I SA/Gd 58/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia WSA Danuta Oleś, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi W. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz radcy prawnego B. M. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 13 października 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił uznania za zasadne zarzutów zgłoszonych przez W.L. pismem złożonym dnia 2 września 2008 r., przedmiotem których były tytuły wykonawcze z dnia 12 sierpnia 2008 r. nr [...] i od nr [...] do nr [...] obejmujące zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za okres styczeń – październik 2007 r. oraz luty 1998 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia W.L., postanowieniem z dnia 24 listopada 2008 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w myśl art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.), zwanej dalej "u.p.e.a." podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego może być wykonanie lub umorzenie w całości lub w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku oraz błąd, co do osoby zobowiązanego. Organ odwoławczy uznał, że podane przez skarżącego okoliczności mogą stanowić podstawę zarzutów. Organ wyjaśnił, że art. 34 § 1 cytowanej ustawy przewiduje, iż w sytuacji gdy, zarzuty zgłoszono na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje je po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ powołał się na uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06, w której przesądzono, że wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, o których mowa w art. 34 u.p.e.a. w przypadku, gdy wierzycielem jest Skarb Państwa, reprezentowany przez kierownika statio fisci – naczelnika urzędu skarbowego, który jednocześnie jest organem egzekucyjnym, należy uznać za bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy zaaprobował ocenę zarzutów dokonaną przez naczelnika urzędu skarbowego. Wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że kwestionowane przez skarżącego zobowiązania zostały zabezpieczone poprzez wpisy hipotek przymusowych dokonane 14 października 1999 r. i 21 sierpnia 2000 r. na udziale w ½ części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej własność zobowiązanego, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr KW [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że wedle art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką. Po upływie terminu przedawnienia zobowiązania zabezpieczone hipoteką mogą być egzekwowane z przedmiotu zabezpieczenia. Organ wyjaśnił, że z okoliczności sprawy wynika, że przedmiotowe zaległości skarżącego zostały zabezpieczone przed upływem terminu przedawnienia, sąd dokonując wpisu badał, czy wpis jest dopuszczalny, a zatem również, czy wniosek dotyczy należności nieprzedawnionych, a postanowienia sądu są prawomocne. Analizując zarzut błędu co do osoby zobowiązanego organ wyjaśnił, że tego rodzaju błąd oznacza, że w tytule wykonawczym została wskazana osoba, na której nie ciążył obowiązek. Stwierdzenie istnienia tego typu wadliwości następuje poprzez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata decyzji lub innego aktu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Organ, w oparciu o akta sprawy ustalił, że podstawę wystawienia kwestionowanych w postępowaniu tytułów wykonawczych stanowiły decyzje Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia 10 maja 1999 r., w których jako osoba zobowiązana do zapłaty figurował skarżący. W tej sytuacji organ uznał, że nie zachodziła sprzeczność pomiędzy adresatem decyzji wymiarowej, a osobą wskazaną w tytule wykonawczym. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy podzielił ocenę organu pierwszej instancji co do bezzasadności zgłoszonych zarzutów. Organ ustosunkowując się do argumentacji skarżącego wyjaśnił, że wszelkie kwestie dotyczące merytorycznego badania decyzji stanowiących podstawę wydania tytułów wykonawczych w niniejszej sprawie mogą być podnoszone w postępowaniu odwoławczym od tych decyzji, podobnie kwestie postępowań w Prokuraturze Rejonowej i Prokuraturze Okręgowej nie mogą być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu. W skardze na powyższą decyzją W.L. powielił argumenty podnoszone jako uzasadnienie zgłoszonych zarzutów. Wyjaśnił, że jego zdaniem należałoby ponowić weryfikację osoby zobowiązanej do zapłacenia należności z przedmiotowych tytułów wykonawczych. Skarżący podkreślił, że mimo wielu postępowań przed organami wymiaru sprawiedliwości nie udało mu się dotychczas wykazać, że osobą rzeczywiście zobowiązaną do uiszczenia należności wykazanych w ww. tytułach wykonawczych jest K.B. Skarżący wnikliwie przedstawił tok powyższych postępowań i przedłożył kopie środków prawnych w nich podejmowanych. Wskazując na powyższe okoliczności skarżący podniósł, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest dla niego bardzo krzywdzące. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych rozstrzygnięć z prawem. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania. Sąd stwierdzi nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 k.p.a. lub innych ustawach szczególnych, w tym w ordynacji podatkowej. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Podstawę prawną zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym mogą stanowić wyłącznie okoliczności wskazane w art. 33 u.p.e.a. tj. w szczególności wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (pkt 1) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej (2), określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 (pkt 3), błąd co do osoby zobowiązanego (pkt 4) (...). Trafnie więc, zdaniem Sądu, organy obu instancji uznały, że podane przez skarżącego okoliczności sprawy odpowiadały podstawom prawnym wskazanym w pkt 1 i 4 cytowanego przepisu. Sąd doszedł do przekonania, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni art. 34 § 1 u.p.e.a. Przepis ten nakazuje rozpatrzyć zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, (...) po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Sąd orzekający uznał, że organ odwoławczy słusznie, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt I FPS 4/06 stwierdził, że w sprawie brak jest podstawy prawnej dla wydawania postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w kwestii zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji wówczas, gdy tym wierzycielem jest sam organ prowadzący tę egzekucję. W tej sytuacji, gdy wierzycielem jest Skarb Państwa reprezentowany przez kierownika statio fisci – naczelnika urzędu skarbowego, który jest jednocześnie organem egzekucyjnym bezprzedmiotowe było wydanie postanowienia zawierającego stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów. Odnosząc się do dokonanej przez organ egzekucyjny merytorycznej oceny zgłoszonych zarzutów Sąd nie znalazł podstaw, by ją zakwestionować. Sąd uznał za stosowne podkreślić, że postępowanie w sprawie zgłoszonych zarzutów jest postępowaniem o charakterze wpadkowym, w którym podlegają rozpatrzeniu tylko zastrzeżenia odpowiadające podstawom określonym w art. 33 u.p.e.a. i dotyczące postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania w tym trybie jakichkolwiek zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, a dotyczących postępowania jurysdykcyjnego, jak na przykład zasadność obciążania skarżącego egzekwowanym obowiązkiem. Ten tryb postępowania nie może służyć weryfikacji decyzji administracyjnych, w tym również decyzji podatkowych będących podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Dlatego też, w przekonaniu Sądu, organ odwoławczy trafnie wywiódł, że merytoryczna ocena zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego może się sprowadzać wyłącznie do porównania danych osoby zobowiązanego wskazanych tytule wykonawczym z danymi wskazanymi w decyzji na podstawie której tytułu wystawiono. Brak rozbieżności w tym zakresie powoduje prawną niemożność zaaprobowania zarzutu błędu w oznaczeniu w tytule wykonawczym osoby zobowiązanej. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszym postępowaniu, a zatem zarzut skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. Nie wzbudziła zastrzeżeń Sądu analiza zarzutu zasadności i wymagalności obowiązków objętych opisanymi na wstępie tytułami wykonawczymi. W przekonaniu Sądu organ odwoławczy słusznie odwołał się w tym względzie do treści art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Powyższy przepis stanowi wyjątek od zasady, że skutkiem przedawnienia zobowiązania podatkowego jest jego wygaśnięcie, a w konsekwencji brak możliwości przymusowego wyegzekwowania. Zacytowana norma prawna statuuje uprawnienie do dochodzenia zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką, niezależnie od upływu terminu przedawnienia, z tym zastrzeżeniem, że egzekucja może być prowadzona jedynie z przedmiotu zabezpieczenia. W sytuacji więc, gdy w sprawie niewątpliwie ustalono, że przedmiotowe zobowiązania podatkowe zostały zabezpieczone hipoteką przymusową, podniesienie zarzutu przedawnienia zobowiązań podatkowych nie mogło skutecznie wzruszyć prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego. Okoliczność przedawnienia zobowiązania podatkowego może mieć znaczenie prawne dopiero, jeśli postępowanie egzekucyjne będzie miało za przedmiot inne, niż objęte hipoteką przymusową składniki majątku zobowiązanego. Ostatecznie Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd uznając, w oparciu o art. 145 p.p.s.a. a contrario, że w niniejszej sprawie nie miało miejsce naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujące uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz nie zaistniały przesłanki skutkujące stwierdzeniem jego nieważności, bądź stwierdzeniem wydania z naruszeniem prawa, na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. W punkcie drugim wyroku Sąd orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu na mocy art. 250 p.p.s.a.