnika i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, gdy pełnomocnik nie mógł usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że sporna przesyłka, zawierająca wezwania do uiszczenia wpisu od skargi oraz uzupełnienia jej braków formalnych, nie została skutecznie doręczona w dniu 6 lutego 2017 r., w trybie o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a., co w jego ocenie, świadczy o braku jego winy w niedochowaniu terminu. Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie przesyłka zawierająca wezwania nie została podjęta przez pełnomocnika skarżącego i jest to okoliczność bezsporna. W tej sytuacji zastosowanie znalazła instytucja doręczenia zastępczego przewidziana w art. 73 p.p.s.a. Doręczenie zastępcze dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn leżących po jej stronie. Mogą oczywiście zaistnieć sytuacje, w których strona bez własnej winy nie będzie w stanie dowiedzieć się o przesyłce. Powodem takiego stanu rzeczy mogą być nieprawidłowości związane z doręczeniem przesyłki, takie jak wadliwe działanie doręczyciela polegające np. na nieprawidłowym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, czy też działanie osób trzecich np. dewastacja skrzynki pocztowej, usunięcie awizo. Oczywistym jest, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą daleko idące skutki, dlatego też strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Trybem właściwym dla obalenia przekonania sądu o prawidłowości doręczenia przesyłki w przyjętej na podstawie art. 73 p.p.s.a. dacie jest postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu. Argumentacja zaprezentowana we wniosku o przywrócenie terminu zmierza do wykazania, że doręczenie zastępcze przeprowadzone zostało w sposób nieprawidłowy. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że dacie pierwszego awizowania przesyłki przebywał na urlopie wypoczynkowym. Po powrocie z urlopu zgłosił się do urzędu pocztowego w celu odebrania przesyłek awizowanych w dniu 23 stycznia 2017 r. oraz dniu 24 stycznia 2017 r. Kiedy był w urzędzie pocztowym w dniu 6 lutego 2017 r., na skutek błędu pracownika Poczty Polskiej, nie została mu wydana przesyłka w niniejszej sprawie. Tego rodzaju oświadczenie zmierza zatem w istocie do podważenia domniemania w oparciu o art. 73 p.p.s.a. W pierwszej kolejności zbadać więc należy, czy skutecznie wzruszono domniemanie doręczenia stronie przesyłki w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. W tym zakresie stwierdzić należy, że samo twierdzenie dotyczące błędu pracownika Poczty Polskiej nie poparte żadną dodatkową argumentacją, czy też wskazaniem na okoliczności zmierzające do uprawdopodobnienia tego faktu, nie jest wystarczające do obalenia domniemania. Obalenie domniemania doręczenia przesyłki na podstawie ogólnikowego twierdzenia strony skarżącej (pełnomocnika) prowadziłoby bowiem do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić to domniemanie poprzez zwykłe oświadczenie, że np. awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (tak też NSA w postanowieniu z 9 marca 2011 r., II OSK 368/11, lex nr 992561, jak również w postanowieniu z 14 marca 2012 r., II FSK 180/12, lex nr 1121079). Idąc tym tokiem rozumowania przyjąć należało, że pełnomocnik skarżącego, składając wniosek o przywrócenie terminu, nie wzruszył skutecznie domniemania doręczenia przesyłki zawierającej wezwania do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Kolejnym etapem badania wniosku jest zatem przeanalizowanie przyczyn uchybienia terminu, a w szczególności zbadanie, czy pełnomocnik w sposób dostateczny wykazał, że uchybienie nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. W tej kwestii podzielić należy pogląd zawarty w postanowieniu NSA z 12 maja 2009 r., I OZ 481/09, lex nr 564212, zgodnie z którym strona składająca skargę, właściwie pouczona o trybie i formie zaskarżenia aktu administracyjnego do sądu, winna spodziewać się odpowiedzi od tego adresata, niezależnie od tego, czy znane są jej reguły procesowe i ich wymogi formalne. Co istotne, w niniejszej sprawie skarżący działa przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto zaniedbania osób, którymi posługuje się pełnomocnik, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Zdaniem Sądu, podnoszone przez pełnomocnika strony skarżącej okoliczności nie znajdują potwierdzenia w materiale znajdującym się aktach niniejszej sprawy. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że w myśl art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, a taka sytuacja miała miejsce w analizowanej sprawie, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe, albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Stanowi on, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Wreszcie w myśl art. 73 § 3 p.p.s.a., w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W takiej sytuacji, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, o czym stanowi art. 73 § 4 p.p.s.a. Z kolei w myśl art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe (Dz. U., poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy, zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a. doręczyć pismo sądowe należy, zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 roku w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 1222 ze zm.,) dalej rozporządzenie. W myśl § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu i potwierdzeniu odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis. Awizowaną przesyłkę przechowuje się w placówce pocztowej operatora lub w urzędzie gminy przez siedem kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia (§ 7 ust. 3 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3 rozporządzenia, wówczas placówka pocztowa operatora sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych 7 dni licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia oraz zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem, o czym stanowi § 8 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Z uwagi na skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem trybu doręczeń przesyłek sądowych, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury wymienionej we wskazanych powyżej przepisach ustawy oraz rozporządzenia (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2016 r., II FZ 16/16, www.cbosa.nsa.gov.pl). Analiza akt rozpoznawanej sprawy wskazuje, że powyższy tryb doręczania spornej przesyłki został zachowany. Otóż, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz do uzupełnienia jej braków formalnych zostało wysłane na wynikający ze skargi adres pełnomocnika strony skarżącej, to jest ul. Ś. [...], [...]-[...] G. Wobec braku możliwości doręczenia spornej przesyłki pełnomocnikowi osobiście, przesyłka listowna, zawierająca wezwania, jak wynika z adnotacji na kopercie, była dwukrotnie awizowana w dniach 23 stycznia 2017 r. i 31 stycznia 2017 r., o czym adresat był poinformowany, poprzez umieszczenie zawiadomień w oddawczej skrzynce pocztowej. W związku z niepodjęciem przez adresata pisma w placówce pocztowej przesyłka została zwrócona nadawcy w dniu 14 lutego 2017 r. Zatem doręczenie zostało uznane za dokonane w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. ze skutkiem na dzień 6 lutego 2017 r. Wymaga zaakcentowania, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2011 r., I FSK 1861/11, LEX nr 1148521). Co istotne, dokumenty załączone do wniosku nie potwierdzają twierdzenia pełnomocnika skarżącego, że w dniu 6 lutego 2017r. odebrał część przesyłek awizowanych w dniu 23 stycznia 2017 r., o numerach wskazanych w treści zawiadomienia. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika bowiem jedynie, że w dniu 6 lutego 2017 r. pełnomocnik odebrał część korespondencji awizowanej w dniu 24 stycznia 2017 r. W tych okolicznościach uznać należało, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że w sprawie można mówić o ewentualnym błędzie pracownika Poczty Polskiej. Podkreślić w tym miejscu należy, że uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym dowodu, co nie oznacza jednak, że mają to być twierdzenia gołosłowne. Wymaga również zaakcentowania, że wyjazd na urlop wypoczynkowy nie może być uznany za zdarzenie nagłe, którego pełnomocnik nie mógł przewidzieć. Jako osoba należycie dbająca o interesy strony skarżącej powinien podjąć odpowiednie działania w celu zapewnienia odbioru kierowanej do niego w tym czasie korespondencji. W kontekście powyższego stwierdzić należy, że podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu, nieodbieranie przez pełnomocnika skarżącego korespondencji jest co najmniej następstwem niedbalstwa, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Fachowy pełnomocnik jest zobowiązany w taki sposób zorganizować pracę prowadzonej przez siebie kancelarii, aby reprezentowane przez niego strony nie poniosły szkody związanej z uchybieniem terminu do dokonania czynności procesowych. Jednocześnie należy powtórzyć, że wszelkie zaniedbania pełnomocnika w postępowaniu dotykają bezpośrednio strony przez niego reprezentowanej (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 431/05, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 218/11, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 86 §1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.