I SA/Gd 575/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. Ś. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. H. Ś. w złożonym w dniu 3 października 2011 r. wniosku PPF zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe, jej miesięczne dochody, które uzyskuje z tytułu renty przyznanej jej po mężu oraz z najmu wynoszą łącznie 2.399,30 zł netto, jest współwłaścicielką mieszkania na zasadzie współwłasności łącznej, spłaca długi spadkowe (kredyty/pożyczki bankowe zaciągnięte przez zmarłego męża) w łącznej kwocie 1.223,92 zł miesięcznie; jej miesięczne koszty utrzymania, do których zaliczyła czynsz, opłaty za gaz, energię elektryczną, telefon, abonament RTV wynoszą około 800 zł. W uzasadnieniu podniosła, że ze względu na trudną sytuację, w tym konieczność spłaty długów spadkowych oraz ponoszenia kosztów postępowań sądowych, których przedmiotem jest ustalenie właścicieli nieruchomości odziedziczonych po mężu, zmuszona była wynająć swoje mieszkanie, a sama zamieszkuje u dzieci. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 października 2011 r. (doręczonym w dniu 5 października 2011 r.) wnioskodawczyni – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – zobowiązana została do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu, (2) dokumentu potwierdzającego wysokość wypłacanej renty oraz uzyskiwanych dochodów z tytułu najmu, (3) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na nią pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (4) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty czynszowe, za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych), (5) dowodów potwierdzających wysokość zadłużenia wobec banków oraz kwotę ich miesięcznej spłaty. Jednocześnie poinformowano skarżącą, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W tym miejscu podkreślić należy, że skarżąca już z samego faktu nałożenia na nią zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jej możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mogła wywieść, że złożone przez nią we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążona negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. Skarżąca żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożyła. W tak ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należy, że to sama wnioskodawczyni uniemożliwiła, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej oceny jej sytuacji finansowej. Zaniechanie wnioskodawczyni w tym zakresie skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (por. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2006 r., II OZ 235/06 oraz z dnia 24 marca 2005 r., OZ 128/05, niepubl.). Z tych wszystkich względów uznano, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.