I SA/Gd 576/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Szumacher /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Asesor WSA Danuta Oleś Protokolant: Monika Szymańska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi W.F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 sierpnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy zwrotu ulgi z tytułu zakupu kasy rejestrującej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 kwietnia 2004 r. nr [...]; 2. uchyla decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 6 lutego 2004 r. nr [...]; 3. uchyla decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24 lutego 2004 r. nr [...]; 4. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 576/04 W dniu [...] do Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo firmy "A" (przedstawiciela firmy "B") zawierające informację, że zamówienie z dnia [...] na kasę rejestrującą w taksówce osobowej z powodów braków sprzętowych nie zostanie zrealizowane do dnia [...] i dlatego wnoszono o przesunięcie terminu montażu kasy. Pismo o powyższej treści podpisał właściciel firmy "A", zaś w części końcowej pisma wymieniono osobę wykonującą zawód taksówkarza – W.F. (łącznie z adresem zamieszkania i numerem NIP). Pismem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał W.F. do uzupełnienia wniosku z dnia [...] o podanie daty odroczenia instalacji kasy rejestrującej. Pismo to doręczono podatnikowi [...]. Decyzją z dnia 6 lutego 2004 r. nr [...] Urzędu Skarbowego – na podstawie m. in. § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kas rejestrujących (Dz. U. Nr 234, poz. 1971) – odmówił W.F. dokonania zwrotu ulgi z tytułu zakupu kasy fiskalnej do taksówki osobowej w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że w dniu [...] podatnik poinformował organ podatkowy, iż będzie montował w taksówce kasę rejestrującą, zaś pismem z dnia [...] podatnik zwrócił się z prośbą o zwrot ulgi z tytułu zakupu tej kasy. Wobec tego, że zwrot kwoty powiązany został ze zwolnieniem od obowiązku ewidencjonowania usług przewozu taksówkami osobowymi do dnia [...] (§ 10 ust. 2 w zw. z § 2 pkt 2 cyt. rozporządzenia), to termin do zainstalowania kasy rejestrującej równał się z upływem zwolnienia. Organ podatkowy przyjął zatem, że skoro podatnik nie zainstalował kasy w podanym terminie, to wniosek o zwrot ulgi nie podlegał uwzględnieniu. Decyzja ta doręczona została podatnikowi w dniu [...]. W dniu [...] do Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo W.F., w którym oświadczył, iż anuluje (wycofuje) pismo z dnia [...]. Decyzją z dnia 24 lutego 2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego – na podstawie art. 208 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) – umorzył jako bezprzedmiotowe, wskutek oświadczenia podatnika, postępowanie z wniosku podatnika w sprawie odroczenia terminu instalacji kasy rejestrującej. Doręczenie decyzji nastąpiło w dniu [...]. Pismem z dnia [...] W.F. ponowił w organie podatkowym wniosek o zwrot kwoty z tytułu zakupu kasy rejestrującej. Decyzją z dnia 15 kwietnia 2004 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku podatnika o zwrot przedmiotowej ulgi. W uzasadnieniu decyzji powołano się na okoliczność wydania decyzji z dnia 6 lutego 2004 r. nr [...], mocą której odmówiono podatnikowi zwrotu ulgi z tytułu zakupu kasy. Wobec upływu w dniu [...] ustawowego terminu do wniesienia odwołania decyzja z dnia 6 lutego 2004 r. stała się ostateczna. Skoro więc sporna kwestia została rozstrzygnięta decyzją, zaś podatnik nie wniósł żadnych nowych okoliczności, to dlatego organ podatkowy I instancji umorzył postępowanie. Decyzję doręczono podatnikowi w dniu [...]. W odwołaniu od tej decyzji podatnik wyraził wątpliwość tego rodzaju, dlaczego pismo firmy "A" z dnia [...] potraktowane zostało w organie podatkowym jako wniosek podatnika i jego wzywano do uzupełnienia wniosku, podczas gdy w dniu [...] firma "A" zainstalowała kasę, zaś podatnik złożył stosowne oświadczenie wraz z całą dokumentacją. Podatnik podkreślił, iż nie zainstalowanie kasy w terminie spowodowane zostało trudnościami firmy "A". Decyzją z dnia 4 sierpnia 2004 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odwołania nie uwzględnił i zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej zwrócono uwagę, iż w postępowaniu wszczętym wnioskiem z dnia [...] występowały te same podmioty, postępowanie dotyczyło tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Organ podatkowy I instancji wypowiedział się co do zgłoszonego przez podatnika żądania, nie było zatem podstaw do zajmowania po raz drugi stanowiska w tej samej sprawie. Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, z uwzględnieniem wymienionych wcześniej przesłanek, dopóty kolejne postępowania dotyczącej tej samej sprawy uznać należy za bezprzedmiotowe. W części końcowej decyzji drugoinstancyjnej stwierdzono, że podatnik był zwolniony z obowiązku ewidencjonowania obrotu i kwot podatku należnego z zastosowaniem kasy rejestrującej do dnia [...] Podatnik wymienione czynności rozpoczął w dniu [...]., zatem po upływie terminu do rozpoczęcia prowadzenia wymaganej ewidencji i dlatego nie spełnił warunku wymaganego do otrzymania zwrotu kwoty wydatkowanej na zakup kasy rejestrującej. W skardze z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W.F. wnosił o rozpatrzenie krzywdzącej go decyzji pierwszoinstancyjnej oraz decyzji odwoławczej, z którą całkowicie się nie zgodził, bowiem w jej uzasadnieniu były niejasności. W odpowiedzi na skargę z dnia [...], podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wnoszono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (porów. przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej jako "ustawa p.p.s.a.") uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Ponadto w sprawie zastosowano przepis art. 135 ustawy p.p.s.a. stanowiący, iż Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Jeśli zatem przez "sprawę" rozumieć należy konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego, to do końcowego jej załatwienia zbadać należy wszystkie wydane w sprawie niniejszej decyzje. Chodzi bowiem o to, czy skarżącemu przysługiwała ulga z tytułu zakupu kasy rejestrującej. Oczywiste również jest i to, że zastosowanie prawa materialnego poprzedzać musi prawidłowo przeprowadzone postępowanie. Sedno sprawy niniejszej tkwi od strony formalnej w ocenie pisma z dnia [...] wystawionego przez firmę "A", lecz zawierającego informację o nie wykonaniu zamówienia skarżącego w terminie do dnia [...]. Od strony proceduralnej organy podatkowe nie dochowały zasady określonej w art.121 § 2 Ordynacji podatkowej stanowiącej, iż organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Jeżeli weźmie się pod uwagę, iż do przepisów prawa podatkowego zaliczyć winno się procedurę podatkową, to przejawem naruszenia przytoczonej zasady będą pisemne wyjaśnienia skarżącego, który w ogóle nie zdawał sobie sprawy skutku cofnięcia wniosku (pismo z [...] – data wpływu), czy pismo z dnia [...], w którym zauważył, iż to jego wzywano do uzupełnienia wniosku z [...], a ponadto był przekonany, że jego pismo z dnia [...] zagwarantuje mu uzyskanie ulgi, podczas gdy to pismo z wnioskiem i stosowną dokumentacją uznane zostało jako złożone po terminie. Rzeczą organów podatkowych winno było być takie prowadzenie postępowania, by skarżący nie poniósł szkody poprzez nie uzyskanie ulgi, skoro jednak warunki materialne w ogóle spełnił. Dlatego też wracając do oceny pisma z dnia [...] stwierdzić należy, iż pismo to mogło być potraktowane jako zawiadomienie firmy "A" o niemożności wykonania zamówienia skarżącego, a wówczas rozważania powinny iść w tym kierunku, czy pismo to wszczyna jakiekolwiek postępowanie. Po drugie, pismo to mogło zostać uznane za wniosek skarżącego o odroczenie terminu zainstalowania kasy rejestrującej. Tercium non datur. O tym, że organ podatkowy I instancji przyjął drugą wersję oceny pisma z dnia [...] (data wpływu do organu [...]) świadczy treść pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] adresowane do skarżącego, w którego treści wniosek o podanej dacie określony został jako wniosek skarżącego o odroczenie terminu instalacji kasy rejestrującej. Konsekwencją tego stanowiska było wezwanie (w tym piśmie) skarżącego do podania daty odroczenia instalacji, zaś nieuzupełnienie wniosku w terminie 7 dni zagrożone zostało rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pismo to doręczono skarżącemu w dniu [...]. Ze stanowiskiem organu I instancji co do oceny podmiotu wnoszącego wniosek należy się zgodzić, jednakże w dacie wydania pisma z dnia [...] (tym bardziej w dacie jego doręczenia, tj. [...]) stan faktyczny przedstawiał się w ten sposób, że w dniu [...] (k. 17 akt) do Urzędu Skarbowego wpłynęło oświadczenie skarżącego o montowaniu kasy, zaś do wniosku z dnia [...] (k. 28 – prezentata) o zwrot ulgi skarżący dołączył szereg dokumentów, w tym zawiadomienie firmy "A" (k. 19) z dnia [...], z którego wynikało, że kasa rejestrująca została już zamontowana. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika jednoznaczny wniosek, iż w dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego nie był uprawniony do wzywania skarżącego do podania daty odroczenia terminu do zainstalowania kasy, lecz winien rozpatrzyć wniosek skarżącego z dnia [...] w tym przedmiocie, skoro znana była data instalacji kasy. Wobec tego prowadzenie dalszego postępowania w ten sposób, że odmawiano skarżącemu ulgi z uwagi na to, że wniosek złożony został po terminie (decyzja z [...] i z dnia [...]), jak również decyzja drugoinstancyjna (z dnia [...]) podzielająca pogląd organu I instancji obarczone zostały wadą określoną w art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej stanowiącym, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nie można bowiem twierdzić, że wniosek o przyznanie ulgi był spóźniony, skoro uprzednio nie rozpatrzono wniosku o odroczenie terminu instalacji kasy, co było immanentnie związane z wypłatą ulgi. Dla jasności obrazu dodać należy, iż według organów podatkowych rozpatrywały one wniosek skarżącego z dnia [...], co poniekąd związane było z cofnięciem wniosku z dnia [...] i umorzeniem postępowania decyzją z dnia [...]. Jednakże w świetle przedstawionego stanu i zasady określonej w art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy nie musiał wyrażać zgody na cofnięcie wniosku, a wręcz przeciwnie przedstawiając stan prawny wezwać skarżącego do rezygnacji z cofnięcia wniosku z dnia [...]. W przedmiotowym stanie i z powodów przytoczonych należało uchylić wszystkie wydane w sprawie decyzje by doprowadzić do stanu, w którym - w ponownym postępowaniu - rozstrzygnięcia wymagać będzie wniosek skarżącego z dnia [...] o odroczenie terminu instalacji kasy rejestrującej, zaś po jego pozytywnym rozpatrzeniu rozstrzygnięcie o uldze z tytułu zakupu kasy wnioskowanej w piśmie skarżącego z dnia [...], skoro w uchylonych decyzjach z dnia [...],[...] i [...] rozstrzygano tylko o terminie do złożenia wniosku o ulgę. Nie były bowiem objęte kontrolą sądowoadministracyjną kwestie związane z materialną stroną wniosku o ulgę. Uznając przeto, iż wydane w sprawie decyzje naruszały prawo proceduralne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy p.p.s.a. w związku z art. 135 orzekł, jak w wyroku, zaś o zwrocie kosztów postępowania wedle art. 200 ustawy p.p.s.a. Nie orzekano na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., gdyż nie istniała taka potrzeba. MK